Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?.............................................................................................................4
1.1 Het sociologisch perspectief.........................................................................................................4
1.2 Het belang van een mondiale visie...............................................................................................4
1.4 Het ontstaan van de sociologie.....................................................................................................5
1.5 Sociologie en de moderne samenleving.......................................................................................5
Hoofdstuk 3: Cultuur..............................................................................................................................6
3.1 Wat is cultuur?..............................................................................................................................6
3.2 Cultuurelementen.........................................................................................................................7
3.4 Culturele diversiteit......................................................................................................................9
Hoofdstuk 4: Socialisatie; van jeugd tot ouderdom..............................................................................10
4.1 Sociale ervaringen: de sleutel tot ons mens-zijn.........................................................................10
4.2 Inzicht in het socialisatieproces..................................................................................................11
4.3 Omgevingsvariabelen die het socialiseringsproces richting geven.............................................11
4.4 Socialisatie en levensloop...........................................................................................................12
Hoofdstuk 5: Sociale interactie in het dagelijks leven..........................................................................14
5.1 Sociale structuur: een gids voor het dagelijks leven...................................................................14
5.2 Status..........................................................................................................................................14
5.3 Rol...............................................................................................................................................14
5.4 De sociale constructie van de werkelijkheid...............................................................................15
5.5 Dramaturgische analyse: zelfpresentatie....................................................................................15
5.6 Interactie in het dagelijks leven: drie toepassingen....................................................................16
Hoofdstuk 6 Groepen en organisaties..................................................................................................17
6.1 sociale groepen...........................................................................................................................17
Hoofdstuk 11 Deviant gedrag...............................................................................................................19
11.1 Wat is deviantie?......................................................................................................................19
Intersectionaliteit.................................................................................................................................20
Intersectioneel denken.....................................................................................................................20
Diversiteitscirkel...............................................................................................................................20
Hoofdstuk 8 Sociale stratificatie...........................................................................................................21
8.1 Wat is sociale stratificatie?.........................................................................................................21
8.2 Kastenstelsels en klassensystemen.............................................................................................21
8.3 De functies van sociale stratificatie............................................................................................22
8.4 Stratificatie en conflict................................................................................................................22
8.8 Klassen in Nederland..................................................................................................................23
, 8.9 Het verschil dat klassen maken...................................................................................................23
8.10 Armoede in Nederland.............................................................................................................24
Hoofdstuk 13: Onderwijs, zorg en gezondheid.....................................................................................25
13.2 De functies van onderwijs.........................................................................................................25
13.3 Onderwijs en sociale interactie.................................................................................................25
13.4 Onderwijs en sociale ongelijkheid............................................................................................26
13.5 Problemen in de scholen..........................................................................................................26
Hoofdstuk 14: Seksualiteit....................................................................................................................27
14.1 Seksualiteit begrijpen...............................................................................................................27
14.2 Seksuele Oriëntatie...................................................................................................................29
14.3 Seksuele vraagstukken en controversen...................................................................................29
Genitale verminking: geweld uit naam van de moraal.....................................................................30
De schoonheidsmythe......................................................................................................................31
Hoofdstuk 15: Gezin en Familie............................................................................................................31
15.1 Familie en gezin: basisbegrippen..............................................................................................31
15.2 Familie en gezin: mondiale verschillen.....................................................................................31
15.4 Fasen in het gezinsleven...........................................................................................................32
15.5 Overgangen en problemen in het gezinsleven..........................................................................33
15.6 Alternatieven gezinsvormen.....................................................................................................33
15.7 Nieuwe voortplantingstechnologieën en het gezin..................................................................34
15.8 Gezinnen: een vooruitblik.........................................................................................................34
Hoofdstuk 12: Migratie en Etnische Diversiteit....................................................................................34
12.1 Migratieprocessen en diversiteit..............................................................................................34
12.2 De sociale betekenis van etniciteit en ras.................................................................................35
12.3 Reacties: vooroordelen en stereotypen....................................................................................36
12.4 Discriminatie.............................................................................................................................37
12.5 Interactiepatronen in de samenleving......................................................................................37
Hoofdstuk 16: Religie............................................................................................................................38
16.1 Religie: basisbegrippen.............................................................................................................38
16.2 Theoretische analyses van religie.............................................................................................39
16.4 Religieuze organisatievormen...................................................................................................39
16.5 Religie in het verleden..............................................................................................................40
16.6 Religie in een veranderde samenleving....................................................................................40
Hoofdstuk 11: Deviant Gedrag.............................................................................................................41
11.2 De functies van deviantie: een structureel-functionalistische analyse.....................................41
11.3 Het labelen van deviantie: het symbolisch interactionisme.....................................................42
2
, 11.4 Deviantie en ongelijkheid: de conflictsociologie.......................................................................43
11.6 Criminaliteit en de ontwikkeling daarvan.................................................................................44
11.7 Veiligheidsbeleid en gevoelens van onveiligheid......................................................................46
11.8 De strafrechtelijke aanpak van criminaliteit.............................................................................46
Hoofdstuk 4: Socialisatie: van Jeugd tot Ouderdom.............................................................................47
4.5 Resocialisatie: totale instituties..................................................................................................47
3
, Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?
