METHODOLOGIE 1
De complete samenvatting
Gezondheidswetenschappen 2026–2027 · alle hoorcolleges + de kennisclip
Wat zit erin? Bron
1 Welkom in de wetenschap HC1 – Welkom op de universiteit
2 Hoe maken we gezondheidswetenschappelijke kennis? HC2
3 Wat is waar? Paradigma’s en epistemologie HC3 + Kennisclip epistemologische benaderingen (video)
4 Frequentiematen & studiedesigns HC4 – Inleiding kwantitatief onderzoek
5 Associatiematen HC5
6 Kwalitatief onderzoek College Introductie kwalitatief onderzoek
7 Interviewen HC Interviewen
8 Mixed methods HC8 – Combineren van kwalitatief en kwantitatief
onderzoek
9 Het grote overzicht + begrippenlijst Alles samen
Zo lees je deze samenvatting
Elk hoofdstuk heeft een eigen kleur. Gele kaders zijn de dingen die je echt moet onthouden, groene kaders zijn
voorbeelden uit de colleges en paarse kaders zijn rekenvoorbeelden. Achterin vind je vergelijkingstabellen van
alle soorten onderzoek en een begrippenlijst om mee te oefenen.
Methodologie 1 · Samenvatting | 1
, 1 Welkom in de wetenschap
HC1 – Jeroen Rodenburg & Saskia Duijs
Methodologie 1 is het allereerste vak van de opleiding, en dat is geen toeval. Als wetenschapper leer je vragen
stellen, al je aannames checken, fenomenen vanuit zoveel mogelijk perspectieven bekijken en verschillende
soorten wetenschappelijke kennis produceren. Dat doe je met oog voor de sociaal-politieke context van
gezondheidsproblemen, zodat je kennis kan bijdragen aan een gezonde en rechtvaardige samenleving.
Studeren aan de universiteit
Op de universiteit wordt meer van je verwacht dan op de middelbare school. Je bent zelf verantwoordelijk voor
je leren, je stelt vragen en zoekt actief hulp, je staat open voor feedback en je denkt steeds kritisch na met de
vraag: hoe weten we dit eigenlijk?
De leerlijn methodologie
Vak Focus
Methoden #1 Beschrijven (dit vak)
Methoden #2 Vergelijken (epidemiologie en biostatistiek)
Methoden #3 Verklaren
Methoden #4 Exploreren
Methoden #5 Zelf onderzoek doen → bachelorscriptie
Hoe is de cursus opgebouwd?
Onderdeel Wat Belangrijk om te weten
Hoorcolleges De belangrijkste concepten van de cursus Niet verplicht, wel sterk aanbevolen. Kom op tijd
en stel gerust vragen.
Werkgroepen Deel 1: in groepjes aan de slag met de Aanwezigheid verplicht; maximaal 1 week
collegestof. Deel 2: zelfstandig werken aan missen met geldige reden (tijdig afmelden bij Bo
de groepsopdracht. Janson).
Groepsopdracht (40%) Met 4–5 studenten een casus uitwerken: Probleem definiëren vanuit stakeholders, belang
hittestress, opiatengebruik in NL, van onderzoek beargumenteren,
ultrabewerkt voedsel of vapen. onderzoeksvragen formuleren, onderzoek
ontwerpen, oplossingsrichtingen verkennen.
Eindproduct: verslag.
Tentamen (60%) 10 gesloten en 5 open vragen, individueel. Op Canvas staat een oefententamen.
Onthoud!
Beide onderdelen (groepsopdracht en tentamen) moeten met minimaal een 5,5 worden afgerond om het vak te
halen. Houd Canvas in de gaten, doe actief mee in de werkgroepen en werk achterstanden thuis bij.
AI bij het studeren
Generatieve AI mag je ondersteunen, maar het denk- en schrijfwerk blijft van jou.
