Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Gezondheidsrecht als juridische discipline...................................................9
Omschrijving van het gezondheidsrecht...................................................9
Kenmerken van het gezondheidsrecht...............................................9
Ontwikkeling van het gezondheidsrecht tot een steeds zelfstandiger
rechtsgebied.....................................................................................10
Gezondheidsrecht en gezondheidsethiek.........................................10
Systematiek, aard en inhoud.....................................................................11
(Overzicht van) relevante wet- en regelgeving.......................................11
Rechtsbronnen.....................................................................................11
Internationale verdragen..................................................................11
EU-recht............................................................................................12
Grondwet..........................................................................................12
Overige wetgeving...........................................................................12
Rechtspraak......................................................................................13
Zelfregulering...................................................................................13
Rechtsbeginselen en grondrechten........................................................13
Onderscheid.....................................................................................13
Algemene rechtsbeginselen................................................................13
Zelfbeschikkingsbeginsel..................................................................14
Beschermingsbeginsel......................................................................14
Gelijkheidsbeginsel...........................................................................14
Recht op gezondheid(szorg).............................................................14
Stijdigheid van rechtsbeginselen......................................................14
Grond- en mensenrechten...................................................................15
Klassieke grondrechten....................................................................15
Sociale grondrechten........................................................................15
Inperking van grondrechten?............................................................15
Organisatie van de Nederlandse gezondheidszorg....................................17
Indeling van de Nederlandse gezondheidzorg........................................17
Sectoren...........................................................................................17
Echolons (lijnen)...............................................................................17
Begrippen zorgaanbieder, beroepsbeoefenaar, hulpverlener en
zorgverlener.....................................................................................18
Overheidsverantwoordelijkheid en verantwoordelijkheid voor
zorgaanbieders....................................................................................19
Deelterreinen binnen het gezondheidsrecht........................................19
Het stelsel van ziektekostenverzekering....................................................21
1
, Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Zorgstelsel..............................................................................................21
Uitgangspunten................................................................................21
Soorten financieringsstelsels............................................................21
Soorten ziektekostenverzekeringen in Nederland..................................21
Stelselwijziging en hervormingen.....................................................22
Zorgverzekeringswet...........................................................................22
Publieke randvoorwaarden...............................................................22
Verhouding Zvw en internationale verdragen en/of de Grondwet....23
Zorgplicht van de zorgverzekeraar...................................................23
Redelijke afstand en/of zorg niet (tijdig) beschikbaar...................24
Verzekerde prestaties.......................................................................24
Stand van de wetenschap en de praktijk..........................................25
Recht op prestaties (cumulatieve voorwaarden!).............................25
Vergoeding van niet-gecontracteerde zorg......................................26
Vrije artsenkeuze?.........................................................................27
Vergoeding van grensoverschrijdende zorg onder het Nederlandse
stelsel...............................................................................................27
Vergoedingsroutes onder het EU-recht.........................................27
Problemen die ontstaan door EU-recht in het Nederlands stelsel. 28
Financiering van de zorgverzekering................................................29
Aanvullende verzekering..................................................................29
DBC (Diagnose Behandel Combinatie).................................................29
Organisatie van de algemene, curatieve gezondheidszorg en van de
bedrijfsgezondheids- zorg en de verzekeringsgeneeskunde......................29
Organisatie van de bedrijfsgezondheidszorg en de
verzekeringsgeneeskunst (UWV)............................................................29
Kerntaken van de bedrijfsarts..........................................................30
Bedrijfsarts vs. arbo-arts..................................................................30
Kerntaken van de verzekeringsarts..................................................30
Verschillen tussen de bedrijfsarts en de verzekeringsarts...............30
Verschillen tussen curatieve zorg en
bedrijfs-/verzekeringsgeneeskunde..................................................31
Overheidsverantwoordelijkheid m.b.t. de gezondheidszorg; sturing door de
overheid en sturingsinstrumenten; ontwikkelingen in het overheidsbeleid
...................................................................................................................32
Kwaliteit van de zorg..............................................................................32
