VEILIGHEID EN HYGIËNE – theorie
H1: MOTIEVEN VOOR PREVENTIE
1.1 Inleiding
Ongevallen in bedrijven (driehoek):
- Fatality: dodelijk ongeval
- LTI (lost time incident): werkongeval waardoor iemand meer dan 1 dag werk-
onbekwaam is
- MTI (medical time incident): ziekte of werkongeval waarbij arts of ander
medisch personeel (bv. kine) nodig is
- First aid: eerste zorgen toe te dienen, gevolgd door doktersbezoek,
werknemer kan werk hervatten
- Near hit: bijna ongevallen, kunnen vermeden worden door reflectie
Melden noodzakelijk om het te voorkomen –> basis preventiebeleid
- Unsafe act of condition: bv. kabels die op de grond liggen waar iemand over kan struikelen
Wat is een veilige situatie? –> risicoanalyse maken
Voeren van een efficiënt preventiebeleid om ongevallen, ziekten (met erge gevolgen) te voorkomen is in
elke onderneming noodzakelijk!
- Werkgever: verplicht om schade aan personeel te voorkomen en om werkomstandigheden aan hen aan
te passen (‘codex voor welzijn op het werk’)
- Hiërarchische lijn: uitvoering van efficiënt preventiebeleid
- Leerkrachten en opvoeders: ontwikkelen van veiligheidsmentaliteit bij jongeren (nuttig voor later)
- Wetgever en overheid: verplicht om veiligheid van iedereen te bevorderen (conventie van
internationale arbeidsorganisatie 1951)
1.2 Waarom arbeidsongevallen en beroepsziekten voorkomen?
1.2.1 Humane en sociale reden
Groep Kwantificeerbare kosten Niet-kwantificeerbare kosten
Slachtoffer Loonverlies, verlies premie, Pijn, psychisch lijden
beperking job
Familie en vrienden Extra kosten (verzorging, opvang) Lijden, bijkomende lasten
Collega’s Toename werkdruk, opleiding Slecht gevoel, paniek, ongerust
interim
Bedrijf Productieverlies, schadekosten Slecht imago, sociale onrust
Maatschappij Medische kosten, verhoging sociale Afname levenskwaliteit en actieve
zekerheid bevolking
Niet-kwantificeerbare kosten: kosten waar geen bedrag op te plakken is
Kwantificeerbare kosten: bedrag op te plakken (geld)
- Iemand die niet kan komen werken moet preventiedienst inschakelen –> ongeval geanalyseerd
1.2.2 Economische en financiële reden
Gevolgen van slechte omstandigheden
treffen verschillende groepen:
- Individuen (werknemers, familie)
- Bedrijven (management,
preventiedienst, klanten)
- Maatschappij (gezondheidszorg,
verzekeringsmaatschappij)
1
,1.2.3 Juridische reden
Werkgever is verplicht volgens de wet om aangepast welzijnsbeleid te voeren
- Ongevallen en beroepsziekten kosten veel geld –> optimum zoeken tussen investeren in
preventiemaatregelen en resultaat (afnamen van ongevallen)
1.3 Het ongevalsgebeuren – MUOPO
MUOPO (de mens, de uitrusting, de omgeving, het product, de organisatie): 5 kenmerken die bevraag
kunnen worden van de situatie bij een ongeval
- De mens (gedragsbepalende factor, veranderlijk):
Gedrag, motivatie, psychosociale belasting, gewoontes (alcohol, drugs, …), leeftijd, psychische
toestand (zenuwachtig, ziek, vermoeid, …), opleiding
- De uitrusting:
Machines, materiaal, PBM (persoonlijke beschermingsmiddelen
- De omgeving:
Materiële omgeving: ruimte, licht, trillingen, indeling werkplek, warmte
Psychosociale omgeving: controle, verspreiding van info
Socio-economische omgeving: toename aantal werkende vrouwen, multiculturele samenleving,
integratie en re-integratie
- Het product
Toestand: gasvormig, onder druk of niet
Chemische, fysische en biologische agentia
Gevaarlijke producten: brandbaar, giftig
Aard van producten: zwaar, ruw, scherp, glad
- De organisatie:
Personeelsselectie, opleiding, middelen, housekeeping
H2: BELGISCHE WETGEVING OVER HET WELZIJN OP HET WERK
Belgische reglementering
2
, - Bedrijven zijn verplicht op adequate preventiemaatregelen te nemen aangepast aan de activiteiten
(welzijnswet 1996) op verschillende niveaus:
Organisatorisch niveau
Technisch niveau
Administratief niveau
- Het ARAB (algemeen reglement op de arbeidsbescherming)
Bundeling van verschillende weteen en KB ivm arbeidsveiligheid en -hygiëne
Vanaf 1947, was heel vooruitstrevend
Afmetingen doorgangen, trappen, kleerkastjes, … –> middelenvoorschriften
Kon technologische vooruitgang niet volgen, dus nieuwe wetgeving gaf nieuwe accenten –>
doelvoorschriften
Deregulering van overheid naar werkgever, invoering risicoanalyses, preventie moet gericht
