Les 2
Erfrecht
Twee manieren om de boel af te handelen:
1. Als je helemaal niks regelt (maakt geen testament), als je niks regelt in huwelijk,
trouw je standaard in beperkte gemeenschap van goederen. Erfrecht bij versterf
de wet wijst aan hoe het verdeeld moet worden, handel je de boel af volgens artikel 2
en 3
2. Testament, hier kan je zelf opnemen wie de erfgenamen zijn, handel je de boel af
volgens artikel 4 en 5
Arikel Erfopvolging art. 4:1 BW
Natuurlijk versterf erfrecht
● Wettelijke verdeling; vaste groepen erfgenamen
Testamentair erfrecht
● Persoonlijke eigenverdeling:
○ Uitbreiding groep erfgenamen en/of legatarissen
○ Onterving: (geheel of ten dele)
● Dwingende wetgeving:
○ Legitieme portie(kinderen kunnen onterfd worden maar hebben altijd recht op
de helft van wat ze zouden krijgen zonder testament)
Arikel groepen van wettelijke erfgenamen art. 4:10 BW
Volgorde (gaat van a en anders door naar de andere letters):
● Kinderen (en kleinkinderen ingeval van plaatsvervulling) en langstlevende
echtgenoot
● Ouders, broers en zusters (en afstammelingen van de broers of zussen
ingeval van plaatsvervulling)
● Grootouders (en afstammelingen ingeval van plaatsvervulling)
● Overgrootouders (en afstammelingen ingeval van plaatsvervulling)
Bij vererving erven de personen in de eerste groep.
Is die groep leeg (ook na plaatsvervulling), dan pas komen de erfgenamen van de volgende
groep in aanmerking.
Mocht er niemand zijn (komt bijna niet voor) gaat het naar de staat.
Plaatsvervulling: afstammelingen nemen de plaats van voor ouders en verdelen deze
portie.
Verdeling:
● Iedereen die uit eigen hoofde erft, erft een gelijk deel (art. 4:11 BW)
● Plaatsvervullers verdelen het deel van degene van wie zij de plaats vervullen
(art. 4:12 BW)
Een halfbroer- of zus erft de helft van een volle broer of zus (art. 4:11 lid 2 BW)
● Ouders erven altijd minimaal een kwart (art. 4:11 lid 3 BW)
,Dus:
● Erflater met echtgenoot en twee kinderen: ieder 1/3
● Erflater zonder echtgenoot en twee kinderen: ieder ½
Moeder, nichtje, broer en broer krijgen de erfenis → dit zijn de afstammelingen.
Uitzondering op verdeling:
Wettelijke verdeling:
● Langstlevende echtgenoot verkrijgt van rechtswege alle goederen van de
nalatenschap (art. 4:13 lid 2 BW). Hij/zij is rechtsopvolger onder algemene
titel en heeft de verplichting om de schulden der nalatenschap te voldoen.
● De wettelijke erfgenamen krijgen nu ieder een geldvordering op de
langstlevende echtgenoot ter hoogte van hun erfdeel gebaseerd op het
saldo van de nalatenschap (art. 4:13 lid 3 BW).
Vordering is niet direct opeisbaar, maar pas:
● Faillissement of schuldsanering langstlevende echtgenoot of;
● Bij overlijden langstlevende echtgenoot,
● Art. 4:13 lid 3 BW
Testamentair erfrecht
Bij testament kan iemand afwijken van regelend recht
● Nieuwe erfgenamen aanwijzen
● Wettelijke erfgenamen onterven
● Legaten toekennen
maar laat bepaalde wettelijke rechten onverlet, zoals recht van vruchtgebruik 6 maanden
langstlevende; legitieme portie (art. 4:63 BW).
Testamenten te raadplegen in Centraal Testamentenregister
Notaris kan in CRt (Centraal Testamentenregister) checken of er een testament is en wat de
laatste versie is.
Er is altijd een verklaring van erfrecht als iemand overlijdt.
