Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend): Samenvatting en Oefenvragen 2026 Stuvia
Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend):
Complete Samenvatting en Oefenvragen 2026
Deze uitgebreide samenvatting behandelt de driejarige HBO-vakopleiding tot klassiek
shiatsu-therapeut, geaccrediteerd door KTNO en erkend door GAT Registeropleidingen.
Shiatsu is een Japanse drukpuntmassage gebaseerd op het meridianensysteem, waarbij
met vingers, handpalmen en soms ellebogen druk wordt uitgeoefend op specifieke punten
van het lichaam.
De samenvatting is opgebouwd rond de belangrijkste theoretische en praktische onderdelen
van het vakgebied en bevat een begrippenlijst, negen inhoudelijke hoofdstukken,
veelgestelde vragen, een stappenplan, examenstrategie, uitgewerkte praktijkcasussen en 24
oefenvragen met uitgewerkte antwoorden — ideaal voor (aankomend) studenten en
praktiserende shiatsu-therapeuten.
Kerninformatie Opleiding Shiatsu Therapeut
Accreditatie: KTNO
Erkenning: GAT Registeropleidingen
Niveau: HBO
Opleidingsduur: 3 jaar (erkend en geaccrediteerd traject)
Lesgeld: circa €2.995 (bijvoorbeeld Shiatsu Academie Nederland), termijnbetaling
mogelijk
Beroepsvereniging: bijvoorbeeld Shiatsu Vereniging Nederland
Overkoepelende registers: RBCZ of KAB
Kernonderwerpen: meridianen, tsubo's, hara-diagnose, druktechniek
Vergoeding: veelal via de aanvullende zorgverzekering, mits aangesloten bij een
erkende vereniging
Begrippenlijst
Begrip Uitleg
Shiatsu Japanse drukpuntmassage waarbij met vingers,
handpalmen en soms ellebogen druk wordt
uitgeoefend op specifieke punten en meridianen
van het lichaam.
KTNO Keurmerk voor opleidingsinstituten in de
complementaire zorg dat de 3-jarige HBO-
vakopleiding Shiatsu accrediteert.
GAT Registeropleidingen Organisatie die erkenning verleent aan opleidingen
binnen de complementaire zorg, waaronder
shiatsu-opleidingen.
Shiatsu Vereniging Nederland Beroepsvereniging waarbij afgestudeerde shiatsu-
therapeuten zich na hun opleiding kunnen
aansluiten.
RBCZ Register Beroepsbeoefenaren Complementaire
Zorg — landelijk overkoepelend register waarmee
Pagina 1 van 17
,Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend): Samenvatting en Oefenvragen 2026 Stuvia
Begrip Uitleg
shiatsu-therapeuten zich via hun
beroepsvereniging kunnen verbinden.
KAB Een andere overkoepelende brancheorganisatie
waarmee shiatsu-therapeuten zich via hun
beroepsvereniging kunnen verbinden.
Meridianen De energiebanen uit de Traditionele Chinese
Geneeskunde waarlangs shiatsu-drukpunten zich
bevinden, vergelijkbaar met het systeem uit de
acupunctuur.
Tsubo De Japanse term voor een specifiek drukpunt op
het lichaam waarop tijdens een shiatsu-
behandeling druk wordt uitgeoefend.
Hara De buikstreek, in de Japanse geneeskunde
beschouwd als het energetisch centrum van het
lichaam en een belangrijk diagnostisch
aandachtsgebied.
Klassieke shiatsu De vorm van shiatsu die het dichtst bij de
oorspronkelijke Japanse traditie blijft, in
tegenstelling tot meer westers-geïnspireerde
varianten.
1. Oorsprong en grondbeginselen van shiatsu
Japanse wortels van de behandelvorm
• Shiatsu is ontstaan in Japan en bouwt voort op oudere massagetradities en de
Traditionele Chinese Geneeskunde.
• De naam 'shiatsu' betekent letterlijk 'vingerdruk'.
• Het meridianensysteem uit de TCG vormt de theoretische basis van de behandeling.
Positionering binnen de complementaire zorg
• Shiatsu wordt in Nederland beoefend als complementaire, niet-reguliere
behandelvorm.
• De behandeling wordt vaak ingezet ter ontspanning en ter ondersteuning van het
welzijn.
• Samenwerking met reguliere zorgverleners is gebruikelijk bij complexere
gezondheidsvragen.
2. Opbouw van de opleiding tot shiatsu-therapeut
Structuur van het driejarige programma
• Een erkend en geaccrediteerd diploma kan in 3 jaar worden behaald, korter dan de
eerder gangbare 4 jaar.
• De opleiding wordt op HBO-niveau aangeboden en combineert theorie met
uitgebreide praktijklessen.
