Hoofdstuk 2: Bioveiligheid Inleiding en In de praktijk
Bioveiligheid: Inleiding
Bioveiligheid = alle maatregelen die de insleep en verspreiding van ziekteverwekkers moeten
voorkomen. Het gaat om preventie en bescherming, evenals het reduceren van de infectiedruk.
Er is een verschil tussen externe en interne bioveiligheid. Met deze maatregelen kunnen we het
gebruik van medicatie (met name AB) verminderen of zelfs vermijden. We zien een economisch
voordeel, een medisch voordeel (minder residuen in het vlees van de consument) en minder kosten.
Bioveiligheid zal slaan op de veehouder: werken volgens protocollen en het uitvoeren van
maatregelen. Daarnaast is de dierenarts van belang: wij moeten de juiste adviezen kunnen geven aan
de veehouders. Een derde component is de overheid.
We zien eigenlijk een paradox. De dierenarts moet adviezen geven aan de veehouders (hun klanten)
over bepaalde maatregelen voor op hun bedrijf die er indirect voor zullen zorgen dat JIJ als
dierenarts minder nodig bent. Je snijdt in je eigen portemonnee als dierenarts, wanneer we het
hebben over antibioticareductie en bioveiligheid. Dit is echter alleen van toepassing op korte termijn
en nieuw op lange termijn.
Wat is het belang van bioveiligheid?
- De bioveiligheidsmaatregelen moeten rekening houden met de belangrijkste
transmissieroutes
- Welke pathogenen zijn van toepassing?
- Algemeen bioveiligheidsbeleid (op elk bedrijf aanwezig) versus...
- Specifieke bioveiligheidsmaatregelen voor het voorkomen van 1 specifiek pathogeen
Bioveiligheid als onderdeel van specifieke ziektebestrijdingsprogramma’s
Het doel is de reductie (of eradicatie) van bepaalde ziekten of pathogenen. Deze programma’s
worden geregeld vanuit de overheid en bestaan uit preventie, monitoring en bestrijding. Voorbeeld
is salmonella bestrijding of IBR = infectieuze bovine rhinotracheïtis.
Een van de standaard handelingen bij het aankopen van een rund is het tuberculineren. Hierbij spuit
je intradermaal een beetje tuberculinebacil in de huid van de koe. Als de koe al een keer tuberculose
heeft gehad (en dus afweer ertegen heeft opgebouwd), of op dat moment het heeft, zal de huid gaan
zwellen na een tijdje.
Principes van bioveiligheid
1. Scheiden van hoge en lage risicogroepen (wie is gevoelig en wie bevat het pathogeen?)
- Vermijd contact tussen infectieuze dieren en gevoelige dieren
- Vermijd indirect contact tussen beide groepen
- Indien scheiding niet te garanderen valt: quarantaine handhaven, beschermende kledij en
ontsmetting
2. Verlaag de infectiedruk
- Hou de infectiedruk op een laag niveau zodat immuniteit kan opgebouwd worden
, - Bioveiligheid is dus niet een 0-100% verhaal!
3. Identificeer de belangrijkste transmissieroutes
- Bepaal de relevante routes van besmetting
- Bepaal zo de juiste bioveiligheidsstrategie
4. Risico is de combinatie van de kans op besmetting en de frequentie van voorkomen van
transmissieroutes
5. Grotere groepen dieren vormen een groter risico
- Hogere kans op een hogere infectiedruk
- Intensievere productie kan leiden tot een daling van de immuniteit
- Grotere veeteeltbedrijven hebben dus een sterker bioveiligheidsplan nodig
Jonge dieren zijn over het algemeen grote uitscheiders van ziekteverwekkers ten opzichte van
oudere dieren. Je zou dus handig zijn als je eerst de oudere dieren voeder zou geven en daarna pas
het jonge zootje, zodat je insleep van de ene naar de andere groep niet bekrachtigd.
Wat zijn de componenten van bioveiligheid
Externe bioveiligheid = binnenkomen pathogeen
- Aankoop van dieren en dierlijke producten (nieuwe dieren in quarantaine zetten)
- Transport van dieren, mest en karkassen
- Aanvoer van water, voeder en gereedschap
- Toegang van bezoekers
- Ongedierte en vogels
- Geografische lokalisatie
Bij de externe bioveiligheid is er een groot belang aan de hygiënesluis: bedrijfseigen kledij, eerst
wassen daarna ontsmetten. Biologisch materiaal interfereert met desinfectans, daarom is het heel
belangrijk eerst alles schoon is vooraleer je gaat ontsmetten.