, - Testament in notariële akte (art. 4:94 BW)
- of door bij notaris in bewaring gegeven onderhandse akte (codicil = een zwakke
versie van een testament) maar aantal onderwerpen dan beperkt (art. 4:97 BW)
- In uitzonder gevallen noodtestament mogelijk (art. 4:98 e.v. BW)
- Naast erfstelling ook legaat mogelijk in testament
Testament, akte, codicil onderhands indienen
Erfstelling: erfgenamen aanwijzen.
Een legaat: is een bepaling in een testament waarbij iemand (de legataris) een specifiek
goed of geldbedrag krijgt van de overledene (deze staat voor de rest niet in het testament,
dit moet die dus ophalen bij de erfgenamen). Dit kan bijvoorbeeld een schilderij, een auto of
een geldbedrag zijn. Dit is direct opeisbaar, behalve als het om geld gaat dan duurt het 6
maanden om ervoor te zorgen dat de geldzaken eerst op orde worden gesteld.
● Een vorderingsrecht aan een of meerdere bepaalde personen ten laste van
de gezamenlijke erfgenamen.
● Goederen moeten dus nog wel geleverd worden door erfgenamen
(registergoederen: art. 3:89 BW)
● Legaat moet zich op moment overlijden nog wel in vermogen eflater
bevinden, art. 4:49 lid 1 BW.
● De legataris is rechtsopvolger onder bijzondere titel, alleen met betrekking
tot de gelegateerde zaak volgt hij de erflater op.
● Vordering is direct opeisbaar (bij overlijden), tenzij geldsom dan pas na 6
maanden (art. 4:125 BW).
Aanvaarding:
Aanvaarding/verwerping erfenis, art. 4:190 BW kan:
● Zuiver.
● Onder voorrecht van boedelbeschrijving (benificiare aanvaarding)
● Verwerpen
Aanvaarding of verwerping nalatenschap/legaat: verklaring griffie rechtbank (art.
4:191 BW).
Gevolgen van de erfopvolging:
● Art. 4:182 BW: opvolging onder algemene titel (art. 3:80 lid 2 BW).
● Art. 4:185 BW: ‘beraad’: drie maanden wachttijd voor schuldeisers als niet
alle erfgenamen zuiver aanvaard hebben.
● Art. 4:188 BW: verklaring van erfrecht.
Executeur: wordt aangewezen in het testament, degene die het testament gaat afhandelen.
Vereffening en verdeling
Executeur: art. 4:142 e.v. BW:
, ● Benoeming door erflater, Beheert goederen en voldoet schulden der nalatenschap.
● Beloning: 1% van de waarde van het vermogen (art. 4:144 BW).
● Maakt boedelbeschrijving met alles dat tot de erfenis behoort
● Verdeling nalatenschap door efgenamen zelf
Vereffenaar (art. 4:203 e.v. BW)
● Bij benificiare aanvaarding of door benoeming rechtbank
● Verdeelt ook de nalatenschap
● Vaak bij geschillen over verdeling of negatieve boedel
(boedel)notaris
● Stel bijv. verklaring van erfrecht op met de erfgenamen. Vaak nodig bij bijv.
verkoop woning of andere goederen van nalatenschap
● Krijgt opdracht van executeur of wordt door rechtbank als vereffenaar aangesteld
Vermogensrecht bestaat uit:
Goederenrecht: regels voor de verhouding tussen burgers en goederen, eigendom,
eigendomsoverdracht. Wie is de eigenaar of hoe kom je ervan af.
Verbintenissenrecht: regels voor de verhouding tussen burgers onderling. De relaties
tussen 2 partijen, de verplichting om te betalen, wat gebeurt als iemand niet betaalt.
Indeling Boeken BW:
Boek 3 BW: vermogensrecht algemeen
Boek 5 BW: goederenrecht
Boel 6 BW: verbintenissenrecht algemeen
Goederen (art. 3:1 BW) zijn onder te delen in:
1. Zaken (art. 3:2 BW) worden onderverdeeld in:
a. onroerende zaken (art. 3:3 lid 1 BW) (=een ander woord voor alles wat
vastzit aan de grond en niet zomaar verplaatst kan worden. Denk aan huizen,
gebouwen, stukjes land en bomen die diep geworteld zijn.)