zijn op voorkoming van ongevallen/ziekten, geïntegreerd in ondernemingsbeleid
Resultaat:
Kaderwet: welzijnwet
Uitvoeringsbesluiten: Codex en ARAB
Codex over het welzijn op het werk: 10 boeken
1. Algemene beginselen
2. Organisatorische structuren en sociaal overleg
3. Arbeidsplaatsen
4. Arbeidsmiddelen
5. Omgevingsfactoren en fysische agentia
6. Chemische, carcinogene en mutagene agentia
7. Biologische belasting
8. Ergonomische belasting
9. Collectieve en individuele uitrusting
10. Werkorganisatie en bijzondere werknemerscategorieën
Welzijnswet (basiswet): 7 domeinen, geldt voor alle werknemers
Domein Preventiemaatregel
Kabelgoten installeren en looproutes aanbrengen zodat het personeel niet
meer struikelt over rondslingerende kabels
Borden en pictogrammen EHBO of brandpreventie
1. Arbeidsveiligheid ‘Spill kits’ voorzien om gemorste solventen, zuren, basen op te ruimen
Biologisch afval in een gesloten, lekdichte container afvoeren
Gratis blauwe lichtfilters aanbieden voor te werken met beeldschermen om
oogvermoeidheid te voorkomen
Vrouwelijke onderzoekers die werken met proefdieren (kat) inenten tegen
2. Bescherming gezondheid toxoplasmose
Het werken in een zuurkast bij gebruik van toxische of ontvlambare stoffen
Het dragen van oorkappen verplichten vanaf 85 dB
Wekelijks mindfulness-sessies aanbieden
3. Psychosociale aspecten Een vertrouwenspersoon aanstellen binnen de organisatie
Maatregelen tegen (cyber)pesten
4. Ergonomie Staantafels aankopen voor aan te werken
Bureaustoelen met schommelstand en aanpasbaar in de hoogte
Desinfectiemiddelen plaatsen in kantine en sanitaire voorzieningen
5. Arbeidshygiëne Labojassen van het labo microbiologie gescheiden houden van persoonlijke
kledij
De handen wassen en ontsmetten met alcoholgel na het labo microbiologie
6. Verfraaiing arbeidsplaatsen Saaie werkplekken verven in een frissen kleur, en op de muren kunstwerken
hangen
Een koffiecorner voorzien
7. Leefmilieu Recyclingstations voorzien
Controleren of het afvalwater aan de normen voldoet vooraleer het te lozen
in rivieren
- Voor elk van deze domeinen moet de werkgever:
Gevaren identificeren, risico’s vastleggen en analyseren, risico’s evalueren, preventiemaatregelen
implementeren, controleren of de preventiemaatregelen worden nageleefd
Kan dit proces niet alleen, welzijnswet geeft rechten en plichten aan werknemer en hiërarchische
lijn, comité PBW (comité preventie en bescherming op het werk) en IDPBW (interne dienst
preventie en bescherming op het werk)
Arbeidsongeval
3
, - Ongeval dat zich tijdens of door de uitoefening van je werk voordoet of op de weg van op naar je werk,
veroorzaakt door een plotselinge gebeurtenis en een letsel veroorzaakt
- Steeds registreren (IDPBW en EDPBW): arbeidsongevallensteekkaart en melden
- Sectorfiche
6 belangrijkste soorten ongevallen met blijvende arbeidsongeschiktheid (BO) per ernstgraad
- Typische ongevallen voor een labo:
Infecties door parasieten, virussen of bacteriën
Vergiftigingen
Snijwonden
Allergieën door blootstelling aan dierlijke huidschilfers, latex (handschoenen)
Brandwonden
Explosies
Repetitieve bewegingen
Staan of zitten voor lange tijd
Beroepsziekten
- Aandoening opgelopen tijdens werkzaamheden
Latexallergie
Proefdierenallergie
Besmetting met HIV, hepatitis-B door contact met besmet bloed
H3: ROL EN VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE PARTIJEN BETROKKEN BIJ HET
WELZIJNSBELEID
3.1 De werkgever
4
H1: MOTIEVEN VOOR PREVENTIE
1.1 Inleiding
Ongevallen in bedrijven (driehoek):
- Fatality: dodelijk ongeval
- LTI (lost time incident): werkongeval waardoor iemand meer dan 1 dag werk-
onbekwaam is
- MTI (medical time incident): ziekte of werkongeval waarbij arts of ander
medisch personeel (bv. kine) nodig is
- First aid: eerste zorgen toe te dienen, gevolgd door doktersbezoek,
werknemer kan werk hervatten
- Near hit: bijna ongevallen, kunnen vermeden worden door reflectie
Melden noodzakelijk om het te voorkomen –> basis preventiebeleid
- Unsafe act of condition: bv. kabels die op de grond liggen waar iemand over kan struikelen
Wat is een veilige situatie? –> risicoanalyse maken
Voeren van een efficiënt preventiebeleid om ongevallen, ziekten (met erge gevolgen) te voorkomen is in
elke onderneming noodzakelijk!
