ACTUELE CRIMINOLOGIE
Je legt het begrip democratische rechtsstaat in eigen woorden uit.
Je legt de kenmerken van een democratische rechtstaat uit
Je legt de begrippen criminaliteit en criminologie in eigen woorden uit.
Je legt de relativiteit van het begrip criminaliteit uit.
Je legt de maatschappelijke functie van criminaliteit uit.
Je legt uit waarom het koele oog belangrijk is voor de docent maatschappijleer.
Je beschrijft het debat betreffende oorzaken van criminaliteit gedurende de 19 e eeuw.
Je beschrijft de kritische criminologie en geeft een voorbeeld.
H1
Criminaliteit is strafbaar gesteld gedrag.
Criminologie is de wetenschappelijke bestudering van verklaringen van menselijke gedragingen die
strafbaar zijn en hoe de samenleving/overheid hierop reageert
Een rechtstaat waar iedereen zich moet houden aan de regels en wetten. Democratie betekent dat
burgers door middel van stemmen mogen bepalen wat en wie er bestuurd wordt in het land.
Democratische rechtstaat kenmerken :
1. Vrijheid
2. Rechtszekerheid
3. Verbod van willekeur
4. Gelijkheid
5. Rechtsbescherming
Middelen:
Legaliteitsbeginsel
- alles wat de overheid doet moet gebaseerd op de wet en nieuwe wetten mogen niet met
terugwerkende kracht worden toegepast, dus niemand mag worden veroordeeld voor
een handeling die nog niet verboden was op het ogenblik waarop die plaatsvond.
Scheiding der machten machtsmisbruik voorkomen
- Wetgevende macht
- Uitvoerende macht
- Rechtelijke macht
Onafhankelijke rechterlijke macht :
Grondrechten : zijn de mensenrechten als recht op vrijheid De universele Verklaring voor
de Rechten van de Mens …… EN Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Maatschappelijke functie van criminaliteit. Onze samenleving krijgt negatieve emoties over
criminaliteit waardoor constant de waarden en normen worden veranderd. Ook wetten spelen hier
een rol. Vroeger was iets strafbaar , maar nu is het wel toegestaan.
Durkheim : Door gevoelens van morele verontwaardiging met elkaar te delen, bevestigen leden
gemeenschap elkaars normbesef > veroordelen dader bevestigd collectieve besef van morele
superioriteit
,Koele oog
Voorkomen overheersing emoties Om te voorkomen dat de officiële reacties op crimineel gedrag te
veel door emoties worden beheerst, is in alle democratieën de berechting in handen van de
onafhankelijke professionele rechter gelegd. - De criminoloog Probeert over emotionele kwesties zo
veel mogelijk zakelijke informatie te verzamelen en deze systematisch te ordenen. Daarom wordt de
criminoloog ook wel het koele oog van de strafrechtspleging genoemd. Je kijkt eerst naar de feiten
en daarna beargumenteer je je mening. Bij het koele oog kijk je naar de objectiviteit(feiten).
Relativiteit van Criminaliteit betekent dat criminaliteit varieert per tijd en plaats. Iets wat vroeger
strafbaar was kan nu bijvoorbeeld niet meer zo zijn. Of in Nederland mogen coffeeshops softdrugs
verkopen maar in andere landen is het extreem strafbaar.
Criminalisering = Invoering van nieuwe wettelijke bepalingen waarop strafsancties zijn gesteld.- - -
Decriminalisering = Schrappen van nieuwe wettelijke bepalingen met strafsancties.
Geschiedenis criminologie
Klassieke school : criminaliteit is breuk van contract en moet bestraft worden
17e eeuw ontstond de verlichting. De wereld begrepen door ratio te gebruiken. Rousseau stond voor
het maatschappelijk contract, dus een samenleving waarin geen mens een ander domineert.
Beccaria is een volgeling van Rousseau en volgens mij was criminaliteit een overtreding van het
maatschappelijk contract en moest volgens 3 beginselen bestraft worden : legaliteitsbeginsel
(overheidshandelen gebaseerd op vooraf aanwezige wetten) Proportionaliteitsbeginsel ( straf gelijk
aan overtreding) en gelijkheidsbeginsel , dus iedere burger kent gelijke rechten en behandeling.
Positivistische school : determinisme , natuurwetenschappen
19e eeuw ontwikkeling van wetenschap, eerst gedachtes over misdaad door geesteswetenschappen
daarna natuurwetenschappen. Hieruit ontstond deterministisch mensbeeld : menselijk gedrag wordt
beïnvloed door factoren waarop zelf weinig invloed heeft. Empirisch ideaal gericht op observatie en
redenering. Zij bestreden in tegenstelling tot klassieke school het idee van straffen in gelijke mate,
want er zijn wel verschillen tussen daders(aangeboren gedrag veroordelen). Opsluiten moet gericht
zijn op voorkomen van herhaling en niet op leedtoevoeging.
