Hoofdstuk 8: persoonlijkheid
- = verzameling van kenmerken die gedrag, gedachten en gevoelens bepalen
- Kenmerken moet stabiel zijn in tijd en in ≠ situaties (CONSEQUENT)
- Kenmerken ku eigen zijn alle mensen, aan een groep of aan individu
8.1 3 klassieke visies op persoonlijkheid (in totaliteit, niet 1 facet)
A Psychoanalyse (FREUD)
=theorie over psychologische ontwikkeling die nadruk legt op onbewuste conflicten en vroege
psychoseksuele ontwikkeling
HET ONBEWUSTE
- Bewuste, voorbewuste
- ONBEWUSTE
- =deel dat niet toegankelijk is
- =bron van psychisch functioneren en bevat seksuele (EROS) en agressieve
(THANATOS) driften + verdrongen ideeën
- Onbewuste driften moeten een uitlaatklep hebben (maatschappelijk niet aanvaard)
dus CONFLICT TSSN DRIFT EN MAATSCHAPPIJ
- Onbewuste drijfveren kunnen onderling conflicteren (LIEFDE VS HAAT)
→ conflict oplossen: een deel van het onbewuste moet zich losmaken en realiteitszin
ontwikkelen (VOORBEWUSTE EN BEWUSTE)
→je moet je drift loslaten en beseffen dat het niet kan (REALITEIT)
FREUDS THEORIE
- ES (ID)
- Aanwezig vanaf geboorte en volledig in
onbewuste
- Denken volgens lustprincipe, primair
proces denken (GEEN REALITEITSZIN):
je houdt geen rekening met andere, je
wil het NU want gewoon aan driften
voldoen
- Frustraties want je wil het NU maar
krijgt het niet meteen
- ICH (EGO)
- Rekening houden met buitenwereld om
aan driften te voldoen
- REALITEITSPRINCIPE: verlangens
intomen om op LT meer bevredigd te w
- Geen sociale component: nog steeds
bevrediging van EIGEN driften
- UBER-ICH (SUPER-EGO)
- Rekening houden met andere (vanuit
sociaal component
- Houdt zich bezig met idealen: wat is goed/fout?
- 2 delen: ICH-IDEAAL = STREVEN NR PERFECTIE EN ONMOGELIJKE NORMEN,
GEWETEN = SCHULDGEVOEL ALS JE IETS FOUT DOET
, Es, ich en uber-ich zijn constant met elkaar in conflict
ICH NEEMT DE BESLISSING: TOT WELKE ACTIE GAAN WE OVER? Rekening houdend met driften
- ES (driften)
- ICH (realiteit)
- UBER-ICH (geweten en idealen
ONTWIKKELING VAN PERSOONLIJKHEID
Gebeurt in 1e levensjaren (tijdens psychoseksuele ontwikkelingsfasen). Elke psychoseksuele
ontwikkelingsfase focust zich op een lichaamszone (erogene zone die in die fase het meeste sensatie
opwekt). Indien er geen bevrediging is van de noden, ontstaat er frustratie en dat leidt tot REGRESSIE,
het terug gaan naar een vorige fase of FIXATIE, overdreven gerichtheid op een lichaamszone.
- ORALE FASE (0-18mnd)
Eerste contacten gebeuren via mond (baby’s steken alles in hun mond), dit is PASSIEF genot. TE VEEL
passief genot leidt tot ORALE PERSOONLIJKHEID (je doet mee met de groep, je bent afhankelijk,
goedgelovig, een volger), GROOT BELANG AAN ETEN (gebeurt ook via mond), GROTERE KANS OP
ORALE ACTIVITEITEN (roken, nagelbijten, veel praten)
- ANALE FASE (1-2jaar)
Je begint met zindelijkheidstraining (je kind moet leren om geduld te hebben, passief zijn kan niet
meer, je moet je lijf ACTIEF controleren). Indien er conflicten optreden in deze fase kan je een ANALE
PERSOONLIJKHEID ontwikkelen; type 1 = heel net, stipt, type 2 = koppig, slordig, rebellie tgn ouders.