Methodologie 1 · Samenvatting | 2
, Kan helpen bij Mogelijke valkuilen Mag in deze cursus Mag niet
Moeilijke stof laten AI kan fouten maken (en je Als hulpmiddel bij studeren, Een paragraaf of grotere
uitleggen, oefenvragen weet niet wanneer); AI als feedback vragen op je eigen tekst door AI laten
maken, feedback op je “voorzegmachine” verstoort werk, een zin laten checken schrijven; AI-tekst inleveren
eigen uitleg, brainstormen het leren; zelf schrijven is of verbeteren alsof die van jezelf is (=
en structureren, snel iets ook leren; AI kan te fraude)
verduidelijken geavanceerde methodes
voorstellen
Tip uit het college: een goede leerprompt
“Help me dit onderwerp te begrijpen op het niveau van een eerstejaars student Gezondheidswetenschappen.
Geef niet meteen het antwoord, maar stel vragen, geef hints en laat mij eerst zelf nadenken.”
Wat is gezondheidswetenschap?
Gezondheidswetenschappen onderzoekt hoe gezondheid en ziekte ontstaan, verdeeld zijn en ervaren worden,
én hoe we gezondheid kunnen beschermen, verbeteren en eerlijker verdelen. Universiteiten doen dat via
onderzoek, onderwijs en “academic service”, en onderzoek is teamwerk (Team Science) van studenten,
promovendi, postdocs, docenten en hoogleraren.
BEGRIJPEN VERBETEREN
Oorzaken · patronen · ervaringen · mechanismen Preventie · interventies · zorg · beleid
Waarom worden mensen ziek? Waarom verschillen Hoe kunnen we ziekte voorkomen? Hoe ondersteunen we
groepen in gezondheid? Waarom werkt een interventie gezond gedrag? Hoe maken we zorg toegankelijker en
wel of niet? effectiever?
Zes thema’s
Thema Voorbeelden
Leefstijl & ziekte roken · voeding · bewegen · chronische aandoeningen
Mentale gezondheid stress · welzijn · eenzaamheid · kwaliteit van leven
Gezondheidsverschillen opleiding · inkomen · gender · buurt
Preventie & publieke gezondheid vaccinatie · screening · infectieziekten
Zorg & toegang zorggebruik · kwaliteit · communicatie · therapietrouw
Context & samenleving leefomgeving · beleid · technologie · cultuur
Voorbeelden uit het college
• Roken: hoeveel chronische ziekten zijn toe te schrijven aan roken?
• Mentale gezondheid: hoe vaak komen angst- en depressiegevoelens voor, en bij wie?
• Gezondheidsverschillen: mensen met hogere inkomens leven 8 jaar langer dan mensen met een laag
inkomen; mannen leven korter, maar veel meer jaren in goede gezondheid dan vrouwen. Maar hoe komt
dat?
Methodologie 1 · Samenvatting | 3
, Een breed maatschappelijk perspectief
• Bio-psycho-sociaal perspectief: de wisselwerking tussen biologie, psychologie en sociale determinanten
van gezondheid.
• Politiek perspectief: politieke en commerciële determinanten van gezondheid en hun rol bij het ontstaan
en in stand houden van gezondheidsverschillen.
• Planetary health perspectief: hoe klimaatverandering samenhangt met gezondheid en
gezondheidsverschillen.
Vanuit gezondheidsrechtvaardigheid kijk je kritisch naar gezondheidsverschillen: je beschrijft gezondheid en
ervaringen van burgers adequaat (samen mét burgers), met oog voor hun sociale, politieke en economische
context, en je produceert kennis die het probleem niet alleen beschrijft maar ook helpt op te lossen.
Het doel van universitair onderwijs is dat de volgende generatie academici het beter doet dan de huidige, en dat
onderzoek niet alleen een set vaardigheden is maar ook een attitude. Je leert over je vak, over de wereld en
over jezelf. Wetenschap is daarbij “failing forward”: je komt verder door ideeën die achteraf verkeerd blijken te
verwerpen. Dat geldt ook voor studeren.