Pagina 2 van 17
, Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend): Samenvatting en Oefenvragen 2026 Stuvia
• KTNO accrediteert de opleiding en GAT Registeropleidingen erkent deze.
Kosten en betaalopties
• Het lesgeld bedraagt bij sommige aanbieders circa €2.995 voor de volledige
opleiding.
• Termijnbetaling is vaak mogelijk, bijvoorbeeld in 10 termijnen of maandelijks circa
€198 gedurende 8 maanden.
• Kosten kunnen verschillen per opleidingsinstituut en gekozen lesvorm.
3. Meridianen en tsubo's
Het meridianensysteem in shiatsu
• Meridianen zijn energiebanen waarlangs volgens de Japanse en Chinese
geneeskunde qi stroomt.
• Elke meridiaan is verbonden met een specifiek orgaansysteem.
• Shiatsu-therapeuten leren het verloop van de belangrijkste meridianen herkennen.
Werken met tsubo's
• Tsubo's zijn specifieke drukpunten op het lichaam die tijdens de behandeling worden
aangesproken.
• De juiste druk, hoek en duur per tsubo worden uitgebreid geoefend tijdens
praktijklessen.
• Nauwkeurige puntlocatie is essentieel voor een effectieve behandeling.
4. De hara als diagnostisch centrum
Betekenis van de hara
• De hara, de buikstreek, wordt beschouwd als het energetisch centrum van het
lichaam.
• Hara-diagnose is een kenmerkende diagnostische methode binnen shiatsu.
• Via de hara kan de therapeut informatie verzamelen over de algehele conditie van de
cliënt.
Toepassing in de praktijk
• Hara-diagnose wordt vaak aan het begin en einde van een behandeling toegepast.
• De bevindingen sturen de keuze van meridianen en tsubo's tijdens de sessie.
• Studenten oefenen hara-diagnose uitgebreid onder begeleiding tijdens de opleiding.
5. Behandeltechnieken en lichaamshouding
Druktechnieken
• Shiatsu maakt gebruik van druk met vingers, handpalmen, ellebogen en soms
knieën.
• De druk wordt statisch of ritmisch toegepast, afhankelijk van het behandeldoel.
• Rekoefeningen en mobilisaties maken vaak onderdeel uit van de behandeling.
Pagina 3 van 17
Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend):
Complete Samenvatting en Oefenvragen 2026
Deze uitgebreide samenvatting behandelt de driejarige HBO-vakopleiding tot klassiek
shiatsu-therapeut, geaccrediteerd door KTNO en erkend door GAT Registeropleidingen.
Shiatsu is een Japanse drukpuntmassage gebaseerd op het meridianensysteem, waarbij
met vingers, handpalmen en soms ellebogen druk wordt uitgeoefend op specifieke punten
van het lichaam.
De samenvatting is opgebouwd rond de belangrijkste theoretische en praktische onderdelen
van het vakgebied en bevat een begrippenlijst, negen inhoudelijke hoofdstukken,
veelgestelde vragen, een stappenplan, examenstrategie, uitgewerkte praktijkcasussen en 24
oefenvragen met uitgewerkte antwoorden — ideaal voor (aankomend) studenten en
praktiserende shiatsu-therapeuten.
Kerninformatie Opleiding Shiatsu Therapeut
Accreditatie: KTNO
Erkenning: GAT Registeropleidingen
Niveau: HBO
Opleidingsduur: 3 jaar (erkend en geaccrediteerd traject)
Lesgeld: circa €2.995 (bijvoorbeeld Shiatsu Academie Nederland), termijnbetaling
mogelijk
Beroepsvereniging: bijvoorbeeld Shiatsu Vereniging Nederland
Overkoepelende registers: RBCZ of KAB
Kernonderwerpen: meridianen, tsubo's, hara-diagnose, druktechniek
Vergoeding: veelal via de aanvullende zorgverzekering, mits aangesloten bij een
erkende vereniging
Begrippenlijst
Begrip Uitleg
Shiatsu Japanse drukpuntmassage waarbij met vingers,
handpalmen en soms ellebogen druk wordt
uitgeoefend op specifieke punten en meridianen
van het lichaam.
KTNO Keurmerk voor opleidingsinstituten in de
complementaire zorg dat de 3-jarige HBO-
vakopleiding Shiatsu accrediteert.
GAT Registeropleidingen Organisatie die erkenning verleent aan opleidingen
binnen de complementaire zorg, waaronder
shiatsu-opleidingen.
Shiatsu Vereniging Nederland Beroepsvereniging waarbij afgestudeerde shiatsu-
therapeuten zich na hun opleiding kunnen
aansluiten.
