,1. Inleiding..................................................................................................................................6
1.1 De Nederlandse strafwetgeving.......................................................................................6
1.2 Ongeschreven recht, verdragsrecht, supranationaal recht..............................................6
1.3 Het Wetboek van Strafrecht; Algemeen deel...................................................................7
1.4 Bescherming van rechtsgoederen en handhaving van normen; krenkings- en
gevaarzettingsdelicten............................................................................................................8
1.5 Verhouding tot het burgerlijk recht: disharmonieën.......................................................9
1.6 Verhouding tot het bestuursrecht: de bestuurlijke boete.............................................10
2. Straftheorieën.......................................................................................................................11
2.2 Twijfel omtrent de grondslagen.....................................................................................11
2.3 Rechtshandhaving..........................................................................................................11
2.4 Doel en zin van het straffen............................................................................................12
2.5 Absolute theorieën.........................................................................................................13
2.6 Relatieve theorieën........................................................................................................14
2.7 Verenigingstheorieën.....................................................................................................15
2.8 Opvattingen in Nederland..............................................................................................16
3. Grondbeginselen van het strafrecht.....................................................................................17
3.1 Nulla poena sine praevia lege poenali...........................................................................17
3.2 Geen straf zonder schuld................................................................................................22
4. Strafbaarheid en strafprocessueel model............................................................................26
4.1 Algemene voorwaarden voor strafbaarheid..................................................................26
4.2 Bestanddelen, bewijs, kwalificatie.................................................................................27
4.3 Strafuitsluitingsgronden: uitzonderingen op de regel...................................................30
4.4 Het begrip (strafbaar) feit...............................................................................................31
4.5 Bestanddeel of fait d’excuse; bewijs-, kwalificatie- of strafuitsluitingsgrond................32
5. De objectieve zijde van het delict........................................................................................33
5.1 Objectieve en subjectieve bestanddelen.......................................................................33
5.2 Enige onderscheidingen en begrippen...........................................................................33
5.3 Causaal verband.............................................................................................................33
5.4 Wederrechtelijkheid als bestanddeel.............................................................................35
6. Opzet....................................................................................................................................36
, 6.2 Opzet en delictsomschrijving.........................................................................................36
6.3 Het bestanddeel ‘opzettelijk’..........................................................................................36
6.4 Wetende dat...................................................................................................................37
6.5 Oogmerk.........................................................................................................................37
6.6 Voorbedachte raad.........................................................................................................37
7. Culpa.....................................................................................................................................38
7.2 De structuur van het culpose gevolgsdelict...................................................................38
7.3 Schuld ten aanzien van een gevolg................................................................................38
7.4 Culpa ten aanzien van omstandigheden........................................................................39
8. Strafuitsluitingsgronden.......................................................................................................39
8.2 Rechtvaardiging en schulduitsluiting..............................................................................39
8.3 Ontoerekeningsvatbaarheid...........................................................................................39
8.4 Overmacht......................................................................................................................39
8.5 Noodweer en noodweerexces........................................................................................40
8.6 Wettelijk voorschrift en ambtelijk bevel........................................................................40
8.7 Afwezigheid van alle schuld...........................................................................................41
8.8 Het ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid...................................................41
8.9 Karakter van strafuitsluitingsgronden............................................................................41
9. Poging en voorbereiding......................................................................................................42
9.1 Onvoltooide delictsvormen............................................................................................42
9.2 Strafbare poging.............................................................................................................42
9.3 Strafbare voorbereiding van een ernstig misdrijf...........................................................43
9.4 Poging om een ander te bewegen een misdrijf te begaan............................................43
9.5 Vrijwillige terugtred........................................................................................................44
10. Deelneming........................................................................................................................45
10.2 Accessoriteit.................................................................................................................45
10.3 Opzet............................................................................................................................45
10.4 Grenzen tussen verschillende vormen van deelneming..............................................45
10.5 Doen plegen.................................................................................................................45
10.6 Medeplegen.................................................................................................................46
10.7 Uitlokking......................................................................................................................46
10.8 Medeplichtigheid.........................................................................................................47