Italiaanse antropologieschool : uiterlijke kenmerken tonen crimineel gedrag
Nieuwe stroming antropologie. Het zoeken naar criminele mens. Lombroso was een
gevangenisarts die crimineel gedrag onderzoekt op basis van uiterlijke kenmerken op een
positivistische manier ( brede kaken). Hij beweerd dat de oorsprong van criminaliteit komt van het
atavisme. En dat de criminele mens is achtergebleven in evaluatieproces en biologisch
gedetermineerd(besloten) is om criminaliteit te plegen. Kriminalbiologie: dood van lombroso bleef
het dus een taboe dat mensen gedetermineerd zijn om asociaal of crimineel gedrag op basis van hun
uiterlijke, dit past goed bij de nazisme.
- Atavisme : opnieuw optreden van anatomische kenmerken die vroeger aanwezig waren
Franse milieuschool : verband tussen menselijk gedrag en de omgeving
Quetelet was een wiskundige die statische methoden gebruikten op overheidsregistraties om
fenomenen als criminaliteit te begrijpen. Hij vond verband tussen menselijk gedrag en de omgeving
als armoede en verstedelijking. Lacassagne zei dat de sociale omgeving iemand tot criminaliteit
brengt.
, Socialistische criminologie : verband tussen criminaliteit en economische condities
Ferri voorspelden dat criminaliteit zou verdwijnen als er grote sociale gelijkheid zou zijn. Ook vond hij
dat straffen weinig zin hadden. Terwijl Garofalo juist voor harde strafrecht was. Bonger was een
nederlandse hoogleraar die legde een sterke relatie tussen de ontwikkeling van criminaliteit en
economische condities, en wees hij als eerste op wat later witteboordencriminaliteit is gaan heten>
criminaliteit gepleegd door maatschappelijke elite.
Kritische criminologie: focus op strafrechtspleging als reactie op criminaliteit. Schadelijke gevolgen
van bepaald gedrag
De kritische criminologie staat tegenover de positivistische: niet de misdaad en de oorzaken ervan
staan centraal, maar de problematische kanten van de strafrechtspleging
Pompe, Kempe en Baan (Utrechtse school) wisten de vrije wil te combineren met deterministische
theorieën. Enerzijds de dader verantwoordelijk houden voor zijn gedrag, maar anderzijds ook oog
hebben voor de omstandigheden. Delinquent moet als mens worden gerespecteerd. De wijze van
bejeniging zou invloed hebben op recidive. Het strafrecht werd gezien als uiterste middel, met een
sterk accent op behandeling en resocialisatie en minder op straffen als vergelding.
- Hierin herleefde de marxistische criminologie weer in het westen. Deze kritische
criminologie had als kernwoorden machtsongelijkheid, labelling/ stigmatisering van
delinquenten en secundaire deviantie(normloos gedrag).
- Taylor, Walton en Young (1975) Betoogden dat de strafwetgeving en de strafrechtelijke
praktijk vooral dienen tot bescherming van de belangen van de maatschappelijke elite.
Voorbeeld : Zo heeft De Hullu bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de strafbaarstelling van
pornografie. Porno doet in principe niemand schade en zorgt niet direct voor gevaarlijke situaties.
Het leidt ook niet als enige tot gedrag dat wordt vertoond in porno. Het risico voor schade en
algemene afkeuring is bij pornografie niet zo groot dat het strafbaar gesteld dient te worden. Alleen
hele ernstige vormen, zoals kinderpornografie, worden tegenwoordig als strafbare feiten
gehandhaafd.
Veramerikanisering criminologie
- Chigaco-school studies lieten zien dat in arme stad , oude buurten , vele immigranten
criminaliteit plaatsvind door gebrek aan sociale cohesie.
- Anomie theorie van Merton liet zien dat criminaliteit kwam door geringe kansen op
succes door migranten in achterstandswijken, dus gaan ze op illegale manieren succes
maken.
Nieuwe zakelijkheid
- Na woII steeg welvaart en dus ook criminaliteit dus preventie!!. Onderzoeksinstituten
opgezet Om oplossingen te vinden voor de maatschappelijke problemen van
geweldcriminaliteit om de criminaliteitsproblemen beter in kaart te brengen
(bijvoorbeeld: door enquêtes naar ervaringen met criminaliteit).
- Andere onderwerpen waren de effectiviteit van politieoptreden, criminaliteitspreventie
en meer rechten voor slachtoffers
Reacties op criminaliteit kunnen zowel formeel als informeel zijn. Formele reacties komen van politie
en justitie en zijn bijvoorbeeld aanhouden, seponeren en vervolgen. Informele reacties komen uit het
publiek: (potentiële) slachtoffers en omstanders.