1.1 Het sociologisch perspectief
Vrouwen uit arme landen krijgen over het algemeen veel meer kinderen dan vrouwen uit rijke
landen. Dit heeft er o.a. mee te maken dat in Westerse landen de pensioenregeling goed is, maar in
de arme landen zorgt het kind voor het pensioen van de ouders.
Durkheim constateerde dat bepaalde categorieën mensen zich eerder van het leven benemen dan
andere categorieën. Zo lag het zelfdodingscijfer bij mannen, protestanten, welvarende mensen en
ongehuwden veel hoger dan bij vrouwen, katholieken, joden, arme mensen en gehuwden. Durkheim
verklaarde deze verschillen in termen van sociale integratie. Mensen met sterke sociale banden
zullen minder snel doen aan zelfdoding dan individuele mensen. Durkheim wijst hier op het karakter
van groepsnormen, ondanks dat het een individuele keuze is.
Meer vrijheid betekent een groter sociaal isolement en een hoger zelfdodingscijfer. Het lage
zelfdodingscijfer bij vrouwen weerspiegelt hun geringere sociale keuzemogelijkheden, ofwel hun
grotere mate van sociale integratie. Conclusie: in het gedrag van afzonderlijke individuen kunnen we
algemene sociologische patronen ontdekken.
Deze verschijnselen helpen bij het kijken naar de wereld vanuit een sociologisch perspectief:
1. Een bestaan in de marges van de samenleving
2. Het doormaken van een sociale crisis
Hoe groter de marginaliteit van een individu, hoe beter hij of zij in staat is om het sociologisch
perspectief te hanteren (mensen die elke dag een buitenstaander zijn). De meeste in Nederland
opgegroeide personen met een migratieachtergrond weten welke invloed je etnische afkomst op je
leven kan hebben. De meerderheid van de autochtone Nederlanders staat minder vaak stil bij de rol
die etniciteit speelt in de samenleving. We kunnen beter uit de voeten met de sociologische visie als
we afstand nemen van onze gewoontes en ons leven weer met nieuwsgierigheid bekijken.
Perioden waarin de samenleving wel verandering ondergaat of in een crisis verkeert, kunnen ons uit
ons evenwicht brengen en ons bewegen tot het aannemen van de sociologische visie. C. Wright Mills
was van mening dat mensen die gebruikmaken van wat hij de ‘sociologische verbeeldingskracht’
noemde, een beter inzicht krijgen in het functioneren van de samenleving en de wijze waarop deze
hun leven beïnvloedt.
1.2 Het belang van een mondiale visie
Veel academische disciplines hanteren een mondiaal of globaal perspectief: het bestuderen van de
wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
Een globaal bewustzijn is een logisch verlengstuk van het sociologisch perspectief. Sociologie laat ons
zien dat onze positie in de samenleving zeer veel invloed heeft op de ervaringen die we in ons leven
opdoen. De positie die onze samenleving in de wereld inneemt beïnvloedt alle leden van onze
samenleving.
Hoge-inkomenslanden: landen met de hoogste algemene levensstandaard.
Middeninkomenslanden: landen met een levensstandaard, die we als we de wereld in zijn geheel
bekijken, gemiddeld kunnen noemen. Er bestaat in deze landen vaak grote sociale ongelijkheid.