Methodologie 1 · Samenvatting | 4
De complete samenvatting
Gezondheidswetenschappen 2026–2027 · alle hoorcolleges + de kennisclip
Wat zit erin? Bron
1 Welkom in de wetenschap HC1 – Welkom op de universiteit
2 Hoe maken we gezondheidswetenschappelijke kennis? HC2
3 Wat is waar? Paradigma’s en epistemologie HC3 + Kennisclip epistemologische benaderingen (video)
4 Frequentiematen & studiedesigns HC4 – Inleiding kwantitatief onderzoek
5 Associatiematen HC5
6 Kwalitatief onderzoek College Introductie kwalitatief onderzoek
7 Interviewen HC Interviewen
8 Mixed methods HC8 – Combineren van kwalitatief en kwantitatief
onderzoek
9 Het grote overzicht + begrippenlijst Alles samen
Zo lees je deze samenvatting
Elk hoofdstuk heeft een eigen kleur. Gele kaders zijn de dingen die je echt moet onthouden, groene kaders zijn
voorbeelden uit de colleges en paarse kaders zijn rekenvoorbeelden. Achterin vind je vergelijkingstabellen van
alle soorten onderzoek en een begrippenlijst om mee te oefenen.
Methodologie 1 · Samenvatting | 1
, 1 Welkom in de wetenschap
HC1 – Jeroen Rodenburg & Saskia Duijs
Methodologie 1 is het allereerste vak van de opleiding, en dat is geen toeval. Als wetenschapper leer je vragen
stellen, al je aannames checken, fenomenen vanuit zoveel mogelijk perspectieven bekijken en verschillende
soorten wetenschappelijke kennis produceren. Dat doe je met oog voor de sociaal-politieke context van
gezondheidsproblemen, zodat je kennis kan bijdragen aan een gezonde en rechtvaardige samenleving.
Studeren aan de universiteit
Op de universiteit wordt meer van je verwacht dan op de middelbare school. Je bent zelf verantwoordelijk voor
je leren, je stelt vragen en zoekt actief hulp, je staat open voor feedback en je denkt steeds kritisch na met de
vraag: hoe weten we dit eigenlijk?
De leerlijn methodologie
Vak Focus
Methoden #1 Beschrijven (dit vak)
Methoden #2 Vergelijken (epidemiologie en biostatistiek)
Methoden #3 Verklaren
Methoden #4 Exploreren
Methoden #5 Zelf onderzoek doen → bachelorscriptie
Hoe is de cursus opgebouwd?
Onderdeel Wat Belangrijk om te weten
Hoorcolleges De belangrijkste concepten van de cursus Niet verplicht, wel sterk aanbevolen. Kom op tijd
en stel gerust vragen.
Werkgroepen Deel 1: in groepjes aan de slag met de Aanwezigheid verplicht; maximaal 1 week
collegestof. Deel 2: zelfstandig werken aan missen met geldige reden (tijdig afmelden bij Bo
de groepsopdracht. Janson).
Groepsopdracht (40%) Met 4–5 studenten een casus uitwerken: Probleem definiëren vanuit stakeholders, belang
hittestress, opiatengebruik in NL, van onderzoek beargumenteren,
ultrabewerkt voedsel of vapen. onderzoeksvragen formuleren, onderzoek
ontwerpen, oplossingsrichtingen verkennen.
Eindproduct: verslag.
Tentamen (60%) 10 gesloten en 5 open vragen, individueel. Op Canvas staat een oefententamen.
Onthoud!
Beide onderdelen (groepsopdracht en tentamen) moeten met minimaal een 5,5 worden afgerond om het vak te
halen. Houd Canvas in de gaten, doe actief mee in de werkgroepen en werk achterstanden thuis bij.
AI bij het studeren
Generatieve AI mag je ondersteunen, maar het denk- en schrijfwerk blijft van jou.
