Goederenrecht jurisprudentie
Week 1: Introductie, kernbegrippen en wijzen van verkrijging
HR Blaauboer/Berlips
Een persoonlijke verbintenis die een eigenaar met betrekking tot zijn onroerende
zaak aangaat, gaat bij overdracht van die zaak niet automatisch over op de
nieuwe eigenaar. De oorspronkelijke eigenaar blijft tegenover de schuldeiser
aansprakelijk voor de nakoming van de verbintenis, tenzij de wet anders bepaalt
of de schuldeiser instemt met de overneming van de schuld.
- Benoemen: absolute werking goederenrecht
HR Dépex/Curatoren Bergel
Verkrijging – originair – natrekking
Al hetgeen volgens verkeersopvatting onderdeel van de zaak uitmaakt, is
bestanddeel van de zaak (3:4-1), dit is het ideële criterium. De HR vormt twee
aanwijzingen: het afstemmingscriterium en het voltooiingscriterium. Voor (a) het
afstemmingscriterium, geldt dat de zaken op elkaar afgestemd moeten zijn. Kijk
hiervoor beide kanten op, is er bijvoorbeeld sprake van een standaardmodel, dan
is dat een negatieve aanwijzing. Voor (b) het voltooiingscriterium, geldt dat niet
naar het productieproces gekeken moet worden, maar of iets zonder de andere
zaak nog als (bijvoorbeeld fabriekshal) kan fungeren.
- Benoemen: bestanddeelvorming
HR Kuikenbroederij
Verkrijging – originair – zaaksvorming
Wanneer natuurkrachten planmatig en doelbewust worden ingezet om tot een
nieuwe vorm te komen, is er sprake van zaaksvorming. Door het uitbroeden van
een ei door middel van een gemechaniseerd proces, ontstaat derhalve een
nieuwe zaak als bedoeld in art. 5:16 BW. Iemand die een zaak doet vormen uit
een niet aan hem toebehorende zaak, wordt eigenaar van de nieuwe zaak.
Diegene die een eigendomsvoorbehoud heeft op geleverde eieren, wordt
derhalve niet de eigenaar van de kippen. Een ‘verlengd’ eigendomsvoorbehoud
op toekomstige nieuwe zaken is niet mogelijk. Dwingend recht verzet zich
daartegen.
- Benoemen: ambtshalve toepassing
HR Portacabin
Een gebouw kan duurzaam met de grond verenigd zijn, doordat het naar aard en
inrichting bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven. Hierbij is het niet van
belang of het technisch gezien mogelijk is om het gebouw te verplaatsen. Of een
gebouw bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven, hangt onder meer af van
de bedoeling van de bouwer. Het met de grond verenigd zijn kan dus een fysieke
verbinding zijn, maar ook voortvloeien uit de bestemming. Hierbij is van belang
wat er voor derden kenbaar is.
- Benoemen: onroerend goed (3:3)
HR Landjepik I
Verkrijging – derivatief – bijzondere titel
Het bezit moet voor de eigenaar naar buiten toe duidelijk en zichtbaar zijn: (1)
openbaar: kenbaar door handelingen, (2) ondubbelzinnig: de rechthebbende kan
niet anders dan afleiden dat die ander rechthebbende pretendeert te zijn. Het
bezit van de oorspronkelijke bezitter moet teniet worden gedaan (3:112-2).
, Hoewel iemand op grond van bevrijdende verjaring eigenaar kan worden van een
goed van de ander, laat de HR niet onverlet dat de gemeente een vordering op
grond van onrechtmatige daad kan hebben tegen de nieuwe eigenaar,
strekkende tot teruggave van de zaak of schadevergoeding.
- Benoemen: bezit & bevrijdende verjaring
HR Glencore II
Verkrijging – originair – natrekking
Een zaak die met een hoofdzaak zodanig verbonden is dat zij daarvan niet kan
worden gescheiden zonder dat beschadiging van betekenis wordt toegebracht
aan een der zaken, wordt bestanddeel van de hoofdzaak (3:4-2), dit is het fysieke
criterium. Kijk naar de fysieke gevolgen van de afscheiding, NIET naar de
vermogensrechtelijke gevolgen. Als afscheiding daarnaast technisch gezien wel
mogelijk is, maar dit onevenredige inspanningen of kosten betreft, dan wordt
alsnog aan het fysieke criterium voldaan.