Systeem en inhoud van de Wet BIG....................................................33
Wet BIG.............................................................................................33
2
, Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Doel van de Wet BIG.....................................................................33
Normadressaat van de Wet BIG....................................................33
Zwaar regime van de Wet BIG (art. 3-beroepen)..........................34
Licht regime van de Wet BIG (art. 34-beroepen)...........................34
Kenbaarheid van het BIG-nummer................................................34
Herregistratie................................................................................35
Voorbehouden handelingen..........................................................35
Handelingen in opdracht...............................................................35
Taakdelegatie en taakherschikking...............................................35
Wet BIG over de grens..................................................................36
Arts in opleiding (Aio)....................................................................36
Systeem en inhoud van de Wkkgz.......................................................36
Wkkgz...............................................................................................36
Toepassingsgebied van de Wkkgz.................................................36
Zorg...............................................................................................37
Goede zorg....................................................................................37
Goede organisatie van de zorg......................................................37
Kwaliteitsbewaking........................................................................37
Vergewisplicht...............................................................................38
VOG............................................................................................38
Schriftelijke overeenkomst.........................................................38
Veilig incident melden...................................................................38
Calamiteit of incident?...................................................................39
Klachten- en geschillenregeling....................................................40
Arbeidsrechtelijke dimensie binnen de Wkkgz..............................40
Toezicht en rechtshandhaving + handhaving door de IGJ...................41
Taken en bevoegdheden van de IGJ.................................................41
Bevoegdheden en handhavingsinstrumenten..................................41
Systeem en inhoud van afdeling 7.7.5 BW..........................................42
Wetssystematiek..............................................................................42
Doelstellingen en kenmerken van afd. 7.7.5 BW..............................43
Geneeskundige behandelingsovereenkomst....................................43
Kenmerken van de geneeskundige behandelingsovereenkomst. .45
Totstandkoming van de geneeskundige
behandelingsovereenkomst..........................................................46
Aangaan en uitvoeren van de geneeskundige
behandelingsovereenkomst..........................................................46
3
, Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Minderjarigen.............................................................................46
Niet aangaan van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
......................................................................................................47
Beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst..47
Beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
door de zorginstelling....................................................................48
Beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
door de patiënt..............................................................................49
Rechten en verplichtingen van hulpverlener en patiënt...................49
Goed hulpverlener.........................................................................49
Goed patiënt..................................................................................50
Informatie, overleg en toestemming.............................................50
Informatieverstrekking...............................................................50
‘Samen beslissen’.......................................................................51
Inhoud van de informatieverstrekking.......................................51
Uitzonderingen bij informatieverstrekking.................................52
Toestemming..............................................................................52
Schriftelijke wilsverklaring.......................................................53
Medisch dossier..........................................................................53
Rechten van de patiënt m.b.t. het medisch dossier................54
Medisch beroepsgeheim in de algemene, curatieve gezondheidszorg;
ontwikkelingen...........................................................................................55
Inhoud van het beroepsgeheim..............................................................55
Zwijgplicht...........................................................................................55
Verschoningsrecht...............................................................................55
Afgeleid beroepsgeheim......................................................................56
Omgaan met medische gegevens....................................................56
Belang van het medisch beroepsgeheim.............................................56
Individueel belang............................................................................56
Maatschappelijk belang....................................................................56
Uitzondering: zeer uitzonderlijke omstandigheden.......................56
Uitzonderingen op het beroepsgeheim................................................57
Doorbreken van het beroepsgeheim...................................................58
Recht op privacy en geheimhoudingsverplichting van de hulpverlener....61
Recht op privacy.....................................................................................61
Algemene verordening gegevensbescherming.......................................61
Toepassingsbereik van de AVG............................................................62