, 10.9 Deelneming aan kwaliteitsdelicten..............................................................................47
10.10 Art. 50 Sr.....................................................................................................................47
10.11 Deelneming aan deelneming.....................................................................................47
10.12 Deelnemingshandelingen als zelfstandige misdrijven...............................................47
10.13 Begunstiging...............................................................................................................48
11. Functioneel daderschap; rechtspersoon............................................................................48
11.2 Functioneel daderschap van de natuurlijke persoon...................................................48
11.3 De rechtspersoon.........................................................................................................48
11.4 Strafbaarheid van opdrachtgevers en feitelijke leidinggevers.....................................49
11.5 Straffen.........................................................................................................................49
12. Samenloop..........................................................................................................................50
12.1 Vormen van samenloop...............................................................................................50
12.2 Eendaadse samenloop.................................................................................................50
12.3 Generalis-specialis........................................................................................................50
12.4 Meerdaadse samenloop...............................................................................................50
12.5 Voortgezette handeling................................................................................................50
12.6 Art. 63 Sr.......................................................................................................................50
13. Vervolgbaarheid.................................................................................................................51
13.2 Toepasselijkheid van de strafwet naar tijd...................................................................51
13.3 Werking van de strafwet naar plaats............................................................................51
13.4 Klachtdelicten...............................................................................................................51
13.5 Ne bis in idem: art. 68 Sr..............................................................................................51
13.6 Vervolgingsverjaring.....................................................................................................52
13.7 Executieverjaring..........................................................................................................52
13.8 Transactie en strafbeschikking.....................................................................................52
14. Sancties...............................................................................................................................52
14.1 Strafstelsel....................................................................................................................52
14.2 Vrijheidsstraf................................................................................................................52
14.3 Taakstraf.......................................................................................................................53
14.4 Geldboete.....................................................................................................................53
14.5 Bijkomende straffen.....................................................................................................53
14.6 Vrijheidsbenemende en vrijheidsbeperkende maatregelen........................................53
1.1 De Nederlandse strafwetgeving.......................................................................................6
1.2 Ongeschreven recht, verdragsrecht, supranationaal recht..............................................6
1.3 Het Wetboek van Strafrecht; Algemeen deel...................................................................7
1.4 Bescherming van rechtsgoederen en handhaving van normen; krenkings- en
gevaarzettingsdelicten............................................................................................................8
1.5 Verhouding tot het burgerlijk recht: disharmonieën.......................................................9
1.6 Verhouding tot het bestuursrecht: de bestuurlijke boete.............................................10
2. Straftheorieën.......................................................................................................................11
2.2 Twijfel omtrent de grondslagen.....................................................................................11
2.3 Rechtshandhaving..........................................................................................................11
2.4 Doel en zin van het straffen............................................................................................12
2.5 Absolute theorieën.........................................................................................................13
2.6 Relatieve theorieën........................................................................................................14
2.7 Verenigingstheorieën.....................................................................................................15
2.8 Opvattingen in Nederland..............................................................................................16
3. Grondbeginselen van het strafrecht.....................................................................................17
3.1 Nulla poena sine praevia lege poenali...........................................................................17
3.2 Geen straf zonder schuld................................................................................................22
4. Strafbaarheid en strafprocessueel model............................................................................26
4.1 Algemene voorwaarden voor strafbaarheid..................................................................26
4.2 Bestanddelen, bewijs, kwalificatie.................................................................................27
4.3 Strafuitsluitingsgronden: uitzonderingen op de regel...................................................30
4.4 Het begrip (strafbaar) feit...............................................................................................31
4.5 Bestanddeel of fait d’excuse; bewijs-, kwalificatie- of strafuitsluitingsgrond................32
5. De objectieve zijde van het delict........................................................................................33
5.1 Objectieve en subjectieve bestanddelen.......................................................................33
5.2 Enige onderscheidingen en begrippen...........................................................................33
5.3 Causaal verband.............................................................................................................33
5.4 Wederrechtelijkheid als bestanddeel.............................................................................35
6. Opzet....................................................................................................................................36
, 6.2 Opzet en delictsomschrijving.........................................................................................36
6.3 Het bestanddeel ‘opzettelijk’..........................................................................................36
