Samenvatting | Inleiding Onderzoek | SPO pre-master orthopedagogiek| RuG| 2026/27

Vak inleiding onderzoek
formules en belangrijke begrippen + uitleg + stappenplannen

SPO pre-master orthopedagogiek en onderwijswetenschappen
schooljaar 2026-2027




1

,Inhoud
Formuleblad met uitleg en voorbeelden......................................................4
Gemiddelde absolute afwijking (GAA)......................................................4
Gemiddelde..............................................................................................4
Variantie...................................................................................................4
Mediaan....................................................................................................5
Z-score.....................................................................................................6
Z-score tabel: werking..............................................................................7
Lineaire transformatie..............................................................................8
Correlatie..................................................................................................8
Regressie..................................................................................................9
Residu....................................................................................................10
Samenhangsmaten................................................................................12
Spearman's rho......................................................................................12
Kendall’s tau...........................................................................................13
Kappa.....................................................................................................15
Gemiddelde absolute verschil (GAV)......................................................17
Gower-coëfficiënt...................................................................................18
Kansrekenen..........................................................................................20
Random variabalen................................................................................23
Overige formules met uitleg en voorbeelden............................................30
Systematische aselecte steekproef........................................................30
Relative frequencies: categorial data.....................................................30
Range (spreidingsbreedte).....................................................................30
Standard deviation (standaarddeviatie).................................................31
Belangrijke begrippen...............................................................................32
Nominaal, ordinaal, interval en ratio......................................................32
The empirical rule (empirische beweging).............................................33
Percentielen (percentiles)......................................................................34
Lower and upper quartiles......................................................................34
Interquartile range (IQR)........................................................................34
Boxplots.................................................................................................35

2

, Verschillen tussen GAA, variantie en standaarddeviatie........................35
Outlier....................................................................................................36
Scatterplot..............................................................................................37
Twee families: volgorde en afstand tot gemiddelde...............................37
Simpson's paradox.................................................................................37
Meetniveaus...........................................................................................39
Welke samenhangsmaat gebruik je?......................................................39
Bijlage 1.....................................................................................................40
Bijlage 2: Tekens.......................................................................................41




3

, Formuleblad met uitleg en voorbeelden
Gemiddelde absolute afwijking (GAA)


GAA = Hoe ver liggen de waarden gemiddeld van het gemiddelde?
Standaarddeviatie= Hoe verspreid zijn de waarden, waarbij grote afwijkingen extra zwaar
meetellen?

Dus als er bijvoorbeeld één heel extreme uitschieter in je dataset zit, zal de
standaarddeviatie daar sterker door veranderen dan de GAA.


Gemiddelde



Bijvoorbeeld: eindcijfer voor een toets is voor 20% een 7 (opdracht) en voor 80% een 9 (toets). Wat
is mijn eindcijfer?

20 * 7 + 80 * 9
------------------
100
Bijvoorbeeld:
- 2 so’s: 7 en 7,5  tellen 1x mee
- 1 pw: 6  telt 3x mee

Wat is het gemiddelde?
7 * 1 + 7,5 * 1 + 6 * 3
---------------------------
5


Variantie




Variantie: gemiddelde van de gekwadrateerde afwijkingen van het gemiddelde.

Geeft aan hoe ver data uit elkaar liggen. Lage variantie betekent dat waarde dicht bij
elkaar liggen. Hoge variantie betekent dat waarden sterk verspreid zijn.

Standaarddeviatie begint ook zo, maar met standaarddeviatie neem je nog de wortel
(wortel van de variantie)




Het grote voordeel is dat de standaarddeviatie dezelfde eenheid heeft als
je oorspronkelijke gegevens.

4