Methoden en technieken
Inhoud
Hoofdstuk 1: Introductie...............................................................................................................................2
Hoofdstuk 2: Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling....................................4
Hoofdstuk 3: Een literatuurstudie...............................................................................................................11
Hoofdstuk 4 – Een onderzoeksontwerp bepalen uitgangspunten van je onderzoek gekoppeld aan
methoden en technieken............................................................................................................................18
Hoofdstuk 5: Toegang tot respondenten, data en Onderzoeksethiek.........................................................24
Hoofdstuk 6: Van theorie naar praktijk.......................................................................................................30
Hoofdstuk 7: Steekproeven trekken...........................................................................................................31
Hoofdstuk 8: Primaire kwantitatieve data verzamelen...............................................................................37
Hoofdstuk 9: Primaire kwalitatieve data verzamelen.................................................................................44
Hoofdstuk 10: Kwantitatieve data analyseren............................................................................................54
Hoofdstuk 11: Kwalitatieve data analyseren...............................................................................................65
Hoofdstuk 12: Je rapport schrijven en presenteren....................................................................................73
,Hoofdstuk 1: Introductie
1.1 Inleiding
De behoefte aan onderzoek komt voort uit de vraag naar kennis, nieuwe inzichten of een oplossing voor
het probleem. Het doel van je onderzoek is in dit geval dus informatie verzamelen om een keuze te
maken op basis van het resultaat van de zoektocht. Uiteraard zijn er ook andere doelen om onderzoek te
starten, zoals het beter begrijpen van complexe situaties of de waarheid boven tafel krijgen. Wanneer
onderzoek wordt uitgevoerd voor een organisatie, gebeurt het altijd vanuit een behoefte aan informatie;
bijvoorbeeld om een probleem op te lossen.
Een methode is een systematische en doelgerichte werkwijze om gegevens te verzamelen, te analyseren
en te interpreteren. Een techniek is een activiteit om gegevens te verzamelen, bijvoorbeeld een enquête,
interview, observatie, test of simulatie.
Waarom verdiepen in onderzoek?
1. Ten eerste stelt kennis van ervaring met methoden en technieken van onderzoek die in staat
meer en gerichter zaken te ontdekken.
2. Daarnaast kun je van jezelf een kritische gebruiker van informatie maken. Met kritisch bedoelen
we dat je niet alles klakkeloos voor aanneemt, maar je bij het lezen van resultaten en conclusies
van onderzoeksvragen afvraagt, is dat zo en waar blijkt dat dan uit?
1.2 Wat is onderzoek?
Onderzoek kunnen we definiëren als een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis In de
vorm van antwoorden op vooraf gestelde vragen, Volgens een vooraf opgesteld plan. Voor deze definitie
zijn twee onderdelen van belang:
1. Ten eerste gaat het om doelbewust zoeken. Een onderzoek dient voort te komen uit een
behoefte aan nieuwe informatie. Er is dus een doel.
2. Ten tweede dient het onderzoek naar gegevens methodes te gebeuren. In dit boek bespreken we
een systematische manier. Daarmee bedoelen we dat er volgens een geplande werkwijze wordt
gewerkt.
Onderzoek heeft 3 kenmerken er is namelijk een duidelijk doel, gegevens verzamel je systematisch en je
interpreteert gegevens ook systematisch.
1.3 Het doel van onderzoek in organisaties.
In het geval van fundamenteel onderzoek heeft de onderzoeker het doel kennis op te doen voor het
ontwikkelen of uitbreiden van wetenschappelijke theorieën. Een voorbeeld van fundamenteel onderzoek
is een onderzoek naar de relatie tussen de stijl van leidinggeven en de bereidheid van collega's om kennis
met elkaar te delen. Een dergelijk onderzoek is er niet op gericht om een probleem In de praktijk van de
organisatie op te lossen, maar om kennis over leiderschapsstijlen te vergaren of uit te breiden. Het
tijdschema van fundamenteel onderzoek is flexibel.
