Civielrecht
Hoorcollege 12-05-2026
Vermogensrecht: het positieve recht met betrekking tot de subjectieve rechten en
plichten die onderdeel van een vermogen kunnen vormen. Je kan dit tussen twee
soorten onderscheiden:
- Verbintenissenrecht: rechtsrelatie à persoon vs persoon
- Goederenrecht: rechtsrelatie à persoon vs goed
Een vermogen is een geheel van op geld waardeerbare rechten en verplichtingen.
Activa (bezittingen):
- Vlottende activa: kas, bank, voorraden en debiteuren
- Vaste activa: inventaris en gebouwen
Passiva:
- Vreemd vermogen: crediteuren (kortlopend), hypothecaire lening (langlopend)
- Eigen vermogen: aandelenkapitaal en reserves
Verbintenis: rechtsrelatie tussen twee personen, waarbij de ene partij (de schuldenaar)
verplicht is een prestatie te leveren, terwijl de andere partij (de schuldeiser) hier recht op
heeft
1. Obligatoire overeenkomst à wilsovereenstemming (bijv. koopovereenkomst)
2. De wet à geen wilsovereenstemming
- Onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
- Rechtmatige daad; zaakwaarneming à art. 6:198 BW, onverschuldigde betaling
art. 6:203 BW en ongerechtvaardigde verrijking, art. 6:212 BW
Afdwingbaarheid, art. 3:296, lid 1 BW à in beginsel wordt hij die jegens een ander
verplicht is iets te geven, te doen, te dulden of na te laten, daartoe door de rechter, op
vordering van de gerechtigde, veroordeeld. Verbintenissen moeten worden nagekomen.
Natuurlijke verbintenis (art. 6:3 BW); rechtens niet afdwingbaar
- Een verjaarde rechtsvordering (20 jaar, art. 3:306 BW)
- Een gentleman’ s agreement
- Een dringende morele verplichting
,Contractuele aansprakelijkheid: voor schade door het niet (correct) nakomen van een
overeenkomst.
Aansprakelijkheid o.g.v. de wet; voor schade als gevolg van een onrechtmatige daad of
een rechtmatige daad.
Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad:
- Schuldaansprakelijkheid: voor schade ontstaan door eigen onrechtmatige daad
- Kwalitatieve aansprakelijkheid: voor schade veroorzaakt door onrechtmatige
daad van een andere persoon, voor schade veroorzaakt door eigen zaken of
dieren
• Kinderen à art. 6:169 BW
• Ondergeschikten à art. 6:170 BW
• Niet ondergeschikten à art. 6:171 BW
• Vertegenwoordiger à art. 6:172 BW
Risicoaansprakelijkheid:
- Schade door onrechtmatige daden van personen met wie men een bepaalde
relatie heeft
- Schade door zaken, dieren en stoSen die men bezit.
Vereisten art. 6:162 BW:
1. Onrechtmatige daad jegens een en anders à art. 6:162, lid 2 BW
2. Toerekenbaarheid à art. 6:162, lid 2 BW
3. Schade à art. 6:95 BW
4. Causaal verband à art. 6:98 BW
5. Relativiteitsvereiste à art. 6:163 BW
Conclusie/rechtsgevolg à er ontstaat een schadevergoedingsverplichting (een
verbintenis)
Art. 6:162, lid 2 BW:
Rv1a: directe, rechtstreekse of opzettelijke inbreuk op subjectief recht van een ander;
- Persoonlijkheidsrecht
- Absoluut vermogensrecht
Rv1b: doen of nalaten in strijd met wettelijke plicht (+relativiteitsvereiste)
Rv1c: doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamd (o.a. gevaarzetting)
Rv2: geen rechtvaardigingsgrond (overmacht, noodweer, bevel, wettelijk voorschrift
toestemming)
, Art. 6:162, lid 3 BW:
- Door schuld verwijtbaarheid dader
- Krachtens de wet
- Art. 6:164 BW à een gedraging aan een kind jonger dan veertien jaar kan hem
niet als onrechtmatige daad worden toegerekend.
- Art. 6:165 BW à een doen van geestelijk of lichamelijk gestoorde kan toch aan
hem worden toegerekend als een onrechtmatige gedraging.
- Krachtens de in het verkeer geldende opvattingen
Vermogensschade: materiele schade à art. 6:96 BW
Lid 1:
- Geleden verlies (bv na ongeval: medische kosten, reparatiekosten, kosten
huishoudelijke hulp etc.)
- Gederfde winst bv verlies van inkomen
Lid 2:
- Kosten voor schadebeperking, schadebepaling of buitengerechtelijke procedures
om schade te verhalen
Ander nadeel: immateriële schade à art. 6:106 BW
- Sub a: bij oogmerk (=bedoeling) om schade toe te brengen (doelbewust leed
door bv bedreiging, extreem pestgedrag)
- Sub b: lichamelijk letsel, aantasting in eer en goede naam of aantasting in
persoon op andere wijze:
- Sub c: schade bij nabestaanden in de vorm van aantasting van de nagedachtenis
van de overledene.
Causaal verband (art. 6:98 BW)
- Oorzakelijk verband tussen onrechtmatige daad en schade: zonder de daad
zou de schade niet zijn opgetreden (confitio sine qua non)
- Leer van de redelijke toerekening à art. 6:98 BW
Verbintenis uit onverschuldigde betaling à art. 6:203 BW
Verbintenis uit ongerechtvaardigde verrijking à art. 6:212 BW
Zaakwaarneming (art. 6:198 BW);
- Het zich willens en wetens
- En op redelijke grond
- Inlaten met se behartiging van een anders belang
Hoorcollege 12-05-2026
Vermogensrecht: het positieve recht met betrekking tot de subjectieve rechten en
plichten die onderdeel van een vermogen kunnen vormen. Je kan dit tussen twee
soorten onderscheiden:
- Verbintenissenrecht: rechtsrelatie à persoon vs persoon
- Goederenrecht: rechtsrelatie à persoon vs goed
Een vermogen is een geheel van op geld waardeerbare rechten en verplichtingen.