b. roerende zaken (art 3:3 lid 2 BW) (alle zaken die niet onroerend zijn)
Erfrecht
Twee manieren om de boel af te handelen:
1. Als je helemaal niks regelt (maakt geen testament), als je niks regelt in huwelijk,
trouw je standaard in beperkte gemeenschap van goederen. Erfrecht bij versterf
de wet wijst aan hoe het verdeeld moet worden, handel je de boel af volgens artikel 2
en 3
2. Testament, hier kan je zelf opnemen wie de erfgenamen zijn, handel je de boel af
volgens artikel 4 en 5
Arikel Erfopvolging art. 4:1 BW
Natuurlijk versterf erfrecht
● Wettelijke verdeling; vaste groepen erfgenamen
Testamentair erfrecht
● Persoonlijke eigenverdeling:
○ Uitbreiding groep erfgenamen en/of legatarissen
○ Onterving: (geheel of ten dele)
● Dwingende wetgeving:
○ Legitieme portie(kinderen kunnen onterfd worden maar hebben altijd recht op
de helft van wat ze zouden krijgen zonder testament)
Arikel groepen van wettelijke erfgenamen art. 4:10 BW
Volgorde (gaat van a en anders door naar de andere letters):
● Kinderen (en kleinkinderen ingeval van plaatsvervulling) en langstlevende
echtgenoot
● Ouders, broers en zusters (en afstammelingen van de broers of zussen
ingeval van plaatsvervulling)
● Grootouders (en afstammelingen ingeval van plaatsvervulling)
● Overgrootouders (en afstammelingen ingeval van plaatsvervulling)
Bij vererving erven de personen in de eerste groep.
Is die groep leeg (ook na plaatsvervulling), dan pas komen de erfgenamen van de volgende
groep in aanmerking.
Mocht er niemand zijn (komt bijna niet voor) gaat het naar de staat.
Plaatsvervulling: afstammelingen nemen de plaats van voor ouders en verdelen deze
portie.
Verdeling:
● Iedereen die uit eigen hoofde erft, erft een gelijk deel (art. 4:11 BW)
● Plaatsvervullers verdelen het deel van degene van wie zij de plaats vervullen
(art. 4:12 BW)
Een halfbroer- of zus erft de helft van een volle broer of zus (art. 4:11 lid 2 BW)
● Ouders erven altijd minimaal een kwart (art. 4:11 lid 3 BW)
,Dus:
● Erflater met echtgenoot en twee kinderen: ieder 1/3
● Erflater zonder echtgenoot en twee kinderen: ieder ½
Moeder, nichtje, broer en broer krijgen de erfenis → dit zijn de afstammelingen.
Uitzondering op verdeling:
Wettelijke verdeling:
● Langstlevende echtgenoot verkrijgt van rechtswege alle goederen van de
nalatenschap (art. 4:13 lid 2 BW). Hij/zij is rechtsopvolger onder algemene
titel en heeft de verplichting om de schulden der nalatenschap te voldoen.
● De wettelijke erfgenamen krijgen nu ieder een geldvordering op de
langstlevende echtgenoot ter hoogte van hun erfdeel gebaseerd op het
saldo van de nalatenschap (art. 4:13 lid 3 BW).
Vordering is niet direct opeisbaar, maar pas:
● Faillissement of schuldsanering langstlevende echtgenoot of;
● Bij overlijden langstlevende echtgenoot,
● Art. 4:13 lid 3 BW
Testamentair erfrecht
Bij testament kan iemand afwijken van regelend recht
● Nieuwe erfgenamen aanwijzen
● Wettelijke erfgenamen onterven
● Legaten toekennen
maar laat bepaalde wettelijke rechten onverlet, zoals recht van vruchtgebruik 6 maanden
langstlevende; legitieme portie (art. 4:63 BW).
Testamenten te raadplegen in Centraal Testamentenregister
Notaris kan in CRt (Centraal Testamentenregister) checken of er een testament is en wat de
laatste versie is.
Er is altijd een verklaring van erfrecht als iemand overlijdt.
