Hoofdstuk 12 Afweer
§1 Planten en afweer 2
§2 Bescherming 2
§3 Niet-specifieke afweer; 3
§4 Specifieke afweer en antistoffen 4
§5 Lichaamsvreemd 5
Als je een bepaald begrip zoekt, kan je natuurlijk gewoon op je laptop Ctrl + f
(Windows, Linux en Chrome OS) of ⌘ + f (Mac) gebruiken.
, §1 Planten en afweer
Kosten en baten
Met stekels beschermt een plant zich tegen dieren; mechanische afweer. Bramenstruiken
beschermen zich alleen tegen grote dieren, anders kost het te veel energie. Andere planten
beschermen zich wel tegen alle dieren; de acaciabomen hebben bijvoorbeeld mieren in holle stekels
die de dieren bijten. Voor de mieren maakt de plant als ‘beloning’ nectar en eiwitten. Beiden hebben
voordeel: mutualisme.
Chemische bescherming
Het heet chemische afweer als planten zich beschermen met stoffen tegen herbivoren. De meeste
stoffen zijn vies, waardoor de boom niet gegeten wordt. Sommige stoffen zijn bijtend, brandend of
giftig. Bijvoorbeeld bij de brandnetel, de reuzenberenklauw of de venijnboom.
Afweermaatregelen
Plantencellen herkennen schimmels en bacteriën via receptoren op de celmembranen. De
huidmondjes worden gesloten of H2O2 (waterstofperoxide) wordt gemaakt, waardoor de celwand
verdikt. Bij beschadiging komt er NO (stikstofoxide) vrij; dit doodt ziekteverwekkers. De plantencel
maakt een stof waardoor de NO niet schadelijk is binnen de cel.
Luchtalarm
Als er toch vraat is, scheiden bijna alle planten stoffen af. Geurstoffen werken als signaal voor andere
bladeren. Deze maken stoffen die de dieren niet lekker vinden.
Hulp inroepen
Kleine carnivoren (wespen,spinnen) kunnen de stoffen ook waarnemen. Zij gaan ernaartoe voor een
maaltijd van bijvoorbeeld rupsen. De plant roept dus hulp van de vijand van de vijand. Sommige
planten maken zelfs vanaf de tijd van beschadiging speciale nectar voor deze vijanden van de
vijanden.
§2 Bescherming
Omringd door eencellige organismen
Bacteriën hebben geen celkern; DNA ligt los in het grondplasma. Ze zijn ingedeeld op:
● leefomgeving (aeroob/anaeroob)
● voedselherkomst (heterotroof/autotroof)
● celvorm
● celwandverschillen.
Sommige bacteriën zijn nuttig.
Bacteriën als ziekteverwekkers
De meeste schadelijke bacteriën leven van organische stoffen die ze opnemen. hiervan maken ze
producten die soms bij mensen tot een heftige reactie leiden. Bijvoorbeeld de cholerabacterie en
blauwalgen.
Andere eencellige ziekteverwekkers
● Malariaparasieten komen in het lichaam na een prik van de malariamug. Ze
ontwikkelen zich in de lever en besmetten rode bloedcellen, waar ze ongeslachtelijk
vermeerderen. Wanneer ze uit de rode bloedcellen breken, komen er giftige stoffen
vrij. Er is een 'driedaagse' koortsaanval.
§1 Planten en afweer 2
§2 Bescherming 2
§3 Niet-specifieke afweer; 3
§4 Specifieke afweer en antistoffen 4
§5 Lichaamsvreemd 5
Als je een bepaald begrip zoekt, kan je natuurlijk gewoon op je laptop Ctrl + f
(Windows, Linux en Chrome OS) of ⌘ + f (Mac) gebruiken.
, §1 Planten en afweer
Kosten en baten
Met stekels beschermt een plant zich tegen dieren; mechanische afweer. Bramenstruiken
beschermen zich alleen tegen grote dieren, anders kost het te veel energie. Andere planten
beschermen zich wel tegen alle dieren; de acaciabomen hebben bijvoorbeeld mieren in holle stekels
die de dieren bijten. Voor de mieren maakt de plant als ‘beloning’ nectar en eiwitten. Beiden hebben
voordeel: mutualisme.
Chemische bescherming
Het heet chemische afweer als planten zich beschermen met stoffen tegen herbivoren. De meeste
stoffen zijn vies, waardoor de boom niet gegeten wordt. Sommige stoffen zijn bijtend, brandend of
giftig. Bijvoorbeeld bij de brandnetel, de reuzenberenklauw of de venijnboom.
Afweermaatregelen
Plantencellen herkennen schimmels en bacteriën via receptoren op de celmembranen. De
huidmondjes worden gesloten of H2O2 (waterstofperoxide) wordt gemaakt, waardoor de celwand
verdikt. Bij beschadiging komt er NO (stikstofoxide) vrij; dit doodt ziekteverwekkers. De plantencel
maakt een stof waardoor de NO niet schadelijk is binnen de cel.
Luchtalarm
Als er toch vraat is, scheiden bijna alle planten stoffen af. Geurstoffen werken als signaal voor andere
bladeren. Deze maken stoffen die de dieren niet lekker vinden.
Hulp inroepen
Kleine carnivoren (wespen,spinnen) kunnen de stoffen ook waarnemen. Zij gaan ernaartoe voor een
maaltijd van bijvoorbeeld rupsen. De plant roept dus hulp van de vijand van de vijand. Sommige
planten maken zelfs vanaf de tijd van beschadiging speciale nectar voor deze vijanden van de
vijanden.
§2 Bescherming
Omringd door eencellige organismen
Bacteriën hebben geen celkern; DNA ligt los in het grondplasma. Ze zijn ingedeeld op:
● leefomgeving (aeroob/anaeroob)
● voedselherkomst (heterotroof/autotroof)
● celvorm
● celwandverschillen.
Sommige bacteriën zijn nuttig.
Bacteriën als ziekteverwekkers
De meeste schadelijke bacteriën leven van organische stoffen die ze opnemen. hiervan maken ze
producten die soms bij mensen tot een heftige reactie leiden. Bijvoorbeeld de cholerabacterie en
blauwalgen.
Andere eencellige ziekteverwekkers
● Malariaparasieten komen in het lichaam na een prik van de malariamug. Ze
ontwikkelen zich in de lever en besmetten rode bloedcellen, waar ze ongeslachtelijk
vermeerderen. Wanneer ze uit de rode bloedcellen breken, komen er giftige stoffen
vrij. Er is een 'driedaagse' koortsaanval.