,Een praktijkgericht onderzoek is in dit geval Bestudeert de onderzoeker een specifiek probleem In de
praktijk dat aanleiding is tot een onderzoek, bijvoorbeeld een toenemend aantal klachten over
dienstverlening van bepaalde afdeling of het gebrek aan inzicht in factoren die bijdragen aan het
onderbreken van het aankoopproces op een website. Naar aanleiding van praktijkonderzoek komt
meestal direct voort uit managementvraagstukken. Het tijdschema van praktijkgericht onderzoek is strak.
1.4 Het onderzoeksproces.
Het boek en de fase van het onderzoeksproces.
- Tijdens de eerste twee fasen oriëntatie op het probleem en de formulering van de
onderzoeksdoelstelling en vraagstelling heb je als onderzoeker de taak om te achterhalen Waarom
Je moet investeren in het uitvoeren van een onderzoek en wat je precies moet onderzoeken, zodat
je een specifiek doel kunt bepalen?
- In de derde fase bestudeer je literatuur om vast te stellen wat er al bekend is over het onderwerp.
- De vierde fase omvat de methodologische verantwoording waarin je bepaalt wat voor type
onderzoek je zult uitvoeren en hoe je onderzoek (systematisch) zult aanpakken.
- De vijfde fase bestaat uit gegevens verzamelen, bijvoorbeeld door interviews af te nemen of door
gedrag van Mensen te observeren. Het verzamelen van gegevens die al verzameld zijn voor andere
doeleinden heet secundaire gegevens. Het verzamelen van gegevens door de onderzoekers zelf
noemen we primaire gegevens.
- In de zesde fase analyseer je de verzamelde gegevens. Ook in deze fase is er een splitsing naar de
analyse van kwantitatieve gegevens en kwalitatieve gegevens.
- De zevende en laatste fase bestaat uit het rapporteren en presenteren van alle bevindingen,
bijvoorbeeld in een onderzoeksrapport.
1.5 Kwaliteit in onderzoek.
De kwaliteit van onderzoek valt en staat met de transparantie van het onderzoek. Daarmee bedoelen we
de controleerbaarheid: dit is de mate waarin mensen kunnen beoordelen wat je tijdens het onderzoek
hebt gedaan. Hoe je dat hebt uitgevoerd en welke gegevens dat heeft opgeleverd. Je rapporteert dan ook
in detail over de toegepaste onderzoeksmethode en over beperkingen van het onderzoek. En je hebt de
gegevens beschikbaar die hebben geleid tot de resultaten en conclusies.
Validiteit behandelt de vraag of je hebt gemeten wat je bedoelt dat te meten. Je dient te waarborgen dat
de metingen die je verricht en de uitspraken die je doet zoveel mogelijk overeenkomen met het doel dat
je voor ogen had en de methode die je hebt gebruikt.
Betrouwbaarheid gaat over de accuraatheid en de nauwkeurigheid van de meting. Dit houdt in dat je bij
herhaling van de meetings procedure in principe tot dezelfde resultaten komt. Hiervoor dien je een
meetinstrument te gebruiken dat constant dezelfde meetings resultaten geeft, waarbij je als onderzoeker
de resultaten zo min mogelijk beïnvloedt.
Objectiviteit daarmee bedoelen we dat je het onderzoek vanuit een neutraal standpunt uitvoert en je
niet laat leiden door een eigen mening of voorkeur voor het onderwerp doe je dit wel, dan is er sprake
van subjectiviteit. Een onderzoeker die subjectief te werk gaat, zal al dan niet ongemerkt selectief te
, werk gaan, een bepaalde voorkeur ontwikkelen voor bronnen die deze verwachting bevestigen en
antwoorden op een manier interpreteren die overeenkomt met zijn verwachtingen.
Onder ethisch verantwoord onderzoek verstaan we in dit boek onderzoek, waarbij de onderzoeker in alle
fasen van het onderzoek waarborgt dat de mensen die erbij betrokken zijn of eraan deelnemen en of op
wie resultaten van toepassing zijn op een correcte manier worden behandeld. Hun belangen worden in 8
genomen, zowel voor tijdens als na het uitvoeren van het onderzoek.