- Werkgever: verplicht om schade aan personeel te voorkomen en om werkomstandigheden aan hen aan
te passen (‘codex voor welzijn op het werk’)
- Hiërarchische lijn: uitvoering van efficiënt preventiebeleid
- Leerkrachten en opvoeders: ontwikkelen van veiligheidsmentaliteit bij jongeren (nuttig voor later)
- Wetgever en overheid: verplicht om veiligheid van iedereen te bevorderen (conventie van
internationale arbeidsorganisatie 1951)
1.2 Waarom arbeidsongevallen en beroepsziekten voorkomen?
1.2.1 Humane en sociale reden
Groep Kwantificeerbare kosten Niet-kwantificeerbare kosten
Slachtoffer Loonverlies, verlies premie, Pijn, psychisch lijden
beperking job
Familie en vrienden Extra kosten (verzorging, opvang) Lijden, bijkomende lasten
Collega’s Toename werkdruk, opleiding Slecht gevoel, paniek, ongerust
interim
Bedrijf Productieverlies, schadekosten Slecht imago, sociale onrust
Maatschappij Medische kosten, verhoging sociale Afname levenskwaliteit en actieve
zekerheid bevolking
Niet-kwantificeerbare kosten: kosten waar geen bedrag op te plakken is
Kwantificeerbare kosten: bedrag op te plakken (geld)
- Iemand die niet kan komen werken moet preventiedienst inschakelen –> ongeval geanalyseerd
1.2.2 Economische en financiële reden
Gevolgen van slechte omstandigheden
treffen verschillende groepen:
- Individuen (werknemers, familie)
- Bedrijven (management,
preventiedienst, klanten)
- Maatschappij (gezondheidszorg,
verzekeringsmaatschappij)
1
,1.2.3 Juridische reden
Werkgever is verplicht volgens de wet om aangepast welzijnsbeleid te voeren
- Ongevallen en beroepsziekten kosten veel geld –> optimum zoeken tussen investeren in
preventiemaatregelen en resultaat (afnamen van ongevallen)
1.3 Het ongevalsgebeuren – MUOPO
MUOPO (de mens, de uitrusting, de omgeving, het product, de organisatie): 5 kenmerken die bevraag
kunnen worden van de situatie bij een ongeval
- De mens (gedragsbepalende factor, veranderlijk):
Gedrag, motivatie, psychosociale belasting, gewoontes (alcohol, drugs, …), leeftijd, psychische
toestand (zenuwachtig, ziek, vermoeid, …), opleiding
- De uitrusting:
Machines, materiaal, PBM (persoonlijke beschermingsmiddelen
- De omgeving:
Materiële omgeving: ruimte, licht, trillingen, indeling werkplek, warmte
Psychosociale omgeving: controle, verspreiding van info
Socio-economische omgeving: toename aantal werkende vrouwen, multiculturele samenleving,
integratie en re-integratie
- Het product
Toestand: gasvormig, onder druk of niet
Chemische, fysische en biologische agentia
Gevaarlijke producten: brandbaar, giftig
Aard van producten: zwaar, ruw, scherp, glad
- De organisatie:
Personeelsselectie, opleiding, middelen, housekeeping
H2: BELGISCHE WETGEVING OVER HET WELZIJN OP HET WERK
Belgische reglementering
2
, - Bedrijven zijn verplicht op adequate preventiemaatregelen te nemen aangepast aan de activiteiten
(welzijnswet 1996) op verschillende niveaus:
Organisatorisch niveau
Technisch niveau
Administratief niveau
- Het ARAB (algemeen reglement op de arbeidsbescherming)
Bundeling van verschillende weteen en KB ivm arbeidsveiligheid en -hygiëne
Vanaf 1947, was heel vooruitstrevend
Afmetingen doorgangen, trappen, kleerkastjes, … –> middelenvoorschriften
Kon technologische vooruitgang niet volgen, dus nieuwe wetgeving gaf nieuwe accenten –>
doelvoorschriften
Deregulering van overheid naar werkgever, invoering risicoanalyses, preventie moet gericht