Interne bioveiligheid = succes van pathogeen
- Ziektemanagement
- All-in/all-out
- Bezettingsgraad
Bioveiligheid: Inleiding
Bioveiligheid = alle maatregelen die de insleep en verspreiding van ziekteverwekkers moeten
voorkomen. Het gaat om preventie en bescherming, evenals het reduceren van de infectiedruk.
Er is een verschil tussen externe en interne bioveiligheid. Met deze maatregelen kunnen we het
gebruik van medicatie (met name AB) verminderen of zelfs vermijden. We zien een economisch
voordeel, een medisch voordeel (minder residuen in het vlees van de consument) en minder kosten.
Bioveiligheid zal slaan op de veehouder: werken volgens protocollen en het uitvoeren van
maatregelen. Daarnaast is de dierenarts van belang: wij moeten de juiste adviezen kunnen geven aan
de veehouders. Een derde component is de overheid.
We zien eigenlijk een paradox. De dierenarts moet adviezen geven aan de veehouders (hun klanten)
over bepaalde maatregelen voor op hun bedrijf die er indirect voor zullen zorgen dat JIJ als
dierenarts minder nodig bent. Je snijdt in je eigen portemonnee als dierenarts, wanneer we het
hebben over antibioticareductie en bioveiligheid. Dit is echter alleen van toepassing op korte termijn
en nieuw op lange termijn.
Wat is het belang van bioveiligheid?
- De bioveiligheidsmaatregelen moeten rekening houden met de belangrijkste
transmissieroutes
- Welke pathogenen zijn van toepassing?
- Algemeen bioveiligheidsbeleid (op elk bedrijf aanwezig) versus...
- Specifieke bioveiligheidsmaatregelen voor het voorkomen van 1 specifiek pathogeen
Bioveiligheid als onderdeel van specifieke ziektebestrijdingsprogramma’s
Het doel is de reductie (of eradicatie) van bepaalde ziekten of pathogenen. Deze programma’s
worden geregeld vanuit de overheid en bestaan uit preventie, monitoring en bestrijding. Voorbeeld
is salmonella bestrijding of IBR = infectieuze bovine rhinotracheïtis.
Een van de standaard handelingen bij het aankopen van een rund is het tuberculineren. Hierbij spuit
je intradermaal een beetje tuberculinebacil in de huid van de koe. Als de koe al een keer tuberculose
heeft gehad (en dus afweer ertegen heeft opgebouwd), of op dat moment het heeft, zal de huid gaan
zwellen na een tijdje.
Principes van bioveiligheid
1. Scheiden van hoge en lage risicogroepen (wie is gevoelig en wie bevat het pathogeen?)
- Vermijd contact tussen infectieuze dieren en gevoelige dieren
- Vermijd indirect contact tussen beide groepen
- Indien scheiding niet te garanderen valt: quarantaine handhaven, beschermende kledij en
ontsmetting
2. Verlaag de infectiedruk
- Hou de infectiedruk op een laag niveau zodat immuniteit kan opgebouwd worden
, - Bioveiligheid is dus niet een 0-100% verhaal!
3. Identificeer de belangrijkste transmissieroutes
- Bepaal de relevante routes van besmetting
- Bepaal zo de juiste bioveiligheidsstrategie
4. Risico is de combinatie van de kans op besmetting en de frequentie van voorkomen van
transmissieroutes
5. Grotere groepen dieren vormen een groter risico
- Hogere kans op een hogere infectiedruk
- Intensievere productie kan leiden tot een daling van de immuniteit
- Grotere veeteeltbedrijven hebben dus een sterker bioveiligheidsplan nodig
Jonge dieren zijn over het algemeen grote uitscheiders van ziekteverwekkers ten opzichte van
oudere dieren. Je zou dus handig zijn als je eerst de oudere dieren voeder zou geven en daarna pas
het jonge zootje, zodat je insleep van de ene naar de andere groep niet bekrachtigd.
Wat zijn de componenten van bioveiligheid
Externe bioveiligheid = binnenkomen pathogeen
- Aankoop van dieren en dierlijke producten (nieuwe dieren in quarantaine zetten)
- Transport van dieren, mest en karkassen
- Aanvoer van water, voeder en gereedschap
- Toegang van bezoekers
- Ongedierte en vogels
- Geografische lokalisatie
Bij de externe bioveiligheid is er een groot belang aan de hygiënesluis: bedrijfseigen kledij, eerst
wassen daarna ontsmetten. Biologisch materiaal interfereert met desinfectans, daarom is het heel
belangrijk eerst alles schoon is vooraleer je gaat ontsmetten.
Interne bioveiligheid = succes van pathogeen
- Ziektemanagement
- All-in/all-out
- Bezettingsgraad