Nederlands gedragscode wetenschappelijke integriteit, hierin staan 5 principes (eerlijkheid,
zorgvuldigheid, transparantie, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid) in 61 gedragsnormen
beschreven.
Hoofdstuk 2: Het formuleren van een
onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling
2.1 Inleiding
Het formuleren en verduidelijken van het doel van het onderzoek is dan ook altijd het startpunt van je
onderzoek. Pas als dit duidelijk is, kun je nadenken over de meest geschikte onderzoeksstrategie en
onderzoeksmethode voor het verzamelen en analyseren van data.
2.2 Kenmerken van een goed onderzoeksonderwerp.
Relevantie is de mate waarin het onderzoek een waardevolle bijdrage levert aan beslissingsprocessen
van het management of algemene kennis over een onderwerp, ongeacht de uitkomst. Haalbaarheid is de
mate waarin het mogelijk is je doel te bereiken binnen geselecteerde beperkingen, zoals tijd, middelen
en toegang tot documenten en participanten. Daarnaast dient er draagvlak te zijn voor het uitvoeren van
het onderzoek en het behalen van de doelstelling.
2.3 Het ontwerpen van een onderzoeksvoorstel.
Een onderzoeksvoorstel is een document waarin je beschrijft wat je hebt gepland in het
onderzoeksproject: Welke vraag je zult stellen en beantwoorden? In het voorstel behandel je de
aanleiding, het doel en het onderwerp van het onderzoek, hoe je het onderzoek gaat uitvoeren, welke
middelen daarvoor nodig zijn en de tijdsplanning. Het opstellen van een onderzoeksvoorstel kent
grofweg 3 onderdelen.
- Het oriënteren op het probleem en de context;
- Het formuleren van de opdracht, de onderzoeksdoelstelling en de vraagstelling;
- Het schrijven van het onderzoeksvoorstel.
2.3.1 Oriëntatie op het probleem en de context.
Oriënteren op de opdrachtgever
Om bekend te raken met de opdrachtgever kun je als onderzoeker informatie verzamelen over onder
andere:
- Producten en diensten die de organisatie levert;
Inhoud
Hoofdstuk 1: Introductie...............................................................................................................................2
Hoofdstuk 2: Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling....................................4
Hoofdstuk 3: Een literatuurstudie...............................................................................................................11
Hoofdstuk 4 – Een onderzoeksontwerp bepalen uitgangspunten van je onderzoek gekoppeld aan
methoden en technieken............................................................................................................................18
Hoofdstuk 5: Toegang tot respondenten, data en Onderzoeksethiek.........................................................24
Hoofdstuk 6: Van theorie naar praktijk.......................................................................................................30
Hoofdstuk 7: Steekproeven trekken...........................................................................................................31
Hoofdstuk 8: Primaire kwantitatieve data verzamelen...............................................................................37
Hoofdstuk 9: Primaire kwalitatieve data verzamelen.................................................................................44
Hoofdstuk 10: Kwantitatieve data analyseren............................................................................................54
Hoofdstuk 11: Kwalitatieve data analyseren...............................................................................................65
Hoofdstuk 12: Je rapport schrijven en presenteren....................................................................................73
,Hoofdstuk 1: Introductie
1.1 Inleiding
De behoefte aan onderzoek komt voort uit de vraag naar kennis, nieuwe inzichten of een oplossing voor
het probleem. Het doel van je onderzoek is in dit geval dus informatie verzamelen om een keuze te
maken op basis van het resultaat van de zoektocht. Uiteraard zijn er ook andere doelen om onderzoek te
starten, zoals het beter begrijpen van complexe situaties of de waarheid boven tafel krijgen. Wanneer
onderzoek wordt uitgevoerd voor een organisatie, gebeurt het altijd vanuit een behoefte aan informatie;
bijvoorbeeld om een probleem op te lossen.
Een methode is een systematische en doelgerichte werkwijze om gegevens te verzamelen, te analyseren
en te interpreteren. Een techniek is een activiteit om gegevens te verzamelen, bijvoorbeeld een enquête,
interview, observatie, test of simulatie.
Waarom verdiepen in onderzoek?
