Samenvatting Volledige uitwerking hoorcolleges KT1955 Academische Vorming 1 | Integratietoets | TU Delft | 2025/26

Stof integratietoets

HC1 – introductie

Randomized controlled trial

 Vergelijken van de effectiviteit van
behandeling
 Kernelementen:
- Vergelijkend
- Groepstoewijzing door randomisatie
- Blindering

HC2 - onzekerheid in patiëntgebonden onderzoek en de rol van
statistiek - Deel 1

Statistiek

 Om conclusies te trekken uit onderzoek bij patiënten kun je niet
zonder statistiek
 Statistiek = de wetenschap van het verzamelen, analyseren,
samenvatten en interpreteren van data
- Data = stukjes informatie
 Statistiek wordt ook wel data science genoemd
 Doel van statistiek
- Geneeskunde is een (bijna altijd) kwantitatieve wetenschap
- Doel van statistiek is rekening te houden met variatie en
onzekerheid en het kwantificeren ervan
- Variatie en onzekerheid:
 Mensen reageren verschillend
 Symptomen van ziekte verschillen tussen personen
 Meetinstrumenten en diagnostische testen hebben een
meetfout
- Gevolg: als je twee keer een onderzoek doet komt er twee keer
(net) iets anders uit.
- Als dit zo is, hoe kun je dan toch algemene uitspraken doen?
- Veel in de geneeskunde bestaat uit een systematisch effect wat je
wilt weten en een toevallig effect (random fouten, verschillen
tussen proefpersonen)

The Big Picture: Populaties en steekproeven
 Populatie – de groep personen waar je iets over wilt weten
(bijvoorbeeld IC patiënten of gezonde proefpersonen)
 Steekproef – het deel van de populatie waar je iets van weet door
het doen van metingen (de proefpersonen)
 Steekproeven worden onderzocht omdat het onderzoeken van de
hele populatie onpraktisch of onhaalbaar is
 Descriptieve statistiek: beschrijf je steekproef

, - Dmv. grafieken, tabellen, gemiddelden, standaard deviaties,
modus, mediaan, frequentie tabel, etc
 Toetsende statistiek: doe een uitspraak over de populatie
- Dmv. hypothese toetsen, p-waarden,
betrouwbaarheidsintervallen, etc
- Basis van toetsende statistiek is een hypothese
HC3 – introductie van effectonderzoek en de RCT
Wat is bewijs?

 Klinisch / biomedisch redeneren: ik begrijp hoe de aandoening werkt
en de behandeling past daar op een logische manier bij, daarom
weet ik dat het werkt.
 Evidence-based medicine: gebruikmaken van het beste beschikbare
bewijs bij het maken van een keuze voor de behandeling van een
patiënt.
- Effectonderzoek heeft hier een belangrijke plaats in

Effectonderzoek

 Gaat over de vraag of een interventie een effect heeft
 Interventie kan van alles zijn:
o Medicijn
o Therapie
o Chirurgie
o Gebruik technologie
o Niets doen
o Etcetera
 Algemene principes van effectonderzoek zijn onafhankelijk van het
type interventie

Basis soorten effectonderzoek

 Case studie of case serie
o 1 patient of 1 groep met (meestal) een voor- en nameting




o
o I = interventie
o Hierna meestal nog controle
 Gecontroleerde studie
o Voor- en nameting met controlegroep

, o




o C = controle interventie
 Het doel van effectonderzoek is de studie zo opzetten dat een
eventueel statistisch significant verschil op follow-up alleen kan
worden toegeschreven aan een verschil tussen I en C
- Best gegarandeerd in een RCT

Kijken naar effectiviteit van
behandeling




Kernelementen en begrippen
in een RCT

 De onderzoeksgroepen
o Experimentele/interventie groep: behandeling waar je in
geïnteresseerd bent.
o Controle groep:
 Niets doen/geen interventie
 Placebo interventie
 ‘gouden standaard’ of ‘usual care’: de op dit moment
meest toegepaste of beste interventie
o Er kunnen ook meer dan 2 groepen zijn!
 Randomisatie
o Indelen in groepen vindt plaats door loten
 Doel: vergelijkbare groepen krijgen
 Vergelijkbare groepen krijgen werkt in de praktijk het
beste door te loten
o Alle bekende en onbekende belangrijke ‘voorspellende
factoren’ zouden door loten (ongeveer) gelijk verdeeld moeten
worden over beide groepen:

,  Bijvoorbeeld: leeftijd, geslacht, gewicht, ernst van de
aandoening, thuissituatie, etc
o Je kunt nog andere eenheden randomiseren dan patiënten:
 Ziekenhuizen
 Afdelingen
 Artsen
 Etc.
 Stratificeren
o Eerst groepen (strata) maken op basis van belangrijke
kenmerken, daarna binnen elke groep apart randomiseren
 Next level: blokrandomisatie




o
o (je weet dat als je nu mee doet dat je behandeling A krijgt,
bijv) bij zonder blok
o Met blok is beter
 Blindering
o Blindering wordt toegepast om te controleren voor het
‘placebo-effect’
o Wat is een placebo?
o




o Blindering om voor placebo-effect te controleren