Je legt het begrip democratische rechtsstaat in eigen woorden uit.
Je legt de kenmerken van een democratische rechtstaat uit
Je legt de begrippen criminaliteit en criminologie in eigen woorden uit.
Je legt de relativiteit van het begrip criminaliteit uit.
Je legt de maatschappelijke functie van criminaliteit uit.
Je legt uit waarom het koele oog belangrijk is voor de docent maatschappijleer.
Je beschrijft het debat betreffende oorzaken van criminaliteit gedurende de 19 e eeuw.
Je beschrijft de kritische criminologie en geeft een voorbeeld.
H1
Criminaliteit is strafbaar gesteld gedrag.
Criminologie is de wetenschappelijke bestudering van verklaringen van menselijke gedragingen die
strafbaar zijn en hoe de samenleving/overheid hierop reageert
Een rechtstaat waar iedereen zich moet houden aan de regels en wetten. Democratie betekent dat
burgers door middel van stemmen mogen bepalen wat en wie er bestuurd wordt in het land.
Democratische rechtstaat kenmerken :
1. Vrijheid
2. Rechtszekerheid
3. Verbod van willekeur
4. Gelijkheid
5. Rechtsbescherming
Middelen:
Legaliteitsbeginsel
- alles wat de overheid doet moet gebaseerd op de wet en nieuwe wetten mogen niet met
terugwerkende kracht worden toegepast, dus niemand mag worden veroordeeld voor
een handeling die nog niet verboden was op het ogenblik waarop die plaatsvond.
Scheiding der machten machtsmisbruik voorkomen
- Wetgevende macht
- Uitvoerende macht
- Rechtelijke macht
Onafhankelijke rechterlijke macht :
Grondrechten : zijn de mensenrechten als recht op vrijheid De universele Verklaring voor
de Rechten van de Mens …… EN Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Maatschappelijke functie van criminaliteit. Onze samenleving krijgt negatieve emoties over
criminaliteit waardoor constant de waarden en normen worden veranderd. Ook wetten spelen hier
een rol. Vroeger was iets strafbaar , maar nu is het wel toegestaan.
Durkheim : Door gevoelens van morele verontwaardiging met elkaar te delen, bevestigen leden
gemeenschap elkaars normbesef > veroordelen dader bevestigd collectieve besef van morele
superioriteit
,Koele oog
Voorkomen overheersing emoties Om te voorkomen dat de officiële reacties op crimineel gedrag te
veel door emoties worden beheerst, is in alle democratieën de berechting in handen van de
onafhankelijke professionele rechter gelegd. - De criminoloog Probeert over emotionele kwesties zo
veel mogelijk zakelijke informatie te verzamelen en deze systematisch te ordenen. Daarom wordt de
criminoloog ook wel het koele oog van de strafrechtspleging genoemd. Je kijkt eerst naar de feiten
en daarna beargumenteer je je mening. Bij het koele oog kijk je naar de objectiviteit(feiten).
Relativiteit van Criminaliteit betekent dat criminaliteit varieert per tijd en plaats. Iets wat vroeger
strafbaar was kan nu bijvoorbeeld niet meer zo zijn. Of in Nederland mogen coffeeshops softdrugs
verkopen maar in andere landen is het extreem strafbaar.
Criminalisering = Invoering van nieuwe wettelijke bepalingen waarop strafsancties zijn gesteld.- - -
Decriminalisering = Schrappen van nieuwe wettelijke bepalingen met strafsancties.
Geschiedenis criminologie
Klassieke school : criminaliteit is breuk van contract en moet bestraft worden
17e eeuw ontstond de verlichting. De wereld begrepen door ratio te gebruiken. Rousseau stond voor
het maatschappelijk contract, dus een samenleving waarin geen mens een ander domineert.
Beccaria is een volgeling van Rousseau en volgens mij was criminaliteit een overtreding van het
maatschappelijk contract en moest volgens 3 beginselen bestraft worden : legaliteitsbeginsel
(overheidshandelen gebaseerd op vooraf aanwezige wetten) Proportionaliteitsbeginsel ( straf gelijk
aan overtreding) en gelijkheidsbeginsel , dus iedere burger kent gelijke rechten en behandeling.
Positivistische school : determinisme , natuurwetenschappen
19e eeuw ontwikkeling van wetenschap, eerst gedachtes over misdaad door geesteswetenschappen
daarna natuurwetenschappen. Hieruit ontstond deterministisch mensbeeld : menselijk gedrag wordt
beïnvloed door factoren waarop zelf weinig invloed heeft. Empirisch ideaal gericht op observatie en
redenering. Zij bestreden in tegenstelling tot klassieke school het idee van straffen in gelijke mate,
want er zijn wel verschillen tussen daders(aangeboren gedrag veroordelen). Opsluiten moet gericht
zijn op voorkomen van herhaling en niet op leedtoevoeging.