1. Ten eerste stelt kennis van ervaring met methoden en technieken van onderzoek die in staat
meer en gerichter zaken te ontdekken.
2. Daarnaast kun je van jezelf een kritische gebruiker van informatie maken. Met kritisch bedoelen
we dat je niet alles klakkeloos voor aanneemt, maar je bij het lezen van resultaten en conclusies
van onderzoeksvragen afvraagt, is dat zo en waar blijkt dat dan uit?
1.2 Wat is onderzoek?
Onderzoek kunnen we definiëren als een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis In de
vorm van antwoorden op vooraf gestelde vragen, Volgens een vooraf opgesteld plan. Voor deze definitie
zijn twee onderdelen van belang:
1. Ten eerste gaat het om doelbewust zoeken. Een onderzoek dient voort te komen uit een
behoefte aan nieuwe informatie. Er is dus een doel.
2. Ten tweede dient het onderzoek naar gegevens methodes te gebeuren. In dit boek bespreken we
een systematische manier. Daarmee bedoelen we dat er volgens een geplande werkwijze wordt
gewerkt.
Onderzoek heeft 3 kenmerken er is namelijk een duidelijk doel, gegevens verzamel je systematisch en je
interpreteert gegevens ook systematisch.
1.3 Het doel van onderzoek in organisaties.
In het geval van fundamenteel onderzoek heeft de onderzoeker het doel kennis op te doen voor het
ontwikkelen of uitbreiden van wetenschappelijke theorieën. Een voorbeeld van fundamenteel onderzoek
is een onderzoek naar de relatie tussen de stijl van leidinggeven en de bereidheid van collega's om kennis
met elkaar te delen. Een dergelijk onderzoek is er niet op gericht om een probleem In de praktijk van de
organisatie op te lossen, maar om kennis over leiderschapsstijlen te vergaren of uit te breiden. Het
tijdschema van fundamenteel onderzoek is flexibel.
,Een praktijkgericht onderzoek is in dit geval Bestudeert de onderzoeker een specifiek probleem In de
praktijk dat aanleiding is tot een onderzoek, bijvoorbeeld een toenemend aantal klachten over
dienstverlening van bepaalde afdeling of het gebrek aan inzicht in factoren die bijdragen aan het
onderbreken van het aankoopproces op een website. Naar aanleiding van praktijkonderzoek komt
meestal direct voort uit managementvraagstukken. Het tijdschema van praktijkgericht onderzoek is strak.
1.4 Het onderzoeksproces.
Het boek en de fase van het onderzoeksproces.
- Tijdens de eerste twee fasen oriëntatie op het probleem en de formulering van de
onderzoeksdoelstelling en vraagstelling heb je als onderzoeker de taak om te achterhalen Waarom
Je moet investeren in het uitvoeren van een onderzoek en wat je precies moet onderzoeken, zodat
je een specifiek doel kunt bepalen?
- In de derde fase bestudeer je literatuur om vast te stellen wat er al bekend is over het onderwerp.
- De vierde fase omvat de methodologische verantwoording waarin je bepaalt wat voor type
onderzoek je zult uitvoeren en hoe je onderzoek (systematisch) zult aanpakken.
- De vijfde fase bestaat uit gegevens verzamelen, bijvoorbeeld door interviews af te nemen of door
gedrag van Mensen te observeren. Het verzamelen van gegevens die al verzameld zijn voor andere
doeleinden heet secundaire gegevens. Het verzamelen van gegevens door de onderzoekers zelf
noemen we primaire gegevens.
- In de zesde fase analyseer je de verzamelde gegevens. Ook in deze fase is er een splitsing naar de
analyse van kwantitatieve gegevens en kwalitatieve gegevens.
- De zevende en laatste fase bestaat uit het rapporteren en presenteren van alle bevindingen,
bijvoorbeeld in een onderzoeksrapport.
