Forensische psychopathologie
College 1 inleiding in de forensische
psychopathologie
Wat is een psychische stoornis -> DSM 5
1. Syndroom -> cluster patroon van symptomen. In DSM te vinden!
2. Klinisch significatie symptomen -> zo ernstig opvallend dat het klinische
professionele aandacht verdiend.
3. Op het gebied van Cognitieve functies, emotieregulatie of gedrag
4. Disfunctie in psychologische, biologische, of
Ontwikkelingsprocessen
5. Significante lijdensdruk en/of beperkingen in het functioneren
Opvallend is dat er ook wordt genoemd wat geen psychische stoornis is. dat is
vanwege het belang van het aanmerken hiervan. Zoals dat sociaal deviant
gedrag niet een psychische stoornis hoeft te zijn.
De verschillende stoornissen:
- Alcohol/drugs (middelen) -> psychoactieve stoffen (directe gevolg-
afhankelijkheid-hersenschade)
- Psycho-organische stoornissen (dementie)
- Angststoornis
- Slaapstoornis
- Persoonlijkheidsstoornis
- Impulscontrolestoornis
- Stoornissen bij adolescenten en kinderen (ADHD / autisme)
- Eetstoornis
- Schizofrenie
- Stemmingsstoornis
- Seksuele stoornis
He het verhaal dat alleen de psycho-organische stoornis kan worden afgelezen
van een scan. Te zien bij frontale kwab in de hersenen. Oftewel weefsel neemt bij
deze ziekte steeds af, wat de verbindingen groeven maakt.
Welke behandelingen
- Medicijnen (bv. depot antipsychoticum = spuit die geleidelijk afgifte doet
van medicijn indien gewone inname lastig is bij patiënt.)
- Psychotherapie
, - Sociale interventies, dagbesteding
- Electroconvulsietherapie
- Deep brain stimulation
- NB: behandeling lichamelijke toestand
College 2 inleiding / juridische kaders
We gaan de 4 rollen bespreken die spelen bij strafrechtspleging.
Schorsing vervolging wegens stoornis
O.M. bepaalt of vervolging wordt ingesteld. Voor schorsing heb je art. 16 Sv
nodig. Iemand moet echt de strekking van vervolging niet kunnen begrijpen, dus
niet bij zomaar iedere stoornis.
- komt ook zelden voor
- schorsen is die pauze knop dus.
- art. 16 sv ‘’1. Indien de verdachte aan een zodanige psychische stoornis,
psychogeriatrische’aandoening of verstandelijke handicap lijdt, dat hij niet in
staat is de strekking van de tegen hem ingestelde vervolging te begrijpen,
schorst de rechter de vervolging in welke stand hij zich ook bevindt.’’
2 vw:
1. Psychische stoornis, pschogeriatrische aandoening of verstandelijke
handicap
2. Niet in staat strekking tegen hem ingestelde vervolging te begrijpen.
Zie lid 2: zodra herstel is, gaat vervolging verder.
NB: het is niet nodig dat de stoornis en delict iets met elkaar te maken hebben!!!!
Dus ook als stoornis na vervolging is ingesteld, kan art. ook worden toegepast
dus.
Echter soms is de kans op herstel heel klein…dan heeft schorsen, de pauze knop
niet echt zin, of niet echt rechtvaardig, want onzekerheid. Dan is OvJ niet-
ontvankelijk. De zaak is niet vatbaar voor berechting. En rb komt niet toe aan
beoordeling van het verzoek schorsing vervolging wegens stoornis.
Strandt dus al bij de formele vragen in beslissingsschema van de rechter! dus je
kan het ook geen maatregel/straf noemen.
,Ontoerekenbaarheid wegens stoornis
- Afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het specifieke geval.
Feitencomplex.
- Strafuitsluitingsgrond, ook wel schulduitsluitingsgrond.
- Wat je hebt gedaan is strafbaar, maar de persoon is niet strafbaar.
