Vak: Hechten, wetenschap en praktijk
Week 1 | Introductie Orthopedagogiek
- Opvoedingsvragen
- Opvoedingspanning
- Opvoedingscrisis
- Opvoedingsnood
Het ontstaan van gehechtheidstheorie
Situatie
19e eeuw: verbetering volksgezondheid (inentingen, consultatiebureau, zuigelingsterfte
hoog) > hygiënisten, medische kennis
Zuigelingensterfte per 1000 levendgeborenen in NL -> liep terug
Toename interesse ontwikkeling kinderen
• Voor 1900: opvoeding stuurt gedrag kind bij
• Na 1900: opvoeding van invloed op mentale gezondheid
• Moeder verantwoordelijk voor uitkomst
1880: Child study movement
• G. Stanley Hall (1846-1924)
o Amerikaanse psycholoog
o Interesse in kinderen, adolescenten en onderwijs
• Vragenlijsten over ouders en kinderen > wat weten ze van kinderen en wat moeten
onderzoeken
• Interesse in hoe kinderen opvoeden
Mental hygiëne movement (begin 20ste eeuw)
• Kwam voort uit kennis hygiënisten
• Algemene interesse in mentale gezondheid
• “Mental hygiene” begint bij vroege jeugd
• Liever voorkomen dan genezen: aandacht voor ontwikkeling kinderen
Einde 19e eeuw: psychoanalyse, Freud
• Verdringing van emotionele ervaringen naar onderbewuste
Jaren ’30: behaviorisme John Watson “De mens is maakbaar” (nurture= gedrag is
aangeleerd)
Vanuit deze ideeën: Cupboard love theorie: band met (of liefde voor) moeder is aangeleerd
Grondleggers: Blatz, Ainsworth, Bowlby
Begin 1900: kinderen bestudeerd > mental hygiene movement
• William Emet Blatz (1895-1964)
o Studeerde psychologie en geneeskunde
o 1924: Child Study Project
o Focus op normale ontwikkeling
, o Doel: kinderen die goed in hun vel zitten (well adjusted)
Windy Ridge day school
• Observatie van normaal gedrag
o Niet individueel en retrospectief
o Wel empirisch en longitudinaal
o In natuurlijke omgeving
Blatz (1931) schreef zeven boeken en veel artikelen over opvoeding > geschreven voor
ouders en professionals
Opvoeding volgens Blatz
• Routines en regelmaat
• Onafhankelijkheid
o Ontwikkeling vertrouwen en competentie
o Meer vrij spelen
• Niet fysiek straffen
o Wel: geduld en duidelijkheid
o Time-out
• Geen jongens- of meisjesspeelgoed (“genderneutraal”)
Blatz’s Security Theory
• Baby begint volledig afhankelijk
• Heeft iets nodig > onderneemt actie zoals huilen (afhankelijkheid wordt secure)
• Actie leidt tot leren, leren tot onafhankelijkheid
• ‘Honger naar verandering’
o Zorgt voor ontdekken
o Ontdekken zorgt voor leren en ervaren
o Leidt tot “security” > ouder is ‘secure base’
• Verveling leidt tot ontwikkeling > kind gaat dingen proberen en kan zelf dingen proberen
(independent security)
Voorbeeld:
• Kind kan niet fietsen en gaat achterop bij ouder (ouder is secure base)
• Kind wil zelf fietsen (kind is onzeker en afhankelijk van ouder)
• Ouder leert kind fietsen (secure base)
• Kind kan fietsen (independent security)
Vroege ingrediënten gehechtheidstheorie
• Stabiele (=aanwezige) moederfiguur nodig tijdens eerste jaren
• Moeder als secure base van waaruit ontdekken mogelijk is (op weg naar
onafhankelijkheid)
• Verschillende categorieën van security
Edward Bowlby
, Ziekenhuis opname > Bowlby pleit voor bredere bezoekregeling kinderen in ziekenhuizen
(WHO report 1952)
Gevolgen van (langdurige scheidingen bij peuters/kinderen)
• Protest fase – huilen
• Fase van wanhoop (despair) passiviteit
• Fase van onthechting (detachement) afwijzing ouder
• Nog verder: permanent terugtrekken uit relaties
Bowlby ziet, maar kan niet verklaren
• Zoekt theoretische verklaring
• Cupboard love theorie (iemand levert wat normaal de ouders leveren) > voldeed dus
niet, was niet genoeg
Ethologie ‘50
• Lorenz, Tinbergen
• Observatie in de natuurlijke omgeving
• Aangeboren gedragspatronen/ imprinting
o Volgrespons: band met moeder is dus NIET aangeleerd
Harlow’s Monkeys (1958)
• Contact comfort
• Secure base
• Long term effects
Gehechtheidsgedrag: nabijheid moeder essentieel om te overleven > infant survival
(gehechtheid)
• Bowlby: overlevingskansen hangen af van de relatie met de moeder
• Sarah Hrdy: overlevingskansen hangen af van de relatie met moeder en met andere
verzorgers
Hrdy: cooperatieve breeding
• Mensen eten paar keer per dag
• Jachtopbrengst is niet genoeg
• Dus: vrouwen verzamelen en vangen kleine beesten
• Allo-parent nodig – goede band met meerdere verzorgers
Bowlby (en Ainsworth): kind vertoont gehechtsheidsgedrag om te overleven
• Huilen
• Nabijheid
• Vastklampen
Reactie van verzorger vormt intern werkmodel
• Synoniem: verwachtingen
o Over het toekomstige gedrag van hun gehechtheidsfiguren op basis van hun
ervaringen in de vroege gehechtheidsrelatie
o Je eerste gehechtheidsrelatie staat model voor latere relaties