1.5 Kwaliteit in onderzoek.
De kwaliteit van onderzoek valt en staat met de transparantie van het onderzoek. Daarmee bedoelen we
de controleerbaarheid: dit is de mate waarin mensen kunnen beoordelen wat je tijdens het onderzoek
hebt gedaan. Hoe je dat hebt uitgevoerd en welke gegevens dat heeft opgeleverd. Je rapporteert dan ook
in detail over de toegepaste onderzoeksmethode en over beperkingen van het onderzoek. En je hebt de
gegevens beschikbaar die hebben geleid tot de resultaten en conclusies.
Validiteit behandelt de vraag of je hebt gemeten wat je bedoelt dat te meten. Je dient te waarborgen dat
de metingen die je verricht en de uitspraken die je doet zoveel mogelijk overeenkomen met het doel dat
je voor ogen had en de methode die je hebt gebruikt.
Betrouwbaarheid gaat over de accuraatheid en de nauwkeurigheid van de meting. Dit houdt in dat je bij
herhaling van de meetings procedure in principe tot dezelfde resultaten komt. Hiervoor dien je een
meetinstrument te gebruiken dat constant dezelfde meetings resultaten geeft, waarbij je als onderzoeker
de resultaten zo min mogelijk beïnvloedt.
Objectiviteit daarmee bedoelen we dat je het onderzoek vanuit een neutraal standpunt uitvoert en je
niet laat leiden door een eigen mening of voorkeur voor het onderwerp doe je dit wel, dan is er sprake
van subjectiviteit. Een onderzoeker die subjectief te werk gaat, zal al dan niet ongemerkt selectief te
, werk gaan, een bepaalde voorkeur ontwikkelen voor bronnen die deze verwachting bevestigen en
antwoorden op een manier interpreteren die overeenkomt met zijn verwachtingen.
Onder ethisch verantwoord onderzoek verstaan we in dit boek onderzoek, waarbij de onderzoeker in alle
fasen van het onderzoek waarborgt dat de mensen die erbij betrokken zijn of eraan deelnemen en of op
wie resultaten van toepassing zijn op een correcte manier worden behandeld. Hun belangen worden in 8
genomen, zowel voor tijdens als na het uitvoeren van het onderzoek.
Nederlands gedragscode wetenschappelijke integriteit, hierin staan 5 principes (eerlijkheid,
zorgvuldigheid, transparantie, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid) in 61 gedragsnormen
beschreven.
Hoofdstuk 2: Het formuleren van een
onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling
2.1 Inleiding
Het formuleren en verduidelijken van het doel van het onderzoek is dan ook altijd het startpunt van je
onderzoek. Pas als dit duidelijk is, kun je nadenken over de meest geschikte onderzoeksstrategie en
onderzoeksmethode voor het verzamelen en analyseren van data.
2.2 Kenmerken van een goed onderzoeksonderwerp.
Relevantie is de mate waarin het onderzoek een waardevolle bijdrage levert aan beslissingsprocessen
van het management of algemene kennis over een onderwerp, ongeacht de uitkomst. Haalbaarheid is de
mate waarin het mogelijk is je doel te bereiken binnen geselecteerde beperkingen, zoals tijd, middelen
en toegang tot documenten en participanten. Daarnaast dient er draagvlak te zijn voor het uitvoeren van
het onderzoek en het behalen van de doelstelling.
2.3 Het ontwerpen van een onderzoeksvoorstel.
Een onderzoeksvoorstel is een document waarin je beschrijft wat je hebt gepland in het
onderzoeksproject: Welke vraag je zult stellen en beantwoorden? In het voorstel behandel je de
aanleiding, het doel en het onderwerp van het onderzoek, hoe je het onderzoek gaat uitvoeren, welke
middelen daarvoor nodig zijn en de tijdsplanning. Het opstellen van een onderzoeksvoorstel kent
grofweg 3 onderdelen.
- Het oriënteren op het probleem en de context;
- Het formuleren van de opdracht, de onderzoeksdoelstelling en de vraagstelling;
- Het schrijven van het onderzoeksvoorstel.
2.3.1 Oriëntatie op het probleem en de context.
Oriënteren op de opdrachtgever
Om bekend te raken met de opdrachtgever kun je als onderzoeker informatie verzamelen over onder
andere:
- Producten en diensten die de organisatie levert;