Art. 39 Sr ‘’niet strafbaar is hij die een feit begaat, dat hem wegens de
psychische stoornis of verstandelijke handicap niet kan worden toegerekend.
3 vw:
1. Stoornisvereiste
2. Causaal verband tussen stoornis en het delict (tlg)
3. Zodanig dat het de toerekening van het feit aan de dader in de weg staat.
(dus 1 & 2 moeten zo dusdanig zijn) = kennis & wilscomponent
Dit laatste criterium bestond voor oktober 2023 (Thijs H.) nog niet!!!
‘’niet kon begrijpen dat het feit wederrechtelijk was en niet in staat was zo te
handelen’’
Hoe precies moet een stoornis worden vastgesteld?
- De rechter moet vaststellen of sprake is van een stoornis in juridische zin.
- De rechter hoeft geen vaststelling te doen over de precieze aard van de bij
de verdachte vastgestelde stoornis. Oftewel, het blijft advies en de rechter
heeft autonomie bij het vaststellen. Het is niet bindend. Hij is ook niet
verplicht om advies te vragen.
- De toerekeningsvraag is een exclusieve taak van de rechter.
Ontoerekenbaarheid let op: art. 39 volledig toepasbaar of niet, niet een
beetje. Je hebt dus alleen verminderde toerekenbaarheid, maar juridisch
gezien is dat dus geen strafuitsluitingsgrond.
Terbeschikkingstelling wegens een stoornis
- Geen straf, maar maatregel.
- Gaat om de veiligheid van anderen, niet gevaar behoeden voor dader zelf.
Art. 37a Sr . Indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid
van personen of
goederen dat eist, kan de rechter gelasten dat een verdachte ter beschikking
wordt
gesteld indien hij tot het oordeel komt dat:
1° bij de verdachte tijdens het begaan van het feit gebrekkige ontwikkeling of
ziekelijke
stoornis van de geestvermogens bestond.
, Vw:
1. Stoornisvereiste
2. Rechter is verplicht om zich te laten adviseren door ten minste 2
deskundigen (psychiater & psycholoog) echter geen bindend advies.
3. Gevaarscriteria -> veiligheid van anderen dan wel algemene veiligheid van
personen of goederen dat eist.
4. Gelijktijdigheidsverband -> psychische stoornis moet hebben bestaan
hebben tijdens begaan strafbaar feit.
Koppeling met ontoerekenbaarheid
- Tbs is mogelijk indien de dader: ontoerekenbaar, verminderd toerekenbaar
of zelfs ook volledig toerekenbaar.
- Die laatste is veel discussie om.
- Bij verminderd toerekenbaar is dus die gecombineerde straf voor gedeelte
dat je wel toerekenbaar bent, en tbs voor gedeelte waarvan niet. Dus vb.
20 jaar gs en daarna nog tbs.
(en dus art. 39 nvt!!) het is wel of niet.
- Tbs met dwangverpleging: gesloten tbs-kliniek met behandeling gericht op
veilige terugkeer in de maatschappij. In eerste instantie 2 jaar maar kan
oneindig verlengd worden.
- Tbs met vw: dader moet zich aan vw houden, bv. geen drugs/alcohol en
klinisch behandelen door psychiater.
Discussies
- Hoe flexibel is het stoornisvereiste?
- Hoe moet de rechter zich verhouden tot gedragsdeskundigen?
- Past tbs bij een lange gs?
Plaatsing in de ggz wegens stoornis
Art. 2.3 Wet forensische zorg
Indien de rechter van oordeel is, dat voldaan dat voldaan is aan de criteria voor
het afgeven van een zorgmachtiging krachtens de Wet verplichte geestelijke
gezondheidszorg, kan hij,
ambtshalve of na een verzoekschrift van de officier van justitie, met toepassing
van die
wet een zorgmachtiging ingevolge die wet afgeven.
Die wet = art. 6:4 Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
- Rechter geeft dus indien aan vereisten voldaan, zorgmachtiging om te
worden opgenomen in ggz.
