Week 1
Bpr:
- Vermogensrechtelijk: eigenlijke rechtspraak>>> dagvaarding
- Personen en familierecht: oneigenlijke rechtspraak>>> verzoekschrift
Functies bpr:
1. Voorkomen eigenrichting
2. Het verwezenlijken van materieel recht
Beginselen van het Burgerlijk Procesrecht:
De belangrijkste beginselen van het burgerlijk procesrecht vloeien voort uit artikel 6 EVRM en
diverse bepalingen uit de Grondwet en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
Zij waarborgen dat een procedure eerlijk, zorgvuldig en binnen een redelijke termijn verloopt.
1. Recht op toegang tot de rechter
Afgeleid uit art. 6 EVRM en art. 17 lid 2 Grondwet: niemand kan tegen zijn wil worden
afgehouden van de rechter die de wet hem toekent.
De rechterlijke macht is belast met de berechting van burgerlijke geschillen (art. 112 en 116
Gw). Een ieder moet dus zijn geschil aan een rechter kunnen voorleggen.
Beperkingen zijn toegestaan zolang zij de toegang niet illusoir maken, zoals:
● Griffierecht: kosten om te procederen; mogen de toegang niet onmogelijk maken.
● Verplichte procesvertegenwoordiging: bijvoorbeeld advocaatplicht bij bepaalde
procedures.
● arbitrage of de “rijdende rechter”: mits uiteindelijk toegang tot een echte rechter
gewaarborgd blijft
a. vermogensrecht is dit n optie
b. Pers en fam niet: Denk aan echtscheiding, gezag/omgang, afstamming,
adoptie: die raken de openbare orde en (kinder)belangen en vergen rechterlijke
toets/beslissing. Echtscheiding kan in NL alleen door de rechter (art. 1:151 BW
2. Recht op een eerlijke behandeling (fair trial)
Verankerd in art. 6 EVRM, art. 19 Rv en art. 121 Gw.
Dit beginsel omvat meerdere subbeginselen:
● Hoor en wederhoor (art. 19 Rv): Partijen moeten de gelegenheid krijgen hun
standpunten naar voren te brengen, elkaars argumenten te weerleggen en kennis te
nemen van alle processtukken.
● De rechter mag zijn oordeel niet baseren op gegevens waarover een partij zich niet
heeft kunnen uitlaten. Schook/Vergeer (niet-officiële bezichtiging).
● Processuele gelijkheid (equality of arms):
Beide partijen moeten gelijke kansen hebben om hun zaak te bepleiten.
● Motiveringsplicht (art. 121 Gw, art. 30 Rv):
De rechter moet zijn beslissing deugdelijk motiveren zodat partijen begrijpen waarom
een uitspraak is gedaan.
,3. Openbaarheid van behandeling en uitspraak
Afgeleid uit art. 6 EVRM, verder uitgewerkt in art. 121 Gw, art. 4–5 Wet RO en art. 27–29 Rv.
Zittingen en uitspraken zijn in beginsel openbaar, ter bevordering van transparantie en controle
door de samenleving.
Uitzonderingen: de rechter kan om redenen van privacy, openbare orde of staatsveiligheid
bepalen dat (delen van) de behandeling niet openbaar zijn.
4. Behandeling binnen een redelijke termijn
Voortvloeiend uit art. 6 EVRM. Procedures moeten zonder onnodige vertraging worden
afgerond.
Wat “redelijk” is, hangt af van:
● de complexiteit van de zaak,
● het procesgedrag van partijen en de rechter,
● en de belangen van de klager.
Bij overschrijding kan een partij een vordering tot immateriële schadevergoeding instellen
tegen de Staat (dus niet binnen de civiele procedure).
Richtlijnbedrag: ± €500 per halfjaar overschrijding.(Eisers/Gemeente De Bilt).
Overige beginselen van burgerlijk procesrecht
● Algemeen zorgvuldigheidsbeginsel art. 20 Rv:
Partijen en rechter moeten zorgvuldig handelen tijdens het proces; de rechter waakt over
een eerlijk en ordelijk verloop en voorkomt onredelijke vertraging.
● Ministerieplicht: Advocaten mogen niet collectief weigeren rechtshulp te verlenen; volgt
mede uit art. 6 EVRM.