4
Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?.............................................................................................................4
1.1 Het sociologisch perspectief.........................................................................................................4
1.2 Het belang van een mondiale visie...............................................................................................4
1.4 Het ontstaan van de sociologie.....................................................................................................5
1.5 Sociologie en de moderne samenleving.......................................................................................5
Hoofdstuk 3: Cultuur..............................................................................................................................6
3.1 Wat is cultuur?..............................................................................................................................6
3.2 Cultuurelementen.........................................................................................................................7
3.4 Culturele diversiteit......................................................................................................................9
Hoofdstuk 4: Socialisatie; van jeugd tot ouderdom..............................................................................10
4.1 Sociale ervaringen: de sleutel tot ons mens-zijn.........................................................................10
4.2 Inzicht in het socialisatieproces..................................................................................................11
4.3 Omgevingsvariabelen die het socialiseringsproces richting geven.............................................11
4.4 Socialisatie en levensloop...........................................................................................................12
Hoofdstuk 5: Sociale interactie in het dagelijks leven..........................................................................14
5.1 Sociale structuur: een gids voor het dagelijks leven...................................................................14
5.2 Status..........................................................................................................................................14
5.3 Rol...............................................................................................................................................14
5.4 De sociale constructie van de werkelijkheid...............................................................................15
5.5 Dramaturgische analyse: zelfpresentatie....................................................................................15
5.6 Interactie in het dagelijks leven: drie toepassingen....................................................................16
Hoofdstuk 6 Groepen en organisaties..................................................................................................17
6.1 sociale groepen...........................................................................................................................17
Hoofdstuk 11 Deviant gedrag...............................................................................................................19
11.1 Wat is deviantie?......................................................................................................................19
Intersectionaliteit.................................................................................................................................20
Intersectioneel denken.....................................................................................................................20
Diversiteitscirkel...............................................................................................................................20
Hoofdstuk 8 Sociale stratificatie...........................................................................................................21
8.1 Wat is sociale stratificatie?.........................................................................................................21
8.2 Kastenstelsels en klassensystemen.............................................................................................21
8.3 De functies van sociale stratificatie............................................................................................22
8.4 Stratificatie en conflict................................................................................................................22
8.8 Klassen in Nederland..................................................................................................................23
, 8.9 Het verschil dat klassen maken...................................................................................................23
8.10 Armoede in Nederland.............................................................................................................24
Hoofdstuk 13: Onderwijs, zorg en gezondheid.....................................................................................25
13.2 De functies van onderwijs.........................................................................................................25
13.3 Onderwijs en sociale interactie.................................................................................................25
13.4 Onderwijs en sociale ongelijkheid............................................................................................26
13.5 Problemen in de scholen..........................................................................................................26
Hoofdstuk 14: Seksualiteit....................................................................................................................27
14.1 Seksualiteit begrijpen...............................................................................................................27
14.2 Seksuele Oriëntatie...................................................................................................................29
14.3 Seksuele vraagstukken en controversen...................................................................................29
Genitale verminking: geweld uit naam van de moraal.....................................................................30
De schoonheidsmythe......................................................................................................................31
Hoofdstuk 15: Gezin en Familie............................................................................................................31
15.1 Familie en gezin: basisbegrippen..............................................................................................31
15.2 Familie en gezin: mondiale verschillen.....................................................................................31
15.4 Fasen in het gezinsleven...........................................................................................................32
15.5 Overgangen en problemen in het gezinsleven..........................................................................33
15.6 Alternatieven gezinsvormen.....................................................................................................33
15.7 Nieuwe voortplantingstechnologieën en het gezin..................................................................34
15.8 Gezinnen: een vooruitblik.........................................................................................................34
Hoofdstuk 12: Migratie en Etnische Diversiteit....................................................................................34
12.1 Migratieprocessen en diversiteit..............................................................................................34
12.2 De sociale betekenis van etniciteit en ras.................................................................................35
12.3 Reacties: vooroordelen en stereotypen....................................................................................36
12.4 Discriminatie.............................................................................................................................37
12.5 Interactiepatronen in de samenleving......................................................................................37
Hoofdstuk 16: Religie............................................................................................................................38
16.1 Religie: basisbegrippen.............................................................................................................38
16.2 Theoretische analyses van religie.............................................................................................39
16.4 Religieuze organisatievormen...................................................................................................39
16.5 Religie in het verleden..............................................................................................................40
16.6 Religie in een veranderde samenleving....................................................................................40
Hoofdstuk 11: Deviant Gedrag.............................................................................................................41
11.2 De functies van deviantie: een structureel-functionalistische analyse.....................................41
11.3 Het labelen van deviantie: het symbolisch interactionisme.....................................................42
2
, 11.4 Deviantie en ongelijkheid: de conflictsociologie.......................................................................43
11.6 Criminaliteit en de ontwikkeling daarvan.................................................................................44
11.7 Veiligheidsbeleid en gevoelens van onveiligheid......................................................................46
11.8 De strafrechtelijke aanpak van criminaliteit.............................................................................46
Hoofdstuk 4: Socialisatie: van Jeugd tot Ouderdom.............................................................................47
4.5 Resocialisatie: totale instituties..................................................................................................47
3
, Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?