Het kind is in deze fase STERK AFHANKELIJK VAN MOEDER (speelt centrale rol, is het ideaalbeeld): als
moeder weg is, is het kind angstig.
- FALLISCHE FASE (+/- 4jaar)
Het kind start met het betasten van geslachtsdelen, doktertje spelen. Het ontwikkelingsproces van
jongens is verschillend aan dat van meisjes. Kinderen ontdekken het ‘plezier’ van masturberen.
- OEDIPUSCOMPLEX = jongens w verliefd op moeder en gaan ‘strijd’ aan met vader
voor de liefde van de moeder. Ze zijn bang dat de vader er achter komt en dat ze
gestraft worden (castratieangst). Oplossing: je geeft de strijd op om de man van je
moeder te zijn en je IDENTIFICEERT JEZELF MET JE VADER (je bent zoals je vader).
Indien geen oplossing: FALLISCHE PERSOONLIJKHEID: koude persoonlijk, enkel
lustbevredigend (je wilt bvb alleen seks, geen liefde) + vorming UBER-ICH (je krijgt
geweten want je bent bang dat vader het ontdekt)
- ELEKTRACOMPLEX = meisjes zijn ook eerst verliefd op moeder, later verwerpen ze die
gevoelens voor vijandige gevoelens want penisnijs (boos dat moeder hun geen penis
heeft gegeven). Omdat vrouwen geen penis hebben is er ook geen castratieangst dus
geweten minder goed ontwikkeld? Het kind ontwikkeld liefde voor vader (penis
delen). Een kind (pop) is een goed substituut voor de penis. Als er geen oplossing is zal
ze zich gedragen als man (veel uitdagen en flirten, nooit overgaan tot seks want
vrouw voelt zich gecastreerd, penisnijd is nog steeds aanwezig)
- = verzameling van kenmerken die gedrag, gedachten en gevoelens bepalen
- Kenmerken moet stabiel zijn in tijd en in ≠ situaties (CONSEQUENT)
- Kenmerken ku eigen zijn alle mensen, aan een groep of aan individu
8.1 3 klassieke visies op persoonlijkheid (in totaliteit, niet 1 facet)
A Psychoanalyse (FREUD)
=theorie over psychologische ontwikkeling die nadruk legt op onbewuste conflicten en vroege
psychoseksuele ontwikkeling
HET ONBEWUSTE
- Bewuste, voorbewuste
- ONBEWUSTE
- =deel dat niet toegankelijk is
- =bron van psychisch functioneren en bevat seksuele (EROS) en agressieve
(THANATOS) driften + verdrongen ideeën
- Onbewuste driften moeten een uitlaatklep hebben (maatschappelijk niet aanvaard)
dus CONFLICT TSSN DRIFT EN MAATSCHAPPIJ
- Onbewuste drijfveren kunnen onderling conflicteren (LIEFDE VS HAAT)
→ conflict oplossen: een deel van het onbewuste moet zich losmaken en realiteitszin
ontwikkelen (VOORBEWUSTE EN BEWUSTE)
→je moet je drift loslaten en beseffen dat het niet kan (REALITEIT)
FREUDS THEORIE
- ES (ID)
- Aanwezig vanaf geboorte en volledig in
onbewuste
- Denken volgens lustprincipe, primair
proces denken (GEEN REALITEITSZIN):
je houdt geen rekening met andere, je
wil het NU want gewoon aan driften
voldoen
- Frustraties want je wil het NU maar
krijgt het niet meteen
- ICH (EGO)
- Rekening houden met buitenwereld om
aan driften te voldoen
- REALITEITSPRINCIPE: verlangens
intomen om op LT meer bevredigd te w
- Geen sociale component: nog steeds
bevrediging van EIGEN driften
- UBER-ICH (SUPER-EGO)
- Rekening houden met andere (vanuit
sociaal component
- Houdt zich bezig met idealen: wat is goed/fout?