● Waarheidsplicht art. 21 Rv: Partijen moeten de voor de beslissing relevante feiten
volledig en naar waarheid aanvoeren.
● Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter: De rechter moet onafhankelijk
zijn van andere machten en onpartijdig in de concrete zaak.
- Indien twijfel bestaat, kan wraking of verschoning plaatsvinden. Art 36-39 rv
Partijautonomie:
- Partijen bepalen de omvang en het onderwerp van het geschil; de rechter mag niet
buiten de grenzen van het geschil treden art. 24 Rv.
- Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden art. 25 Rv:
- De rechter is gebonden aan de feiten zoals door partijen gesteld( niet voldoende
betwist= vast ook al weet de rechter beter) art. 149 Rv, maar moet de rechtsgronden
wel ambtshalve aanvullen.
- Uitzondering: feiten van algemene bekendheid of ervaringsregels mag de
rechter zelf toepassen.
Jurispudentie:
, 1. schook/vergeer: als rechter op eigen initiatief onderzoek gaat doen van feiten NIET van
algemene bekendheid, zonder partijen te laten weten> ism goede procesorde: partijen
kunnen niet reageren
2. eisers/ gemeente de bilt: Schade wegens overschrijding art. 6 EVRM wordt niet door
de rechter in de hoofdprocedure toegekend; daarvoor is een aparte procedure tegen de
Staat vereist. In de onteigeningszaak zelf is geen ruimte voor die vergoeding.
1B: Toegang tot de overheidsrechter
Internationaal:
1) Gedaagde woont in de EU( buiten nl) → Brussel I-bis (Vo 1215/2012)
● Art 1: De verordening geldt voor burgerlijke en handelszaken.
● Hoofdregel (art. 4) Bevoegd is de rechter van de woonplaats van de gedaagde
● Alternatieve fora (art. 7 en 8) Soms zijn andere rechters óók bevoegd. Belangrijk bij
onrechtmatige daad: 7 lid 2 waar de schade zich voordoet ( absoluut en relatief)
○ Kalimijnen: de eiser kan kiezen tussen:
■ locus damni = plaats waar de schade intreedt, en
■ locus actus = plaats waar de schadeveroorzakende handeling is
verricht.
○ Fiona/Shevill:
■ Rechter van locus actus → grensoverschrijdende bevoegdheid voor
de volledige schade (ongeacht waar die is geleden).
■ Rechter van locus damni → alleen bevoegd voor de schade op die
plaats.
● Exclusieve fora (art. 24) Voor bepaalde onderwerpen is slechts één rechter bevoegd:
bijv. onroerende zaken, vennootschapsregister, etc.
● Forumkeuze (art. 25) Partijen kunnen afspreken welke rechter bevoegd is (veel
gebruikt in handelscontracten).
- Bij grensoverschrijdende handel staat een forumkeuzebeding vaak expliciet in
het contract.
2) Gedaagde woont in Noorwegen, Zwitserland, IJsland → Lugano-verdrag (2007)
● Dit heet ook het parallelverdrag omdat inhoud en opbouw grotendeels
overeenkomen met Brussel I-bis.
● Gevolg: dezelfde systematiek: hoofdregel woonplaats gedaagde, alternatieve fora,
exclusieve fora, forumkeuze.
Je kunt dus de bovenstaande vragen (art. 1, 4, 7–8, 24, 25) op vergelijkbare manier
beantwoorden.
3) Gedaagde woont elders (buiten EU en buiten NO/CH/IS) → Nederlands recht (art. 1–14
Rv)
● Art. 1 Rv: rechtsmacht NL rechter wordt bepaald door verdragen/EU-recht, en bij
ontbreken daarvan door art. 1–14 Rv.
● De Hoge Raad geeft uitleg aan deze bepalingen en sluit vaak aan bij HvJ-EU-lijnen
waar passend.