Week 1 | Introductie Orthopedagogiek
- Opvoedingsvragen
- Opvoedingspanning
- Opvoedingscrisis
- Opvoedingsnood
Het ontstaan van gehechtheidstheorie
Situatie
19e eeuw: verbetering volksgezondheid (inentingen, consultatiebureau, zuigelingsterfte
hoog) > hygiënisten, medische kennis
Zuigelingensterfte per 1000 levendgeborenen in NL -> liep terug
Toename interesse ontwikkeling kinderen
• Voor 1900: opvoeding stuurt gedrag kind bij
• Na 1900: opvoeding van invloed op mentale gezondheid
• Moeder verantwoordelijk voor uitkomst
1880: Child study movement
• G. Stanley Hall (1846-1924)
o Amerikaanse psycholoog
o Interesse in kinderen, adolescenten en onderwijs
• Vragenlijsten over ouders en kinderen > wat weten ze van kinderen en wat moeten
onderzoeken
• Interesse in hoe kinderen opvoeden
Mental hygiëne movement (begin 20ste eeuw)
• Kwam voort uit kennis hygiënisten
• Algemene interesse in mentale gezondheid
• “Mental hygiene” begint bij vroege jeugd
• Liever voorkomen dan genezen: aandacht voor ontwikkeling kinderen
Einde 19e eeuw: psychoanalyse, Freud
• Verdringing van emotionele ervaringen naar onderbewuste
Jaren ’30: behaviorisme John Watson “De mens is maakbaar” (nurture= gedrag is
aangeleerd)
Vanuit deze ideeën: Cupboard love theorie: band met (of liefde voor) moeder is aangeleerd
Grondleggers: Blatz, Ainsworth, Bowlby
Begin 1900: kinderen bestudeerd > mental hygiene movement
• William Emet Blatz (1895-1964)
o Studeerde psychologie en geneeskunde
o 1924: Child Study Project
o Focus op normale ontwikkeling
, o Doel: kinderen die goed in hun vel zitten (well adjusted)
Windy Ridge day school
• Observatie van normaal gedrag
o Niet individueel en retrospectief
o Wel empirisch en longitudinaal
o In natuurlijke omgeving
Blatz (1931) schreef zeven boeken en veel artikelen over opvoeding > geschreven voor
ouders en professionals
Opvoeding volgens Blatz
• Routines en regelmaat
• Onafhankelijkheid
o Ontwikkeling vertrouwen en competentie
o Meer vrij spelen
• Niet fysiek straffen
o Wel: geduld en duidelijkheid
o Time-out
• Geen jongens- of meisjesspeelgoed (“genderneutraal”)
Blatz’s Security Theory
• Baby begint volledig afhankelijk
• Heeft iets nodig > onderneemt actie zoals huilen (afhankelijkheid wordt secure)
• Actie leidt tot leren, leren tot onafhankelijkheid
• ‘Honger naar verandering’
o Zorgt voor ontdekken
o Ontdekken zorgt voor leren en ervaren
o Leidt tot “security” > ouder is ‘secure base’
• Verveling leidt tot ontwikkeling > kind gaat dingen proberen en kan zelf dingen proberen
(independent security)
Voorbeeld:
• Kind kan niet fietsen en gaat achterop bij ouder (ouder is secure base)
• Kind wil zelf fietsen (kind is onzeker en afhankelijk van ouder)
• Ouder leert kind fietsen (secure base)
• Kind kan fietsen (independent security)
Vroege ingrediënten gehechtheidstheorie
• Stabiele (=aanwezige) moederfiguur nodig tijdens eerste jaren
• Moeder als secure base van waaruit ontdekken mogelijk is (op weg naar
onafhankelijkheid)
• Verschillende categorieën van security
Edward Bowlby
, Ziekenhuis opname > Bowlby pleit voor bredere bezoekregeling kinderen in ziekenhuizen
(WHO report 1952)
Gevolgen van (langdurige scheidingen bij peuters/kinderen)
• Protest fase – huilen
• Fase van wanhoop (despair) passiviteit
• Fase van onthechting (detachement) afwijzing ouder
• Nog verder: permanent terugtrekken uit relaties
Bowlby ziet, maar kan niet verklaren
• Zoekt theoretische verklaring
• Cupboard love theorie (iemand levert wat normaal de ouders leveren) > voldeed dus
niet, was niet genoeg
Ethologie ‘50
• Lorenz, Tinbergen
• Observatie in de natuurlijke omgeving
• Aangeboren gedragspatronen/ imprinting
o Volgrespons: band met moeder is dus NIET aangeleerd
Harlow’s Monkeys (1958)
• Contact comfort
• Secure base
• Long term effects
Gehechtheidsgedrag: nabijheid moeder essentieel om te overleven > infant survival
(gehechtheid)
• Bowlby: overlevingskansen hangen af van de relatie met de moeder
• Sarah Hrdy: overlevingskansen hangen af van de relatie met moeder en met andere
verzorgers
Hrdy: cooperatieve breeding
• Mensen eten paar keer per dag
• Jachtopbrengst is niet genoeg
• Dus: vrouwen verzamelen en vangen kleine beesten
• Allo-parent nodig – goede band met meerdere verzorgers
Bowlby (en Ainsworth): kind vertoont gehechtsheidsgedrag om te overleven
• Huilen
• Nabijheid
• Vastklampen
Reactie van verzorger vormt intern werkmodel
• Synoniem: verwachtingen
o Over het toekomstige gedrag van hun gehechtheidsfiguren op basis van hun
ervaringen in de vroege gehechtheidsrelatie
o Je eerste gehechtheidsrelatie staat model voor latere relaties
