Methoden van Onderzoek
Samenvatting Semester 1
,Inhoudsopgave
Week 1....................................................................................................................3
Functie wetenschappelijk onderzoek, verloop empirisch onderzoek, causaliteit,
niet-experimenteel onderzoek en zuiver experiment..........................................................3
Week 2................................................................................................................... 5
Niet-experimenteel onderzoek, zuiver experiment, between-subjects, within-subjects en
mixed design...................................................................................................................... 5
Week 3...................................................................................................................7
Pre-experimenten, quasi-experimenten, N=1 onderzoek, leeftijdsgerelateerde
veranderingen, andere factoren en ethiek..........................................................................7
Week 4.................................................................................................................10
Sampling technieken en ethiek........................................................................................ 10
Week 5.................................................................................................................. 11
Dataverzamelingsmethoden en validiteit van een onderzoek.......................................... 11
Week 6................................................................................................................. 12
Betrouwbaarheid en validiteit van meetinstrumenten.......................................................12
Begrippenlijst....................................................................................................14
Formules..............................................................................................................21
2
,Week 1
Functie wetenschappelijk onderzoek, verloop empirisch onderzoek, causaliteit,
niet-experimenteel onderzoek en zuiver experiment.
Belangrijke kenmerken van de wetenschappelijke methode zijn: empirisme
(kennis gebaseerd op observatie), rationalisme (gebruik van logica om data te
beredeneren en verklaren), openheid (onderzoek is alleen bruikbaar als het
gepubliceerd is) en falsificeerbaarheid (een voorspelling zo formuleren dat hij
toetsbaar is en ook onjuist kan zijn).
Onderzoeksvragen gaan meestal over de samenhang (die positief of negatief
kan zijn) tussen twee variabelen (kenmerk van een persoon/object dat
verschillende waarden aan kan nemen). Een constante blijft altijd gelijk en is
het tegenovergestelde van een variabele.
● Kwalitatieve variabele: waarden geven geen hoeveelheid aan, maar
verschillende categorieën.
● Kwantitatieve variabele: geeft wel een hoeveelheid aan.
Operationele definitie: beschrijft hoe de variabele gaat worden gemeten,
bijvoorbeeld extraversie; door het aantal keer dat iemand een gesprek begint
met een vreemdeling.
Causaliteit: zorgt een verandering in de ene variabele voor een verandering in
de andere variabele? Dit gaat tussen X en Y (schematisch X→Y).
● Onafhankelijke variabele (vermoedelijke oorzaak): er wordt onderzocht
of deze variabele invloed heeft op de andere.
● Afhankelijke variabele (mogelijk gevolg): er wordt onderzocht of deze
variabele beïnvloed wordt door de andere.
Eisen voor causaliteit:
1. Covariantie tussen de twee variabelen. Er moet een samenhang zijn
tussen X en Y.
2. Temporal Precedence betekent dat de oorzaak vooraf moet gaan aan
het gevolg. Anders weet je niet welke variabele de oorzaak is en welke het
gevolg.
3. Het uitsluiten van alternatieve verklaringen zorgt ervoor dat er geen
kans is op een storende variabele die voor dezelfde resultaten kan
zorgen.
- Een causaal verband kan alleen worden aangetoond met een zuiver
experiment!
In een experimenteel onderzoek (correlationeel of observationeel) wordt de
onafhankelijke variabele gemanipuleerd (veranderd) en de afhankelijke
variabele gemeten. In een niet-experimenteel onderzoek wordt de
onafhankelijke variabele gemeten (niet gemanipuleerd), net zoals de
afhankelijke variabele → vaak onderzoek naar twee groepen, de onafhankelijke
variabele manipuleren is dan niet ethisch verantwoord.
3
Samenvatting Semester 1
,Inhoudsopgave
Week 1....................................................................................................................3
Functie wetenschappelijk onderzoek, verloop empirisch onderzoek, causaliteit,
niet-experimenteel onderzoek en zuiver experiment..........................................................3
Week 2................................................................................................................... 5
Niet-experimenteel onderzoek, zuiver experiment, between-subjects, within-subjects en
mixed design...................................................................................................................... 5
Week 3...................................................................................................................7
Pre-experimenten, quasi-experimenten, N=1 onderzoek, leeftijdsgerelateerde
veranderingen, andere factoren en ethiek..........................................................................7
Week 4.................................................................................................................10
Sampling technieken en ethiek........................................................................................ 10
Week 5.................................................................................................................. 11
Dataverzamelingsmethoden en validiteit van een onderzoek.......................................... 11
Week 6................................................................................................................. 12
Betrouwbaarheid en validiteit van meetinstrumenten.......................................................12
Begrippenlijst....................................................................................................14
Formules..............................................................................................................21
2
,Week 1
Functie wetenschappelijk onderzoek, verloop empirisch onderzoek, causaliteit,
niet-experimenteel onderzoek en zuiver experiment.
Belangrijke kenmerken van de wetenschappelijke methode zijn: empirisme
(kennis gebaseerd op observatie), rationalisme (gebruik van logica om data te
beredeneren en verklaren), openheid (onderzoek is alleen bruikbaar als het
gepubliceerd is) en falsificeerbaarheid (een voorspelling zo formuleren dat hij
toetsbaar is en ook onjuist kan zijn).
Onderzoeksvragen gaan meestal over de samenhang (die positief of negatief
kan zijn) tussen twee variabelen (kenmerk van een persoon/object dat
verschillende waarden aan kan nemen). Een constante blijft altijd gelijk en is
het tegenovergestelde van een variabele.
● Kwalitatieve variabele: waarden geven geen hoeveelheid aan, maar
verschillende categorieën.
● Kwantitatieve variabele: geeft wel een hoeveelheid aan.
Operationele definitie: beschrijft hoe de variabele gaat worden gemeten,
bijvoorbeeld extraversie; door het aantal keer dat iemand een gesprek begint
met een vreemdeling.
Causaliteit: zorgt een verandering in de ene variabele voor een verandering in
de andere variabele? Dit gaat tussen X en Y (schematisch X→Y).
● Onafhankelijke variabele (vermoedelijke oorzaak): er wordt onderzocht
of deze variabele invloed heeft op de andere.
● Afhankelijke variabele (mogelijk gevolg): er wordt onderzocht of deze
variabele beïnvloed wordt door de andere.
Eisen voor causaliteit:
1. Covariantie tussen de twee variabelen. Er moet een samenhang zijn
tussen X en Y.
2. Temporal Precedence betekent dat de oorzaak vooraf moet gaan aan
het gevolg. Anders weet je niet welke variabele de oorzaak is en welke het
gevolg.
3. Het uitsluiten van alternatieve verklaringen zorgt ervoor dat er geen
kans is op een storende variabele die voor dezelfde resultaten kan
zorgen.
- Een causaal verband kan alleen worden aangetoond met een zuiver
experiment!
In een experimenteel onderzoek (correlationeel of observationeel) wordt de
onafhankelijke variabele gemanipuleerd (veranderd) en de afhankelijke
variabele gemeten. In een niet-experimenteel onderzoek wordt de
onafhankelijke variabele gemeten (niet gemanipuleerd), net zoals de
afhankelijke variabele → vaak onderzoek naar twee groepen, de onafhankelijke
variabele manipuleren is dan niet ethisch verantwoord.
3