, ● Kort: als uit art. 1–14 Rv volgt dat de NL rechter rechtsmacht heeft, ga je daarna door
met de nationale bevoegdheid (absolute/relatieve).
indien volgt dat de nederlandse rechter recht macht heeft( x woont in nl) gaan we naar het
onderstaande:
Nationaal:
1: Absolute compententie:: RB/GH/HR
2: Interne taak verdeling : CIVIEL/KANTON
*Kanton: Art 93 rv
1. Aardvorderingen (art. 93 sub c Rv) Bepaalde onderwerpen, ongeacht de waarde,
zoals: Huurzaken/ Arbeidszaken/ Consumentenzaken
2. Waardevorderingen sub a en b
a. Geldvorderingen tot €25.000 → kantonrechter
b. Rechtsvorderingen die geen geld betreffen: Vernietiging of ontbinding → vaak lastig
in te schatten, dus goed onderbouwen.
- A vordert €500, B zegt: “het was een schenking” → gaat nog steeds om €500 →
kanton.
- Als A €500 vordert, maar B in reconventie vernietiging van een overeenkomst
van €80.000 eist → civiele rechter(waarde van de tegenvordering bepaalt dan).
- Tegenvordering kan de hele zaak naar de civiele kamer brengen. ( wat is
disccussiepunt 500 vs 80.000)
- Belangrijk: de tegenvordering moet in de conclusie van antwoord staan; anders
kijkt de rechter er niet naar.
Cumulatie van vorderingen: art 94 rv
● Objectieve cumulatie (art. 94 lid 1 Rv): Bedragen worden bij elkaar opgeteld om te
bepalen of de grens van €25.000 wordt overschreden.
● Subjectieve cumulatie: Meerdere eisers of gedaagden → optelregel geldt niet.
● Combinatie aard- en waardevorderingen (art. 94 lid 2 Rv): Als één vordering een
aardvordering is en er samenhang bestaat → alles bij de kantonrechter.
● Waarde onbekend: Eiser moet goed onderbouwen hoe de waarde is berekend.
Afspraak tussen partijen (art. 96 Rv): Partijen kunnen afspreken om hun geschil aan de
kantonrechter voor te leggen, ongeacht het geldbedrag.>> In dat geval is geen advocaat
verplicht
*Civiele rechter (rechtbanksector civiel): Dagvaardingszaken boven €25.000 → civiele
kamer.
*Verzoekschriftzaken: Kijk steeds in de wet: art. 1:235 BW → vermeldt expliciet dat de
kantonrechter bevoegd is.
3. Relatieve competentie: geografisch waar?
Bpr:
- Vermogensrechtelijk: eigenlijke rechtspraak>>> dagvaarding
- Personen en familierecht: oneigenlijke rechtspraak>>> verzoekschrift
Functies bpr:
1. Voorkomen eigenrichting
2. Het verwezenlijken van materieel recht
Beginselen van het Burgerlijk Procesrecht:
De belangrijkste beginselen van het burgerlijk procesrecht vloeien voort uit artikel 6 EVRM en
diverse bepalingen uit de Grondwet en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
Zij waarborgen dat een procedure eerlijk, zorgvuldig en binnen een redelijke termijn verloopt.
1. Recht op toegang tot de rechter
Afgeleid uit art. 6 EVRM en art. 17 lid 2 Grondwet: niemand kan tegen zijn wil worden
afgehouden van de rechter die de wet hem toekent.
De rechterlijke macht is belast met de berechting van burgerlijke geschillen (art. 112 en 116
Gw). Een ieder moet dus zijn geschil aan een rechter kunnen voorleggen.
Beperkingen zijn toegestaan zolang zij de toegang niet illusoir maken, zoals:
● Griffierecht: kosten om te procederen; mogen de toegang niet onmogelijk maken.
● Verplichte procesvertegenwoordiging: bijvoorbeeld advocaatplicht bij bepaalde
procedures.
● arbitrage of de “rijdende rechter”: mits uiteindelijk toegang tot een echte rechter
gewaarborgd blijft
a. vermogensrecht is dit n optie
b. Pers en fam niet: Denk aan echtscheiding, gezag/omgang, afstamming,
adoptie: die raken de openbare orde en (kinder)belangen en vergen rechterlijke
toets/beslissing. Echtscheiding kan in NL alleen door de rechter (art. 1:151 BW
2. Recht op een eerlijke behandeling (fair trial)
Verankerd in art. 6 EVRM, art. 19 Rv en art. 121 Gw.
Dit beginsel omvat meerdere subbeginselen:
● Hoor en wederhoor (art. 19 Rv): Partijen moeten de gelegenheid krijgen hun
standpunten naar voren te brengen, elkaars argumenten te weerleggen en kennis te
nemen van alle processtukken.