Vw:
als voldaan is aan (art. 3:3 Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg)
College 1 inleiding in de forensische
psychopathologie
Wat is een psychische stoornis -> DSM 5
1. Syndroom -> cluster patroon van symptomen. In DSM te vinden!
2. Klinisch significatie symptomen -> zo ernstig opvallend dat het klinische
professionele aandacht verdiend.
3. Op het gebied van Cognitieve functies, emotieregulatie of gedrag
4. Disfunctie in psychologische, biologische, of
Ontwikkelingsprocessen
5. Significante lijdensdruk en/of beperkingen in het functioneren
Opvallend is dat er ook wordt genoemd wat geen psychische stoornis is. dat is
vanwege het belang van het aanmerken hiervan. Zoals dat sociaal deviant
gedrag niet een psychische stoornis hoeft te zijn.
De verschillende stoornissen:
- Alcohol/drugs (middelen) -> psychoactieve stoffen (directe gevolg-
afhankelijkheid-hersenschade)
- Psycho-organische stoornissen (dementie)
- Angststoornis
- Slaapstoornis
- Persoonlijkheidsstoornis
- Impulscontrolestoornis
- Stoornissen bij adolescenten en kinderen (ADHD / autisme)
- Eetstoornis
- Schizofrenie
- Stemmingsstoornis
- Seksuele stoornis
He het verhaal dat alleen de psycho-organische stoornis kan worden afgelezen
van een scan. Te zien bij frontale kwab in de hersenen. Oftewel weefsel neemt bij
deze ziekte steeds af, wat de verbindingen groeven maakt.
Welke behandelingen
- Medicijnen (bv. depot antipsychoticum = spuit die geleidelijk afgifte doet
van medicijn indien gewone inname lastig is bij patiënt.)
- Psychotherapie
, - Sociale interventies, dagbesteding
- Electroconvulsietherapie
- Deep brain stimulation
- NB: behandeling lichamelijke toestand
College 2 inleiding / juridische kaders
We gaan de 4 rollen bespreken die spelen bij strafrechtspleging.
Schorsing vervolging wegens stoornis
O.M. bepaalt of vervolging wordt ingesteld. Voor schorsing heb je art. 16 Sv
nodig. Iemand moet echt de strekking van vervolging niet kunnen begrijpen, dus
niet bij zomaar iedere stoornis.
- komt ook zelden voor
- schorsen is die pauze knop dus.
- art. 16 sv ‘’1. Indien de verdachte aan een zodanige psychische stoornis,
psychogeriatrische’aandoening of verstandelijke handicap lijdt, dat hij niet in
staat is de strekking van de tegen hem ingestelde vervolging te begrijpen,
schorst de rechter de vervolging in welke stand hij zich ook bevindt.’’
2 vw:
1. Psychische stoornis, pschogeriatrische aandoening of verstandelijke
handicap
2. Niet in staat strekking tegen hem ingestelde vervolging te begrijpen.
Zie lid 2: zodra herstel is, gaat vervolging verder.
NB: het is niet nodig dat de stoornis en delict iets met elkaar te maken hebben!!!!
Dus ook als stoornis na vervolging is ingesteld, kan art. ook worden toegepast
dus.
Echter soms is de kans op herstel heel klein…dan heeft schorsen, de pauze knop
niet echt zin, of niet echt rechtvaardig, want onzekerheid. Dan is OvJ niet-
ontvankelijk. De zaak is niet vatbaar voor berechting. En rb komt niet toe aan
beoordeling van het verzoek schorsing vervolging wegens stoornis.
Strandt dus al bij de formele vragen in beslissingsschema van de rechter! dus je
kan het ook geen maatregel/straf noemen.
,Ontoerekenbaarheid wegens stoornis
- Afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het specifieke geval.
Feitencomplex.
- Strafuitsluitingsgrond, ook wel schulduitsluitingsgrond.
- Wat je hebt gedaan is strafbaar, maar de persoon is niet strafbaar.