6.4 Wetende dat...................................................................................................................37
6.5 Oogmerk.........................................................................................................................37
6.6 Voorbedachte raad.........................................................................................................37
7. Culpa.....................................................................................................................................38
7.2 De structuur van het culpose gevolgsdelict...................................................................38
7.3 Schuld ten aanzien van een gevolg................................................................................38
7.4 Culpa ten aanzien van omstandigheden........................................................................39
8. Strafuitsluitingsgronden.......................................................................................................39
8.2 Rechtvaardiging en schulduitsluiting..............................................................................39
8.3 Ontoerekeningsvatbaarheid...........................................................................................39
8.4 Overmacht......................................................................................................................39
8.5 Noodweer en noodweerexces........................................................................................40
8.6 Wettelijk voorschrift en ambtelijk bevel........................................................................40
8.7 Afwezigheid van alle schuld...........................................................................................41
8.8 Het ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid...................................................41
8.9 Karakter van strafuitsluitingsgronden............................................................................41
9. Poging en voorbereiding......................................................................................................42
9.1 Onvoltooide delictsvormen............................................................................................42
9.2 Strafbare poging.............................................................................................................42
9.3 Strafbare voorbereiding van een ernstig misdrijf...........................................................43
9.4 Poging om een ander te bewegen een misdrijf te begaan............................................43
9.5 Vrijwillige terugtred........................................................................................................44
10. Deelneming........................................................................................................................45
10.2 Accessoriteit.................................................................................................................45
10.3 Opzet............................................................................................................................45
10.4 Grenzen tussen verschillende vormen van deelneming..............................................45
10.5 Doen plegen.................................................................................................................45
10.6 Medeplegen.................................................................................................................46
10.7 Uitlokking......................................................................................................................46
10.8 Medeplichtigheid.........................................................................................................47
, 10.9 Deelneming aan kwaliteitsdelicten..............................................................................47
10.10 Art. 50 Sr.....................................................................................................................47
10.11 Deelneming aan deelneming.....................................................................................47
10.12 Deelnemingshandelingen als zelfstandige misdrijven...............................................47
10.13 Begunstiging...............................................................................................................48
11. Functioneel daderschap; rechtspersoon............................................................................48
11.2 Functioneel daderschap van de natuurlijke persoon...................................................48
11.3 De rechtspersoon.........................................................................................................48
11.4 Strafbaarheid van opdrachtgevers en feitelijke leidinggevers.....................................49
11.5 Straffen.........................................................................................................................49
12. Samenloop..........................................................................................................................50
12.1 Vormen van samenloop...............................................................................................50
12.2 Eendaadse samenloop.................................................................................................50
12.3 Generalis-specialis........................................................................................................50
12.4 Meerdaadse samenloop...............................................................................................50
12.5 Voortgezette handeling................................................................................................50
12.6 Art. 63 Sr.......................................................................................................................50
13. Vervolgbaarheid.................................................................................................................51
13.2 Toepasselijkheid van de strafwet naar tijd...................................................................51
13.3 Werking van de strafwet naar plaats............................................................................51
13.4 Klachtdelicten...............................................................................................................51
13.5 Ne bis in idem: art. 68 Sr..............................................................................................51
13.6 Vervolgingsverjaring.....................................................................................................52
13.7 Executieverjaring..........................................................................................................52
13.8 Transactie en strafbeschikking.....................................................................................52
14. Sancties...............................................................................................................................52
14.1 Strafstelsel....................................................................................................................52
14.2 Vrijheidsstraf................................................................................................................52
14.3 Taakstraf.......................................................................................................................53
14.4 Geldboete.....................................................................................................................53
14.5 Bijkomende straffen.....................................................................................................53
14.6 Vrijheidsbenemende en vrijheidsbeperkende maatregelen........................................53