● De rechter mag zijn oordeel niet baseren op gegevens waarover een partij zich niet
heeft kunnen uitlaten. Schook/Vergeer (niet-officiële bezichtiging).
● Processuele gelijkheid (equality of arms):
Beide partijen moeten gelijke kansen hebben om hun zaak te bepleiten.
● Motiveringsplicht (art. 121 Gw, art. 30 Rv):
De rechter moet zijn beslissing deugdelijk motiveren zodat partijen begrijpen waarom
een uitspraak is gedaan.
,3. Openbaarheid van behandeling en uitspraak
Afgeleid uit art. 6 EVRM, verder uitgewerkt in art. 121 Gw, art. 4–5 Wet RO en art. 27–29 Rv.
Zittingen en uitspraken zijn in beginsel openbaar, ter bevordering van transparantie en controle
door de samenleving.
Uitzonderingen: de rechter kan om redenen van privacy, openbare orde of staatsveiligheid
bepalen dat (delen van) de behandeling niet openbaar zijn.
4. Behandeling binnen een redelijke termijn
Voortvloeiend uit art. 6 EVRM. Procedures moeten zonder onnodige vertraging worden
afgerond.
Wat “redelijk” is, hangt af van:
● de complexiteit van de zaak,
● het procesgedrag van partijen en de rechter,
● en de belangen van de klager.
Bij overschrijding kan een partij een vordering tot immateriële schadevergoeding instellen
tegen de Staat (dus niet binnen de civiele procedure).
Richtlijnbedrag: ± €500 per halfjaar overschrijding.(Eisers/Gemeente De Bilt).
Overige beginselen van burgerlijk procesrecht
● Algemeen zorgvuldigheidsbeginsel art. 20 Rv:
Partijen en rechter moeten zorgvuldig handelen tijdens het proces; de rechter waakt over
een eerlijk en ordelijk verloop en voorkomt onredelijke vertraging.
● Ministerieplicht: Advocaten mogen niet collectief weigeren rechtshulp te verlenen; volgt
mede uit art. 6 EVRM.
● Waarheidsplicht art. 21 Rv: Partijen moeten de voor de beslissing relevante feiten
volledig en naar waarheid aanvoeren.
● Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter: De rechter moet onafhankelijk
zijn van andere machten en onpartijdig in de concrete zaak.
- Indien twijfel bestaat, kan wraking of verschoning plaatsvinden. Art 36-39 rv
Partijautonomie:
- Partijen bepalen de omvang en het onderwerp van het geschil; de rechter mag niet
buiten de grenzen van het geschil treden art. 24 Rv.
- Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden art. 25 Rv:
- De rechter is gebonden aan de feiten zoals door partijen gesteld( niet voldoende
betwist= vast ook al weet de rechter beter) art. 149 Rv, maar moet de rechtsgronden
wel ambtshalve aanvullen.
- Uitzondering: feiten van algemene bekendheid of ervaringsregels mag de
rechter zelf toepassen.
Jurispudentie:
, 1. schook/vergeer: als rechter op eigen initiatief onderzoek gaat doen van feiten NIET van
algemene bekendheid, zonder partijen te laten weten> ism goede procesorde: partijen
kunnen niet reageren
2. eisers/ gemeente de bilt: Schade wegens overschrijding art. 6 EVRM wordt niet door
de rechter in de hoofdprocedure toegekend; daarvoor is een aparte procedure tegen de
Staat vereist. In de onteigeningszaak zelf is geen ruimte voor die vergoeding.
1B: Toegang tot de overheidsrechter
Internationaal:
1) Gedaagde woont in de EU( buiten nl) → Brussel I-bis (Vo 1215/2012)
● Art 1: De verordening geldt voor burgerlijke en handelszaken.
● Hoofdregel (art. 4) Bevoegd is de rechter van de woonplaats van de gedaagde
● Alternatieve fora (art. 7 en 8) Soms zijn andere rechters óók bevoegd. Belangrijk bij
onrechtmatige daad: 7 lid 2 waar de schade zich voordoet ( absoluut en relatief)
○ Kalimijnen: de eiser kan kiezen tussen:
■ locus damni = plaats waar de schade intreedt, en
■ locus actus = plaats waar de schadeveroorzakende handeling is
verricht.