4
Gezondheidsrecht als juridische discipline...................................................9
Omschrijving van het gezondheidsrecht...................................................9
Kenmerken van het gezondheidsrecht...............................................9
Ontwikkeling van het gezondheidsrecht tot een steeds zelfstandiger
rechtsgebied.....................................................................................10
Gezondheidsrecht en gezondheidsethiek.........................................10
Systematiek, aard en inhoud.....................................................................11
(Overzicht van) relevante wet- en regelgeving.......................................11
Rechtsbronnen.....................................................................................11
Internationale verdragen..................................................................11
EU-recht............................................................................................12
Grondwet..........................................................................................12
Overige wetgeving...........................................................................12
Rechtspraak......................................................................................13
Zelfregulering...................................................................................13
Rechtsbeginselen en grondrechten........................................................13
Onderscheid.....................................................................................13
Algemene rechtsbeginselen................................................................13
Zelfbeschikkingsbeginsel..................................................................14
Beschermingsbeginsel......................................................................14
Gelijkheidsbeginsel...........................................................................14
Recht op gezondheid(szorg).............................................................14
Stijdigheid van rechtsbeginselen......................................................14
Grond- en mensenrechten...................................................................15
Klassieke grondrechten....................................................................15
Sociale grondrechten........................................................................15
Inperking van grondrechten?............................................................15
Organisatie van de Nederlandse gezondheidszorg....................................17
Indeling van de Nederlandse gezondheidzorg........................................17
Sectoren...........................................................................................17
Echolons (lijnen)...............................................................................17
Begrippen zorgaanbieder, beroepsbeoefenaar, hulpverlener en
zorgverlener.....................................................................................18
Overheidsverantwoordelijkheid en verantwoordelijkheid voor
zorgaanbieders....................................................................................19
Deelterreinen binnen het gezondheidsrecht........................................19
Het stelsel van ziektekostenverzekering....................................................21
1
, Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Zorgstelsel..............................................................................................21
Uitgangspunten................................................................................21
Soorten financieringsstelsels............................................................21
Soorten ziektekostenverzekeringen in Nederland..................................21
Stelselwijziging en hervormingen.....................................................22
Zorgverzekeringswet...........................................................................22
Publieke randvoorwaarden...............................................................22
Verhouding Zvw en internationale verdragen en/of de Grondwet....23
Zorgplicht van de zorgverzekeraar...................................................23
Redelijke afstand en/of zorg niet (tijdig) beschikbaar...................24
Verzekerde prestaties.......................................................................24
Stand van de wetenschap en de praktijk..........................................25
Recht op prestaties (cumulatieve voorwaarden!).............................25
Vergoeding van niet-gecontracteerde zorg......................................26
Vrije artsenkeuze?.........................................................................27
Vergoeding van grensoverschrijdende zorg onder het Nederlandse
stelsel...............................................................................................27
Vergoedingsroutes onder het EU-recht.........................................27
Problemen die ontstaan door EU-recht in het Nederlands stelsel. 28
Financiering van de zorgverzekering................................................29
Aanvullende verzekering..................................................................29
DBC (Diagnose Behandel Combinatie).................................................29
Organisatie van de algemene, curatieve gezondheidszorg en van de
bedrijfsgezondheids- zorg en de verzekeringsgeneeskunde......................29
Organisatie van de bedrijfsgezondheidszorg en de
verzekeringsgeneeskunst (UWV)............................................................29
Kerntaken van de bedrijfsarts..........................................................30
Bedrijfsarts vs. arbo-arts..................................................................30
Kerntaken van de verzekeringsarts..................................................30
Verschillen tussen de bedrijfsarts en de verzekeringsarts...............30
Verschillen tussen curatieve zorg en
bedrijfs-/verzekeringsgeneeskunde..................................................31
Overheidsverantwoordelijkheid m.b.t. de gezondheidszorg; sturing door de
overheid en sturingsinstrumenten; ontwikkelingen in het overheidsbeleid
...................................................................................................................32
Kwaliteit van de zorg..............................................................................32
Systeem en inhoud van de Wet BIG....................................................33