, - Testament in notariële akte (art. 4:94 BW)
- of door bij notaris in bewaring gegeven onderhandse akte (codicil = een zwakke
versie van een testament) maar aantal onderwerpen dan beperkt (art. 4:97 BW)
- In uitzonder gevallen noodtestament mogelijk (art. 4:98 e.v. BW)
- Naast erfstelling ook legaat mogelijk in testament
Testament, akte, codicil onderhands indienen
Erfstelling: erfgenamen aanwijzen.
Een legaat: is een bepaling in een testament waarbij iemand (de legataris) een specifiek
goed of geldbedrag krijgt van de overledene (deze staat voor de rest niet in het testament,
dit moet die dus ophalen bij de erfgenamen). Dit kan bijvoorbeeld een schilderij, een auto of
een geldbedrag zijn. Dit is direct opeisbaar, behalve als het om geld gaat dan duurt het 6
maanden om ervoor te zorgen dat de geldzaken eerst op orde worden gesteld.
● Een vorderingsrecht aan een of meerdere bepaalde personen ten laste van
de gezamenlijke erfgenamen.
● Goederen moeten dus nog wel geleverd worden door erfgenamen
(registergoederen: art. 3:89 BW)
● Legaat moet zich op moment overlijden nog wel in vermogen eflater
bevinden, art. 4:49 lid 1 BW.
● De legataris is rechtsopvolger onder bijzondere titel, alleen met betrekking
tot de gelegateerde zaak volgt hij de erflater op.
● Vordering is direct opeisbaar (bij overlijden), tenzij geldsom dan pas na 6
maanden (art. 4:125 BW).
Aanvaarding:
Aanvaarding/verwerping erfenis, art. 4:190 BW kan:
● Zuiver.
● Onder voorrecht van boedelbeschrijving (benificiare aanvaarding)
● Verwerpen
Aanvaarding of verwerping nalatenschap/legaat: verklaring griffie rechtbank (art.
4:191 BW).
Gevolgen van de erfopvolging:
● Art. 4:182 BW: opvolging onder algemene titel (art. 3:80 lid 2 BW).
● Art. 4:185 BW: ‘beraad’: drie maanden wachttijd voor schuldeisers als niet
alle erfgenamen zuiver aanvaard hebben.
● Art. 4:188 BW: verklaring van erfrecht.
Executeur: wordt aangewezen in het testament, degene die het testament gaat afhandelen.
Vereffening en verdeling
Executeur: art. 4:142 e.v. BW:
, ● Benoeming door erflater, Beheert goederen en voldoet schulden der nalatenschap.
● Beloning: 1% van de waarde van het vermogen (art. 4:144 BW).
● Maakt boedelbeschrijving met alles dat tot de erfenis behoort
● Verdeling nalatenschap door efgenamen zelf
Vereffenaar (art. 4:203 e.v. BW)
● Bij benificiare aanvaarding of door benoeming rechtbank
● Verdeelt ook de nalatenschap
● Vaak bij geschillen over verdeling of negatieve boedel
(boedel)notaris
● Stel bijv. verklaring van erfrecht op met de erfgenamen. Vaak nodig bij bijv.
verkoop woning of andere goederen van nalatenschap
● Krijgt opdracht van executeur of wordt door rechtbank als vereffenaar aangesteld
Vermogensrecht bestaat uit:
Goederenrecht: regels voor de verhouding tussen burgers en goederen, eigendom,
eigendomsoverdracht. Wie is de eigenaar of hoe kom je ervan af.
Verbintenissenrecht: regels voor de verhouding tussen burgers onderling. De relaties
tussen 2 partijen, de verplichting om te betalen, wat gebeurt als iemand niet betaalt.
Indeling Boeken BW:
Boek 3 BW: vermogensrecht algemeen
Boek 5 BW: goederenrecht
Boel 6 BW: verbintenissenrecht algemeen
Goederen (art. 3:1 BW) zijn onder te delen in:
1. Zaken (art. 3:2 BW) worden onderverdeeld in:
a. onroerende zaken (art. 3:3 lid 1 BW) (=een ander woord voor alles wat
vastzit aan de grond en niet zomaar verplaatst kan worden. Denk aan huizen,
gebouwen, stukjes land en bomen die diep geworteld zijn.)
b. roerende zaken (art 3:3 lid 2 BW) (alle zaken die niet onroerend zijn)
