Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
COACHING
Zes psychologische stromingen,
één cliënt
Uitgebreide, overzichtelijke samenvatting
Pagina 1 van 42
, Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
Inhoudsoverzicht
Rode draad
Eenzelfde psychisch probleem kan vanuit meerdere psychologische perspectieven zinvol worden
begrepen.
Moderne hulpverlening beweegt van één vaste theorie naar integratief denken en van alleen
klachtgericht naar óók krachtgericht werken.
De cliënt is geen passief object van behandeling: ervaringskennis, voorkeuren, eigen regie en
participatie zijn essentieel.
Niet alleen de techniek bepaalt het resultaat. Ook de professional, de werkrelatie, cliëntfactoren en
de sociale context zijn belangrijk.
Hoofdstuk 1 – Verschillende visies op dezelfde problematiek
Hoofdstuk 2 – Het levensverhaal en de problematiek van Marianne
Hoofdstuk 3 – Psychodynamische benaderingen
Hoofdstuk 4 – Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen
Hoofdstuk 5 – Experiëntiële en cliëntgerichte benaderingen
Hoofdstuk 6 – Lichaamsgerichte benaderingen
Hoofdstuk 7 – Systeemgerichte benaderingen
Hoofdstuk 8 – Oplossingsgerichte benaderingen en positieve psychologie
Hoofdstuk 9 – Terugblik op het project
Slot – Vergelijking van de zes stromingen en kernbegrippen
De zes stromingen in één overzicht
Stroming Centrale focus Typische vraag Richting van
verandering
Psychodynamisch Onbewuste gevoelens, Waar komt het probleem Bewustwording,
conflicten, vroegere vandaan en wat speelt verwerking, affectregulatie,
ervaringen en relationele onbewust mee? mentaliseren en relationele
patronen correctie
Cognitief- Gedachten, interpretaties, Welke gedachten en Anders leren denken en
gedragstherapeutisch gedrag en leerprocessen gedragingen houden het doen; oefenen, blootstellen,
probleem in stand? activeren en toetsen
Experiëntieel / cliëntgericht Subjectieve beleving, Wat ervaart de cliënt en Meer congruentie,
gevoelens, zelfbeeld, groei hoe krijgt het eigen zelf zelfcontact en ontwikkeling
en echt contact meer ruimte? via acceptatie, empathie en
echtheid
Lichaamsgericht Lichaam en psyche als Hoe wordt psychische Lichaamsbewustzijn,
eenheid; spanning, problematiek in het regulatie, beweging,
ademhaling, houding en lichaam ervaren en ontspanning, expressie en
lichamelijke ervaring vastgehouden? grensgevoel
Systeemgericht Wisselwerking tussen Hoe beïnvloeden mensen, Veranderen van interacties,
Pagina 2 van 42
, Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
persoon en sociale relaties, regels en patronen communicatie, posities,
systemen elkaar? loyaliteiten en
netwerkcontext
Oplossingsgericht Gewenste toekomst, Wat wil de cliënt in plaats Kleine haalbare stappen
uitzonderingen, van het probleem en wat versterken en werkzame
competenties en wat al werkt al? uitzonderingen uitbreiden
werkt
Pagina 3 van 42
, Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
Hoofdstuk 1 – Verschillende visies op dezelfde problematiek
Psychische problematiek hoeft niet vanuit één universeel verklaringsmodel te worden begrepen.
Hetzelfde probleem kan vanuit verschillende mensbeelden anders worden verklaard, begrepen en
aangepakt.
1.1 Verschillende psychologische visies
Marianne heeft al meer dan dertig jaar terugkerende depressieve periodes en angstklachten.
Verschillende mensen kunnen haar klachten op totaal verschillende manieren duiden. De ene
verklaring legt de nadruk op onderdrukte emoties, de andere op onvoldoende gezien en begrepen zijn,
negatieve gedachten, gedragspatronen, relaties, lichamelijke spanning of juist acceptatie en
toekomstgerichte oplossingen.
Cliëntgericht / humanistisch: empathie, exploratie van de belevingswereld, onvoorwaardelijke
acceptatie en echt persoonlijk contact.
Cognitief-gedragstherapeutisch: negatieve denkschema’s, gedragspatronen en het aanleren van
nieuw gedrag.
Psychodynamisch: onbewuste gevoelens, onderdrukte boosheid of verdriet en onverwerkte
ervaringen uit het verleden.
Lichaamsgericht: lichamelijke spanning, ademhaling, lichamelijke ervaringen en contact met het
eigen lichaam.