Wet BIG.............................................................................................33
2
, Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Doel van de Wet BIG.....................................................................33
Normadressaat van de Wet BIG....................................................33
Zwaar regime van de Wet BIG (art. 3-beroepen)..........................34
Licht regime van de Wet BIG (art. 34-beroepen)...........................34
Kenbaarheid van het BIG-nummer................................................34
Herregistratie................................................................................35
Voorbehouden handelingen..........................................................35
Handelingen in opdracht...............................................................35
Taakdelegatie en taakherschikking...............................................35
Wet BIG over de grens..................................................................36
Arts in opleiding (Aio)....................................................................36
Systeem en inhoud van de Wkkgz.......................................................36
Wkkgz...............................................................................................36
Toepassingsgebied van de Wkkgz.................................................36
Zorg...............................................................................................37
Goede zorg....................................................................................37
Goede organisatie van de zorg......................................................37
Kwaliteitsbewaking........................................................................37
Vergewisplicht...............................................................................38
VOG............................................................................................38
Schriftelijke overeenkomst.........................................................38
Veilig incident melden...................................................................38
Calamiteit of incident?...................................................................39
Klachten- en geschillenregeling....................................................40
Arbeidsrechtelijke dimensie binnen de Wkkgz..............................40
Toezicht en rechtshandhaving + handhaving door de IGJ...................41
Taken en bevoegdheden van de IGJ.................................................41
Bevoegdheden en handhavingsinstrumenten..................................41
Systeem en inhoud van afdeling 7.7.5 BW..........................................42
Wetssystematiek..............................................................................42
Doelstellingen en kenmerken van afd. 7.7.5 BW..............................43
Geneeskundige behandelingsovereenkomst....................................43
Kenmerken van de geneeskundige behandelingsovereenkomst. .45
Totstandkoming van de geneeskundige
behandelingsovereenkomst..........................................................46
Aangaan en uitvoeren van de geneeskundige
behandelingsovereenkomst..........................................................46
3
, Samenvatting Gezondheidsrecht I 2026/27 – Romy Huls
Minderjarigen.............................................................................46
Niet aangaan van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
......................................................................................................47
Beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst..47
Beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
door de zorginstelling....................................................................48
Beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
door de patiënt..............................................................................49
Rechten en verplichtingen van hulpverlener en patiënt...................49
Goed hulpverlener.........................................................................49
Goed patiënt..................................................................................50
Informatie, overleg en toestemming.............................................50
Informatieverstrekking...............................................................50
‘Samen beslissen’.......................................................................51
Inhoud van de informatieverstrekking.......................................51
Uitzonderingen bij informatieverstrekking.................................52
Toestemming..............................................................................52
Schriftelijke wilsverklaring.......................................................53
Medisch dossier..........................................................................53
Rechten van de patiënt m.b.t. het medisch dossier................54
Medisch beroepsgeheim in de algemene, curatieve gezondheidszorg;
ontwikkelingen...........................................................................................55
Inhoud van het beroepsgeheim..............................................................55
Zwijgplicht...........................................................................................55
Verschoningsrecht...............................................................................55
Afgeleid beroepsgeheim......................................................................56
Omgaan met medische gegevens....................................................56
Belang van het medisch beroepsgeheim.............................................56
Individueel belang............................................................................56
Maatschappelijk belang....................................................................56
Uitzondering: zeer uitzonderlijke omstandigheden.......................56
Uitzonderingen op het beroepsgeheim................................................57
Doorbreken van het beroepsgeheim...................................................58
Recht op privacy en geheimhoudingsverplichting van de hulpverlener....61
Recht op privacy.....................................................................................61
Algemene verordening gegevensbescherming.......................................61
Toepassingsbereik van de AVG............................................................62
4