Italiaanse antropologieschool : uiterlijke kenmerken tonen crimineel gedrag
Nieuwe stroming antropologie. Het zoeken naar criminele mens. Lombroso was een
gevangenisarts die crimineel gedrag onderzoekt op basis van uiterlijke kenmerken op een
positivistische manier ( brede kaken). Hij beweerd dat de oorsprong van criminaliteit komt van het
atavisme. En dat de criminele mens is achtergebleven in evaluatieproces en biologisch
gedetermineerd(besloten) is om criminaliteit te plegen. Kriminalbiologie: dood van lombroso bleef
het dus een taboe dat mensen gedetermineerd zijn om asociaal of crimineel gedrag op basis van hun
uiterlijke, dit past goed bij de nazisme.
- Atavisme : opnieuw optreden van anatomische kenmerken die vroeger aanwezig waren
Franse milieuschool : verband tussen menselijk gedrag en de omgeving
Quetelet was een wiskundige die statische methoden gebruikten op overheidsregistraties om
fenomenen als criminaliteit te begrijpen. Hij vond verband tussen menselijk gedrag en de omgeving
als armoede en verstedelijking. Lacassagne zei dat de sociale omgeving iemand tot criminaliteit
brengt.
, Socialistische criminologie : verband tussen criminaliteit en economische condities
Ferri voorspelden dat criminaliteit zou verdwijnen als er grote sociale gelijkheid zou zijn. Ook vond hij
dat straffen weinig zin hadden. Terwijl Garofalo juist voor harde strafrecht was. Bonger was een
nederlandse hoogleraar die legde een sterke relatie tussen de ontwikkeling van criminaliteit en
economische condities, en wees hij als eerste op wat later witteboordencriminaliteit is gaan heten>
criminaliteit gepleegd door maatschappelijke elite.
Kritische criminologie: focus op strafrechtspleging als reactie op criminaliteit. Schadelijke gevolgen
van bepaald gedrag
De kritische criminologie staat tegenover de positivistische: niet de misdaad en de oorzaken ervan
staan centraal, maar de problematische kanten van de strafrechtspleging
Pompe, Kempe en Baan (Utrechtse school) wisten de vrije wil te combineren met deterministische
theorieën. Enerzijds de dader verantwoordelijk houden voor zijn gedrag, maar anderzijds ook oog
hebben voor de omstandigheden. Delinquent moet als mens worden gerespecteerd. De wijze van
bejeniging zou invloed hebben op recidive. Het strafrecht werd gezien als uiterste middel, met een
sterk accent op behandeling en resocialisatie en minder op straffen als vergelding.
- Hierin herleefde de marxistische criminologie weer in het westen. Deze kritische
criminologie had als kernwoorden machtsongelijkheid, labelling/ stigmatisering van
delinquenten en secundaire deviantie(normloos gedrag).
- Taylor, Walton en Young (1975) Betoogden dat de strafwetgeving en de strafrechtelijke
praktijk vooral dienen tot bescherming van de belangen van de maatschappelijke elite.
Voorbeeld : Zo heeft De Hullu bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de strafbaarstelling van
pornografie. Porno doet in principe niemand schade en zorgt niet direct voor gevaarlijke situaties.
Het leidt ook niet als enige tot gedrag dat wordt vertoond in porno. Het risico voor schade en
algemene afkeuring is bij pornografie niet zo groot dat het strafbaar gesteld dient te worden. Alleen
hele ernstige vormen, zoals kinderpornografie, worden tegenwoordig als strafbare feiten
gehandhaafd.
Veramerikanisering criminologie
- Chigaco-school studies lieten zien dat in arme stad , oude buurten , vele immigranten
criminaliteit plaatsvind door gebrek aan sociale cohesie.
- Anomie theorie van Merton liet zien dat criminaliteit kwam door geringe kansen op
succes door migranten in achterstandswijken, dus gaan ze op illegale manieren succes
maken.
Nieuwe zakelijkheid
- Na woII steeg welvaart en dus ook criminaliteit dus preventie!!. Onderzoeksinstituten
opgezet Om oplossingen te vinden voor de maatschappelijke problemen van
geweldcriminaliteit om de criminaliteitsproblemen beter in kaart te brengen
(bijvoorbeeld: door enquêtes naar ervaringen met criminaliteit).
- Andere onderwerpen waren de effectiviteit van politieoptreden, criminaliteitspreventie
en meer rechten voor slachtoffers
Reacties op criminaliteit kunnen zowel formeel als informeel zijn. Formele reacties komen van politie
en justitie en zijn bijvoorbeeld aanhouden, seponeren en vervolgen. Informele reacties komen uit het
publiek: (potentiële) slachtoffers en omstanders.