zijn op voorkoming van ongevallen/ziekten, geïntegreerd in ondernemingsbeleid
Resultaat:
Kaderwet: welzijnwet
Uitvoeringsbesluiten: Codex en ARAB
Codex over het welzijn op het werk: 10 boeken
1. Algemene beginselen
2. Organisatorische structuren en sociaal overleg
3. Arbeidsplaatsen
4. Arbeidsmiddelen
5. Omgevingsfactoren en fysische agentia
6. Chemische, carcinogene en mutagene agentia
7. Biologische belasting
8. Ergonomische belasting
9. Collectieve en individuele uitrusting
10. Werkorganisatie en bijzondere werknemerscategorieën
Welzijnswet (basiswet): 7 domeinen, geldt voor alle werknemers
Domein Preventiemaatregel
Kabelgoten installeren en looproutes aanbrengen zodat het personeel niet
meer struikelt over rondslingerende kabels
Borden en pictogrammen EHBO of brandpreventie
1. Arbeidsveiligheid ‘Spill kits’ voorzien om gemorste solventen, zuren, basen op te ruimen
Biologisch afval in een gesloten, lekdichte container afvoeren
Gratis blauwe lichtfilters aanbieden voor te werken met beeldschermen om
oogvermoeidheid te voorkomen
Vrouwelijke onderzoekers die werken met proefdieren (kat) inenten tegen
2. Bescherming gezondheid toxoplasmose
Het werken in een zuurkast bij gebruik van toxische of ontvlambare stoffen
Het dragen van oorkappen verplichten vanaf 85 dB
Wekelijks mindfulness-sessies aanbieden
3. Psychosociale aspecten Een vertrouwenspersoon aanstellen binnen de organisatie
Maatregelen tegen (cyber)pesten
4. Ergonomie Staantafels aankopen voor aan te werken
Bureaustoelen met schommelstand en aanpasbaar in de hoogte
Desinfectiemiddelen plaatsen in kantine en sanitaire voorzieningen
5. Arbeidshygiëne Labojassen van het labo microbiologie gescheiden houden van persoonlijke
kledij
De handen wassen en ontsmetten met alcoholgel na het labo microbiologie
6. Verfraaiing arbeidsplaatsen Saaie werkplekken verven in een frissen kleur, en op de muren kunstwerken
hangen
Een koffiecorner voorzien
7. Leefmilieu Recyclingstations voorzien
Controleren of het afvalwater aan de normen voldoet vooraleer het te lozen
in rivieren
- Voor elk van deze domeinen moet de werkgever:
Gevaren identificeren, risico’s vastleggen en analyseren, risico’s evalueren, preventiemaatregelen
implementeren, controleren of de preventiemaatregelen worden nageleefd
Kan dit proces niet alleen, welzijnswet geeft rechten en plichten aan werknemer en hiërarchische
lijn, comité PBW (comité preventie en bescherming op het werk) en IDPBW (interne dienst
preventie en bescherming op het werk)
Arbeidsongeval
3
, - Ongeval dat zich tijdens of door de uitoefening van je werk voordoet of op de weg van op naar je werk,
veroorzaakt door een plotselinge gebeurtenis en een letsel veroorzaakt
- Steeds registreren (IDPBW en EDPBW): arbeidsongevallensteekkaart en melden
- Sectorfiche
6 belangrijkste soorten ongevallen met blijvende arbeidsongeschiktheid (BO) per ernstgraad
- Typische ongevallen voor een labo:
Infecties door parasieten, virussen of bacteriën
Vergiftigingen
Snijwonden
Allergieën door blootstelling aan dierlijke huidschilfers, latex (handschoenen)
Brandwonden
Explosies
Repetitieve bewegingen
Staan of zitten voor lange tijd
Beroepsziekten
- Aandoening opgelopen tijdens werkzaamheden
Latexallergie
Proefdierenallergie
Besmetting met HIV, hepatitis-B door contact met besmet bloed
H3: ROL EN VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE PARTIJEN BETROKKEN BIJ HET
WELZIJNSBELEID
3.1 De werkgever
4