Activa (bezittingen):
- Vlottende activa: kas, bank, voorraden en debiteuren
- Vaste activa: inventaris en gebouwen
Passiva:
- Vreemd vermogen: crediteuren (kortlopend), hypothecaire lening (langlopend)
- Eigen vermogen: aandelenkapitaal en reserves
Verbintenis: rechtsrelatie tussen twee personen, waarbij de ene partij (de schuldenaar)
verplicht is een prestatie te leveren, terwijl de andere partij (de schuldeiser) hier recht op
heeft
1. Obligatoire overeenkomst à wilsovereenstemming (bijv. koopovereenkomst)
2. De wet à geen wilsovereenstemming
- Onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
- Rechtmatige daad; zaakwaarneming à art. 6:198 BW, onverschuldigde betaling
art. 6:203 BW en ongerechtvaardigde verrijking, art. 6:212 BW
Afdwingbaarheid, art. 3:296, lid 1 BW à in beginsel wordt hij die jegens een ander
verplicht is iets te geven, te doen, te dulden of na te laten, daartoe door de rechter, op
vordering van de gerechtigde, veroordeeld. Verbintenissen moeten worden nagekomen.
Natuurlijke verbintenis (art. 6:3 BW); rechtens niet afdwingbaar
- Een verjaarde rechtsvordering (20 jaar, art. 3:306 BW)
- Een gentleman’ s agreement
- Een dringende morele verplichting
,Contractuele aansprakelijkheid: voor schade door het niet (correct) nakomen van een
overeenkomst.
Aansprakelijkheid o.g.v. de wet; voor schade als gevolg van een onrechtmatige daad of
een rechtmatige daad.
Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad:
- Schuldaansprakelijkheid: voor schade ontstaan door eigen onrechtmatige daad
- Kwalitatieve aansprakelijkheid: voor schade veroorzaakt door onrechtmatige
daad van een andere persoon, voor schade veroorzaakt door eigen zaken of
dieren
• Kinderen à art. 6:169 BW
• Ondergeschikten à art. 6:170 BW
• Niet ondergeschikten à art. 6:171 BW
• Vertegenwoordiger à art. 6:172 BW
Risicoaansprakelijkheid:
- Schade door onrechtmatige daden van personen met wie men een bepaalde
relatie heeft
- Schade door zaken, dieren en stoSen die men bezit.
Vereisten art. 6:162 BW:
1. Onrechtmatige daad jegens een en anders à art. 6:162, lid 2 BW
2. Toerekenbaarheid à art. 6:162, lid 2 BW
3. Schade à art. 6:95 BW
4. Causaal verband à art. 6:98 BW
5. Relativiteitsvereiste à art. 6:163 BW
Conclusie/rechtsgevolg à er ontstaat een schadevergoedingsverplichting (een
verbintenis)
Art. 6:162, lid 2 BW:
Rv1a: directe, rechtstreekse of opzettelijke inbreuk op subjectief recht van een ander;
- Persoonlijkheidsrecht
- Absoluut vermogensrecht
Rv1b: doen of nalaten in strijd met wettelijke plicht (+relativiteitsvereiste)
Rv1c: doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamd (o.a. gevaarzetting)
Rv2: geen rechtvaardigingsgrond (overmacht, noodweer, bevel, wettelijk voorschrift
toestemming)
, Art. 6:162, lid 3 BW:
- Door schuld verwijtbaarheid dader
- Krachtens de wet
- Art. 6:164 BW à een gedraging aan een kind jonger dan veertien jaar kan hem
niet als onrechtmatige daad worden toegerekend.
- Art. 6:165 BW à een doen van geestelijk of lichamelijk gestoorde kan toch aan
hem worden toegerekend als een onrechtmatige gedraging.
- Krachtens de in het verkeer geldende opvattingen
Vermogensschade: materiele schade à art. 6:96 BW
Lid 1:
- Geleden verlies (bv na ongeval: medische kosten, reparatiekosten, kosten
huishoudelijke hulp etc.)
- Gederfde winst bv verlies van inkomen
Lid 2:
- Kosten voor schadebeperking, schadebepaling of buitengerechtelijke procedures
om schade te verhalen
Ander nadeel: immateriële schade à art. 6:106 BW
- Sub a: bij oogmerk (=bedoeling) om schade toe te brengen (doelbewust leed
door bv bedreiging, extreem pestgedrag)
- Sub b: lichamelijk letsel, aantasting in eer en goede naam of aantasting in
persoon op andere wijze:
- Sub c: schade bij nabestaanden in de vorm van aantasting van de nagedachtenis
van de overledene.
Causaal verband (art. 6:98 BW)
- Oorzakelijk verband tussen onrechtmatige daad en schade: zonder de daad
zou de schade niet zijn opgetreden (confitio sine qua non)
- Leer van de redelijke toerekening à art. 6:98 BW
Verbintenis uit onverschuldigde betaling à art. 6:203 BW
Verbintenis uit ongerechtvaardigde verrijking à art. 6:212 BW
Zaakwaarneming (art. 6:198 BW);
- Het zich willens en wetens
- En op redelijke grond
- Inlaten met se behartiging van een anders belang