1.1 Het sociologisch perspectief
Vrouwen uit arme landen krijgen over het algemeen veel meer kinderen dan vrouwen uit rijke
landen. Dit heeft er o.a. mee te maken dat in Westerse landen de pensioenregeling goed is, maar in
de arme landen zorgt het kind voor het pensioen van de ouders.
Durkheim constateerde dat bepaalde categorieën mensen zich eerder van het leven benemen dan
andere categorieën. Zo lag het zelfdodingscijfer bij mannen, protestanten, welvarende mensen en
ongehuwden veel hoger dan bij vrouwen, katholieken, joden, arme mensen en gehuwden. Durkheim
verklaarde deze verschillen in termen van sociale integratie. Mensen met sterke sociale banden
zullen minder snel doen aan zelfdoding dan individuele mensen. Durkheim wijst hier op het karakter
van groepsnormen, ondanks dat het een individuele keuze is.
Meer vrijheid betekent een groter sociaal isolement en een hoger zelfdodingscijfer. Het lage
zelfdodingscijfer bij vrouwen weerspiegelt hun geringere sociale keuzemogelijkheden, ofwel hun
grotere mate van sociale integratie. Conclusie: in het gedrag van afzonderlijke individuen kunnen we
algemene sociologische patronen ontdekken.
Deze verschijnselen helpen bij het kijken naar de wereld vanuit een sociologisch perspectief:
1. Een bestaan in de marges van de samenleving
2. Het doormaken van een sociale crisis
Hoe groter de marginaliteit van een individu, hoe beter hij of zij in staat is om het sociologisch
perspectief te hanteren (mensen die elke dag een buitenstaander zijn). De meeste in Nederland
opgegroeide personen met een migratieachtergrond weten welke invloed je etnische afkomst op je
leven kan hebben. De meerderheid van de autochtone Nederlanders staat minder vaak stil bij de rol
die etniciteit speelt in de samenleving. We kunnen beter uit de voeten met de sociologische visie als
we afstand nemen van onze gewoontes en ons leven weer met nieuwsgierigheid bekijken.
Perioden waarin de samenleving wel verandering ondergaat of in een crisis verkeert, kunnen ons uit
ons evenwicht brengen en ons bewegen tot het aannemen van de sociologische visie. C. Wright Mills
was van mening dat mensen die gebruikmaken van wat hij de ‘sociologische verbeeldingskracht’
noemde, een beter inzicht krijgen in het functioneren van de samenleving en de wijze waarop deze
hun leven beïnvloedt.
1.2 Het belang van een mondiale visie
Veel academische disciplines hanteren een mondiaal of globaal perspectief: het bestuderen van de
wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
Een globaal bewustzijn is een logisch verlengstuk van het sociologisch perspectief. Sociologie laat ons
zien dat onze positie in de samenleving zeer veel invloed heeft op de ervaringen die we in ons leven
opdoen. De positie die onze samenleving in de wereld inneemt beïnvloedt alle leden van onze
samenleving.
Hoge-inkomenslanden: landen met de hoogste algemene levensstandaard.
Middeninkomenslanden: landen met een levensstandaard, die we als we de wereld in zijn geheel
bekijken, gemiddeld kunnen noemen. Er bestaat in deze landen vaak grote sociale ongelijkheid.
4