- 2 delen: ICH-IDEAAL = STREVEN NR PERFECTIE EN ONMOGELIJKE NORMEN,
GEWETEN = SCHULDGEVOEL ALS JE IETS FOUT DOET
, Es, ich en uber-ich zijn constant met elkaar in conflict
ICH NEEMT DE BESLISSING: TOT WELKE ACTIE GAAN WE OVER? Rekening houdend met driften
- ES (driften)
- ICH (realiteit)
- UBER-ICH (geweten en idealen
ONTWIKKELING VAN PERSOONLIJKHEID
Gebeurt in 1e levensjaren (tijdens psychoseksuele ontwikkelingsfasen). Elke psychoseksuele
ontwikkelingsfase focust zich op een lichaamszone (erogene zone die in die fase het meeste sensatie
opwekt). Indien er geen bevrediging is van de noden, ontstaat er frustratie en dat leidt tot REGRESSIE,
het terug gaan naar een vorige fase of FIXATIE, overdreven gerichtheid op een lichaamszone.
- ORALE FASE (0-18mnd)
Eerste contacten gebeuren via mond (baby’s steken alles in hun mond), dit is PASSIEF genot. TE VEEL
passief genot leidt tot ORALE PERSOONLIJKHEID (je doet mee met de groep, je bent afhankelijk,
goedgelovig, een volger), GROOT BELANG AAN ETEN (gebeurt ook via mond), GROTERE KANS OP
ORALE ACTIVITEITEN (roken, nagelbijten, veel praten)
- ANALE FASE (1-2jaar)
Je begint met zindelijkheidstraining (je kind moet leren om geduld te hebben, passief zijn kan niet
meer, je moet je lijf ACTIEF controleren). Indien er conflicten optreden in deze fase kan je een ANALE
PERSOONLIJKHEID ontwikkelen; type 1 = heel net, stipt, type 2 = koppig, slordig, rebellie tgn ouders.
Het kind is in deze fase STERK AFHANKELIJK VAN MOEDER (speelt centrale rol, is het ideaalbeeld): als
moeder weg is, is het kind angstig.
- FALLISCHE FASE (+/- 4jaar)
Het kind start met het betasten van geslachtsdelen, doktertje spelen. Het ontwikkelingsproces van
jongens is verschillend aan dat van meisjes. Kinderen ontdekken het ‘plezier’ van masturberen.
- OEDIPUSCOMPLEX = jongens w verliefd op moeder en gaan ‘strijd’ aan met vader
voor de liefde van de moeder. Ze zijn bang dat de vader er achter komt en dat ze
gestraft worden (castratieangst). Oplossing: je geeft de strijd op om de man van je
moeder te zijn en je IDENTIFICEERT JEZELF MET JE VADER (je bent zoals je vader).
Indien geen oplossing: FALLISCHE PERSOONLIJKHEID: koude persoonlijk, enkel
lustbevredigend (je wilt bvb alleen seks, geen liefde) + vorming UBER-ICH (je krijgt
geweten want je bent bang dat vader het ontdekt)
- ELEKTRACOMPLEX = meisjes zijn ook eerst verliefd op moeder, later verwerpen ze die
gevoelens voor vijandige gevoelens want penisnijs (boos dat moeder hun geen penis
heeft gegeven). Omdat vrouwen geen penis hebben is er ook geen castratieangst dus
geweten minder goed ontwikkeld? Het kind ontwikkeld liefde voor vader (penis
delen). Een kind (pop) is een goed substituut voor de penis. Als er geen oplossing is zal
ze zich gedragen als man (veel uitdagen en flirten, nooit overgaan tot seks want
vrouw voelt zich gecastreerd, penisnijd is nog steeds aanwezig)