○ Fiona/Shevill:
■ Rechter van locus actus → grensoverschrijdende bevoegdheid voor
de volledige schade (ongeacht waar die is geleden).
■ Rechter van locus damni → alleen bevoegd voor de schade op die
plaats.
● Exclusieve fora (art. 24) Voor bepaalde onderwerpen is slechts één rechter bevoegd:
bijv. onroerende zaken, vennootschapsregister, etc.
● Forumkeuze (art. 25) Partijen kunnen afspreken welke rechter bevoegd is (veel
gebruikt in handelscontracten).
- Bij grensoverschrijdende handel staat een forumkeuzebeding vaak expliciet in
het contract.
2) Gedaagde woont in Noorwegen, Zwitserland, IJsland → Lugano-verdrag (2007)
● Dit heet ook het parallelverdrag omdat inhoud en opbouw grotendeels
overeenkomen met Brussel I-bis.
● Gevolg: dezelfde systematiek: hoofdregel woonplaats gedaagde, alternatieve fora,
exclusieve fora, forumkeuze.
Je kunt dus de bovenstaande vragen (art. 1, 4, 7–8, 24, 25) op vergelijkbare manier
beantwoorden.
3) Gedaagde woont elders (buiten EU en buiten NO/CH/IS) → Nederlands recht (art. 1–14
Rv)
● Art. 1 Rv: rechtsmacht NL rechter wordt bepaald door verdragen/EU-recht, en bij
ontbreken daarvan door art. 1–14 Rv.
● De Hoge Raad geeft uitleg aan deze bepalingen en sluit vaak aan bij HvJ-EU-lijnen
waar passend.
, ● Kort: als uit art. 1–14 Rv volgt dat de NL rechter rechtsmacht heeft, ga je daarna door
met de nationale bevoegdheid (absolute/relatieve).
indien volgt dat de nederlandse rechter recht macht heeft( x woont in nl) gaan we naar het
onderstaande:
Nationaal:
1: Absolute compententie:: RB/GH/HR
2: Interne taak verdeling : CIVIEL/KANTON
*Kanton: Art 93 rv
1. Aardvorderingen (art. 93 sub c Rv) Bepaalde onderwerpen, ongeacht de waarde,
zoals: Huurzaken/ Arbeidszaken/ Consumentenzaken
2. Waardevorderingen sub a en b
a. Geldvorderingen tot €25.000 → kantonrechter
b. Rechtsvorderingen die geen geld betreffen: Vernietiging of ontbinding → vaak lastig
in te schatten, dus goed onderbouwen.
- A vordert €500, B zegt: “het was een schenking” → gaat nog steeds om €500 →
kanton.
- Als A €500 vordert, maar B in reconventie vernietiging van een overeenkomst
van €80.000 eist → civiele rechter(waarde van de tegenvordering bepaalt dan).
- Tegenvordering kan de hele zaak naar de civiele kamer brengen. ( wat is
disccussiepunt 500 vs 80.000)
- Belangrijk: de tegenvordering moet in de conclusie van antwoord staan; anders
kijkt de rechter er niet naar.
Cumulatie van vorderingen: art 94 rv
● Objectieve cumulatie (art. 94 lid 1 Rv): Bedragen worden bij elkaar opgeteld om te
bepalen of de grens van €25.000 wordt overschreden.
● Subjectieve cumulatie: Meerdere eisers of gedaagden → optelregel geldt niet.
● Combinatie aard- en waardevorderingen (art. 94 lid 2 Rv): Als één vordering een
aardvordering is en er samenhang bestaat → alles bij de kantonrechter.
● Waarde onbekend: Eiser moet goed onderbouwen hoe de waarde is berekend.
Afspraak tussen partijen (art. 96 Rv): Partijen kunnen afspreken om hun geschil aan de
kantonrechter voor te leggen, ongeacht het geldbedrag.>> In dat geval is geen advocaat
verplicht
*Civiele rechter (rechtbanksector civiel): Dagvaardingszaken boven €25.000 → civiele
kamer.
*Verzoekschriftzaken: Kijk steeds in de wet: art. 1:235 BW → vermeldt expliciet dat de
kantonrechter bevoegd is.
3. Relatieve competentie: geografisch waar?