RBCZ Register Beroepsbeoefenaren Complementaire
Zorg — landelijk overkoepelend register waarmee
Pagina 1 van 17
,Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend): Samenvatting en Oefenvragen 2026 Stuvia
Begrip Uitleg
shiatsu-therapeuten zich via hun
beroepsvereniging kunnen verbinden.
KAB Een andere overkoepelende brancheorganisatie
waarmee shiatsu-therapeuten zich via hun
beroepsvereniging kunnen verbinden.
Meridianen De energiebanen uit de Traditionele Chinese
Geneeskunde waarlangs shiatsu-drukpunten zich
bevinden, vergelijkbaar met het systeem uit de
acupunctuur.
Tsubo De Japanse term voor een specifiek drukpunt op
het lichaam waarop tijdens een shiatsu-
behandeling druk wordt uitgeoefend.
Hara De buikstreek, in de Japanse geneeskunde
beschouwd als het energetisch centrum van het
lichaam en een belangrijk diagnostisch
aandachtsgebied.
Klassieke shiatsu De vorm van shiatsu die het dichtst bij de
oorspronkelijke Japanse traditie blijft, in
tegenstelling tot meer westers-geïnspireerde
varianten.
1. Oorsprong en grondbeginselen van shiatsu
Japanse wortels van de behandelvorm
• Shiatsu is ontstaan in Japan en bouwt voort op oudere massagetradities en de
Traditionele Chinese Geneeskunde.
• De naam 'shiatsu' betekent letterlijk 'vingerdruk'.
• Het meridianensysteem uit de TCG vormt de theoretische basis van de behandeling.
Positionering binnen de complementaire zorg
• Shiatsu wordt in Nederland beoefend als complementaire, niet-reguliere
behandelvorm.
• De behandeling wordt vaak ingezet ter ontspanning en ter ondersteuning van het
welzijn.
• Samenwerking met reguliere zorgverleners is gebruikelijk bij complexere
gezondheidsvragen.
2. Opbouw van de opleiding tot shiatsu-therapeut
Structuur van het driejarige programma
• Een erkend en geaccrediteerd diploma kan in 3 jaar worden behaald, korter dan de
eerder gangbare 4 jaar.
• De opleiding wordt op HBO-niveau aangeboden en combineert theorie met
uitgebreide praktijklessen.
Pagina 2 van 17
, Opleiding tot Shiatsu Therapeut (KTNO/GAT-erkend): Samenvatting en Oefenvragen 2026 Stuvia
• KTNO accrediteert de opleiding en GAT Registeropleidingen erkent deze.
Kosten en betaalopties
• Het lesgeld bedraagt bij sommige aanbieders circa €2.995 voor de volledige
opleiding.
• Termijnbetaling is vaak mogelijk, bijvoorbeeld in 10 termijnen of maandelijks circa
€198 gedurende 8 maanden.
• Kosten kunnen verschillen per opleidingsinstituut en gekozen lesvorm.
3. Meridianen en tsubo's
Het meridianensysteem in shiatsu
• Meridianen zijn energiebanen waarlangs volgens de Japanse en Chinese
geneeskunde qi stroomt.
• Elke meridiaan is verbonden met een specifiek orgaansysteem.
• Shiatsu-therapeuten leren het verloop van de belangrijkste meridianen herkennen.
Werken met tsubo's
• Tsubo's zijn specifieke drukpunten op het lichaam die tijdens de behandeling worden
aangesproken.
• De juiste druk, hoek en duur per tsubo worden uitgebreid geoefend tijdens
praktijklessen.
• Nauwkeurige puntlocatie is essentieel voor een effectieve behandeling.
4. De hara als diagnostisch centrum
Betekenis van de hara
• De hara, de buikstreek, wordt beschouwd als het energetisch centrum van het
lichaam.
• Hara-diagnose is een kenmerkende diagnostische methode binnen shiatsu.
• Via de hara kan de therapeut informatie verzamelen over de algehele conditie van de
cliënt.
Toepassing in de praktijk
• Hara-diagnose wordt vaak aan het begin en einde van een behandeling toegepast.
• De bevindingen sturen de keuze van meridianen en tsubo's tijdens de sessie.
• Studenten oefenen hara-diagnose uitgebreid onder begeleiding tijdens de opleiding.
5. Behandeltechnieken en lichaamshouding
Druktechnieken
• Shiatsu maakt gebruik van druk met vingers, handpalmen, ellebogen en soms
knieën.
• De druk wordt statisch of ritmisch toegepast, afhankelijk van het behandeldoel.
• Rekoefeningen en mobilisaties maken vaak onderdeel uit van de behandeling.
Pagina 3 van 17