- Benoemen: bestanddeelvorming
Week 1: Introductie, kernbegrippen en wijzen van verkrijging
HR Blaauboer/Berlips
Een persoonlijke verbintenis die een eigenaar met betrekking tot zijn onroerende
zaak aangaat, gaat bij overdracht van die zaak niet automatisch over op de
nieuwe eigenaar. De oorspronkelijke eigenaar blijft tegenover de schuldeiser
aansprakelijk voor de nakoming van de verbintenis, tenzij de wet anders bepaalt
of de schuldeiser instemt met de overneming van de schuld.
- Benoemen: absolute werking goederenrecht
HR Dépex/Curatoren Bergel
Verkrijging – originair – natrekking
Al hetgeen volgens verkeersopvatting onderdeel van de zaak uitmaakt, is
bestanddeel van de zaak (3:4-1), dit is het ideële criterium. De HR vormt twee
aanwijzingen: het afstemmingscriterium en het voltooiingscriterium. Voor (a) het
afstemmingscriterium, geldt dat de zaken op elkaar afgestemd moeten zijn. Kijk
hiervoor beide kanten op, is er bijvoorbeeld sprake van een standaardmodel, dan
is dat een negatieve aanwijzing. Voor (b) het voltooiingscriterium, geldt dat niet
naar het productieproces gekeken moet worden, maar of iets zonder de andere
zaak nog als (bijvoorbeeld fabriekshal) kan fungeren.
- Benoemen: bestanddeelvorming
HR Kuikenbroederij
Verkrijging – originair – zaaksvorming
Wanneer natuurkrachten planmatig en doelbewust worden ingezet om tot een
nieuwe vorm te komen, is er sprake van zaaksvorming. Door het uitbroeden van
een ei door middel van een gemechaniseerd proces, ontstaat derhalve een
nieuwe zaak als bedoeld in art. 5:16 BW. Iemand die een zaak doet vormen uit
een niet aan hem toebehorende zaak, wordt eigenaar van de nieuwe zaak.
Diegene die een eigendomsvoorbehoud heeft op geleverde eieren, wordt
derhalve niet de eigenaar van de kippen. Een ‘verlengd’ eigendomsvoorbehoud
op toekomstige nieuwe zaken is niet mogelijk. Dwingend recht verzet zich
daartegen.
- Benoemen: ambtshalve toepassing
HR Portacabin
Een gebouw kan duurzaam met de grond verenigd zijn, doordat het naar aard en
inrichting bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven. Hierbij is het niet van
belang of het technisch gezien mogelijk is om het gebouw te verplaatsen. Of een
gebouw bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven, hangt onder meer af van
de bedoeling van de bouwer. Het met de grond verenigd zijn kan dus een fysieke
verbinding zijn, maar ook voortvloeien uit de bestemming. Hierbij is van belang
wat er voor derden kenbaar is.
- Benoemen: onroerend goed (3:3)
HR Landjepik I
Verkrijging – derivatief – bijzondere titel
Het bezit moet voor de eigenaar naar buiten toe duidelijk en zichtbaar zijn: (1)
openbaar: kenbaar door handelingen, (2) ondubbelzinnig: de rechthebbende kan
niet anders dan afleiden dat die ander rechthebbende pretendeert te zijn. Het
bezit van de oorspronkelijke bezitter moet teniet worden gedaan (3:112-2).
, Hoewel iemand op grond van bevrijdende verjaring eigenaar kan worden van een
goed van de ander, laat de HR niet onverlet dat de gemeente een vordering op
grond van onrechtmatige daad kan hebben tegen de nieuwe eigenaar,
strekkende tot teruggave van de zaak of schadevergoeding.
- Benoemen: bezit & bevrijdende verjaring
HR Glencore II
Verkrijging – originair – natrekking
Een zaak die met een hoofdzaak zodanig verbonden is dat zij daarvan niet kan
worden gescheiden zonder dat beschadiging van betekenis wordt toegebracht
aan een der zaken, wordt bestanddeel van de hoofdzaak (3:4-2), dit is het fysieke
criterium. Kijk naar de fysieke gevolgen van de afscheiding, NIET naar de
vermogensrechtelijke gevolgen. Als afscheiding daarnaast technisch gezien wel
mogelijk is, maar dit onevenredige inspanningen of kosten betreft, dan wordt
alsnog aan het fysieke criterium voldaan.
- Benoemen: bestanddeelvorming