Methodologie 1 · Samenvatting | 2
, Kan helpen bij Mogelijke valkuilen Mag in deze cursus Mag niet
Moeilijke stof laten AI kan fouten maken (en je Als hulpmiddel bij studeren, Een paragraaf of grotere
uitleggen, oefenvragen weet niet wanneer); AI als feedback vragen op je eigen tekst door AI laten
maken, feedback op je “voorzegmachine” verstoort werk, een zin laten checken schrijven; AI-tekst inleveren
eigen uitleg, brainstormen het leren; zelf schrijven is of verbeteren alsof die van jezelf is (=
en structureren, snel iets ook leren; AI kan te fraude)
verduidelijken geavanceerde methodes
voorstellen
Tip uit het college: een goede leerprompt
“Help me dit onderwerp te begrijpen op het niveau van een eerstejaars student Gezondheidswetenschappen.
Geef niet meteen het antwoord, maar stel vragen, geef hints en laat mij eerst zelf nadenken.”
Wat is gezondheidswetenschap?
Gezondheidswetenschappen onderzoekt hoe gezondheid en ziekte ontstaan, verdeeld zijn en ervaren worden,
én hoe we gezondheid kunnen beschermen, verbeteren en eerlijker verdelen. Universiteiten doen dat via
onderzoek, onderwijs en “academic service”, en onderzoek is teamwerk (Team Science) van studenten,
promovendi, postdocs, docenten en hoogleraren.
BEGRIJPEN VERBETEREN
Oorzaken · patronen · ervaringen · mechanismen Preventie · interventies · zorg · beleid
Waarom worden mensen ziek? Waarom verschillen Hoe kunnen we ziekte voorkomen? Hoe ondersteunen we
groepen in gezondheid? Waarom werkt een interventie gezond gedrag? Hoe maken we zorg toegankelijker en
wel of niet? effectiever?
Zes thema’s
Thema Voorbeelden
Leefstijl & ziekte roken · voeding · bewegen · chronische aandoeningen
Mentale gezondheid stress · welzijn · eenzaamheid · kwaliteit van leven
Gezondheidsverschillen opleiding · inkomen · gender · buurt
Preventie & publieke gezondheid vaccinatie · screening · infectieziekten
Zorg & toegang zorggebruik · kwaliteit · communicatie · therapietrouw
Context & samenleving leefomgeving · beleid · technologie · cultuur
Voorbeelden uit het college
• Roken: hoeveel chronische ziekten zijn toe te schrijven aan roken?
• Mentale gezondheid: hoe vaak komen angst- en depressiegevoelens voor, en bij wie?
• Gezondheidsverschillen: mensen met hogere inkomens leven 8 jaar langer dan mensen met een laag
inkomen; mannen leven korter, maar veel meer jaren in goede gezondheid dan vrouwen. Maar hoe komt
dat?
Methodologie 1 · Samenvatting | 3
, Een breed maatschappelijk perspectief
• Bio-psycho-sociaal perspectief: de wisselwerking tussen biologie, psychologie en sociale determinanten
van gezondheid.
• Politiek perspectief: politieke en commerciële determinanten van gezondheid en hun rol bij het ontstaan
en in stand houden van gezondheidsverschillen.
• Planetary health perspectief: hoe klimaatverandering samenhangt met gezondheid en
gezondheidsverschillen.
Vanuit gezondheidsrechtvaardigheid kijk je kritisch naar gezondheidsverschillen: je beschrijft gezondheid en
ervaringen van burgers adequaat (samen mét burgers), met oog voor hun sociale, politieke en economische
context, en je produceert kennis die het probleem niet alleen beschrijft maar ook helpt op te lossen.
Het doel van universitair onderwijs is dat de volgende generatie academici het beter doet dan de huidige, en dat
onderzoek niet alleen een set vaardigheden is maar ook een attitude. Je leert over je vak, over de wereld en
over jezelf. Wetenschap is daarbij “failing forward”: je komt verder door ideeën die achteraf verkeerd blijken te
verwerpen. Dat geldt ook voor studeren.
Methodologie 1 · Samenvatting | 4