Art. 39 Sr ‘’niet strafbaar is hij die een feit begaat, dat hem wegens de
psychische stoornis of verstandelijke handicap niet kan worden toegerekend.
3 vw:
1. Stoornisvereiste
2. Causaal verband tussen stoornis en het delict (tlg)
3. Zodanig dat het de toerekening van het feit aan de dader in de weg staat.
(dus 1 & 2 moeten zo dusdanig zijn) = kennis & wilscomponent
Dit laatste criterium bestond voor oktober 2023 (Thijs H.) nog niet!!!
‘’niet kon begrijpen dat het feit wederrechtelijk was en niet in staat was zo te
handelen’’
Hoe precies moet een stoornis worden vastgesteld?
- De rechter moet vaststellen of sprake is van een stoornis in juridische zin.
- De rechter hoeft geen vaststelling te doen over de precieze aard van de bij
de verdachte vastgestelde stoornis. Oftewel, het blijft advies en de rechter
heeft autonomie bij het vaststellen. Het is niet bindend. Hij is ook niet
verplicht om advies te vragen.
- De toerekeningsvraag is een exclusieve taak van de rechter.
Ontoerekenbaarheid let op: art. 39 volledig toepasbaar of niet, niet een
beetje. Je hebt dus alleen verminderde toerekenbaarheid, maar juridisch
gezien is dat dus geen strafuitsluitingsgrond.
Terbeschikkingstelling wegens een stoornis
- Geen straf, maar maatregel.
- Gaat om de veiligheid van anderen, niet gevaar behoeden voor dader zelf.
Art. 37a Sr . Indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid
van personen of
goederen dat eist, kan de rechter gelasten dat een verdachte ter beschikking
wordt
gesteld indien hij tot het oordeel komt dat:
1° bij de verdachte tijdens het begaan van het feit gebrekkige ontwikkeling of
ziekelijke
stoornis van de geestvermogens bestond.
, Vw:
1. Stoornisvereiste
2. Rechter is verplicht om zich te laten adviseren door ten minste 2
deskundigen (psychiater & psycholoog) echter geen bindend advies.
3. Gevaarscriteria -> veiligheid van anderen dan wel algemene veiligheid van
personen of goederen dat eist.
4. Gelijktijdigheidsverband -> psychische stoornis moet hebben bestaan
hebben tijdens begaan strafbaar feit.
Koppeling met ontoerekenbaarheid
- Tbs is mogelijk indien de dader: ontoerekenbaar, verminderd toerekenbaar
of zelfs ook volledig toerekenbaar.
- Die laatste is veel discussie om.
- Bij verminderd toerekenbaar is dus die gecombineerde straf voor gedeelte
dat je wel toerekenbaar bent, en tbs voor gedeelte waarvan niet. Dus vb.
20 jaar gs en daarna nog tbs.
(en dus art. 39 nvt!!) het is wel of niet.
- Tbs met dwangverpleging: gesloten tbs-kliniek met behandeling gericht op
veilige terugkeer in de maatschappij. In eerste instantie 2 jaar maar kan
oneindig verlengd worden.
- Tbs met vw: dader moet zich aan vw houden, bv. geen drugs/alcohol en
klinisch behandelen door psychiater.
Discussies
- Hoe flexibel is het stoornisvereiste?
- Hoe moet de rechter zich verhouden tot gedragsdeskundigen?
- Past tbs bij een lange gs?
Plaatsing in de ggz wegens stoornis
Art. 2.3 Wet forensische zorg
Indien de rechter van oordeel is, dat voldaan dat voldaan is aan de criteria voor
het afgeven van een zorgmachtiging krachtens de Wet verplichte geestelijke
gezondheidszorg, kan hij,
ambtshalve of na een verzoekschrift van de officier van justitie, met toepassing
van die
wet een zorgmachtiging ingevolge die wet afgeven.
Die wet = art. 6:4 Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
- Rechter geeft dus indien aan vereisten voldaan, zorgmachtiging om te
worden opgenomen in ggz.
Vw:
als voldaan is aan (art. 3:3 Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg)