Systeemtheoretisch: de wisselwerking met gezin, familie, relaties en het sociale netwerk.
Oplossingsgericht: minder nadruk op probleemanalyse en meer op wat goed gaat, mogelijkheden,
praktische stappen en de gewenste toekomst.
1.2 Theorie, methodiek, methode en techniek
Niveau Betekenis Voorbeelden
Theorie / psychologische benadering Meest abstract: algemene ideeën over Behaviorisme; gedragstherapeutische
menselijk gedrag, problemen, visie
ontwikkeling en verandering.
Methodiek Vertaalt theorie naar praktische Gedragstherapie; sociale
hulpverlening. vaardigheidstraining
Methode Concrete, specifieke werkwijze die uit Goldsteintraining; leefstijltraining
een methodiek voortkomt.
Techniek Meest concrete handeling binnen een Gedrag in kleine stappen opdelen;
methode. systematisch oefenen; gewenst gedrag
belonen
Onthouden
De lijn loopt van abstract naar concreet: theorie → methodiek → methode → techniek.
Pagina 4 van 42
COACHING
Zes psychologische stromingen,
één cliënt
Uitgebreide, overzichtelijke samenvatting
Pagina 1 van 42
, Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
Inhoudsoverzicht
Rode draad
Eenzelfde psychisch probleem kan vanuit meerdere psychologische perspectieven zinvol worden
begrepen.
Moderne hulpverlening beweegt van één vaste theorie naar integratief denken en van alleen
klachtgericht naar óók krachtgericht werken.
De cliënt is geen passief object van behandeling: ervaringskennis, voorkeuren, eigen regie en
participatie zijn essentieel.
Niet alleen de techniek bepaalt het resultaat. Ook de professional, de werkrelatie, cliëntfactoren en
de sociale context zijn belangrijk.
Hoofdstuk 1 – Verschillende visies op dezelfde problematiek
Hoofdstuk 2 – Het levensverhaal en de problematiek van Marianne
Hoofdstuk 3 – Psychodynamische benaderingen
Hoofdstuk 4 – Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen
Hoofdstuk 5 – Experiëntiële en cliëntgerichte benaderingen
Hoofdstuk 6 – Lichaamsgerichte benaderingen
Hoofdstuk 7 – Systeemgerichte benaderingen
Hoofdstuk 8 – Oplossingsgerichte benaderingen en positieve psychologie
Hoofdstuk 9 – Terugblik op het project
Slot – Vergelijking van de zes stromingen en kernbegrippen
De zes stromingen in één overzicht
Stroming Centrale focus Typische vraag Richting van
verandering
Psychodynamisch Onbewuste gevoelens, Waar komt het probleem Bewustwording,
conflicten, vroegere vandaan en wat speelt verwerking, affectregulatie,
ervaringen en relationele onbewust mee? mentaliseren en relationele
patronen correctie
Cognitief- Gedachten, interpretaties, Welke gedachten en Anders leren denken en
gedragstherapeutisch gedrag en leerprocessen gedragingen houden het doen; oefenen, blootstellen,
probleem in stand? activeren en toetsen
Experiëntieel / cliëntgericht Subjectieve beleving, Wat ervaart de cliënt en Meer congruentie,
gevoelens, zelfbeeld, groei hoe krijgt het eigen zelf zelfcontact en ontwikkeling
en echt contact meer ruimte? via acceptatie, empathie en
echtheid
Lichaamsgericht Lichaam en psyche als Hoe wordt psychische Lichaamsbewustzijn,
eenheid; spanning, problematiek in het regulatie, beweging,
ademhaling, houding en lichaam ervaren en ontspanning, expressie en
lichamelijke ervaring vastgehouden? grensgevoel
Systeemgericht Wisselwerking tussen Hoe beïnvloeden mensen, Veranderen van interacties,
Pagina 2 van 42
, Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
persoon en sociale relaties, regels en patronen communicatie, posities,
systemen elkaar? loyaliteiten en
netwerkcontext
Oplossingsgericht Gewenste toekomst, Wat wil de cliënt in plaats Kleine haalbare stappen
uitzonderingen, van het probleem en wat versterken en werkzame
competenties en wat al werkt al? uitzonderingen uitbreiden
werkt
Pagina 3 van 42
, Zes psychologische stromingen, één cliënt | Uitgebreide samenvatting
Hoofdstuk 1 – Verschillende visies op dezelfde problematiek
Psychische problematiek hoeft niet vanuit één universeel verklaringsmodel te worden begrepen.
Hetzelfde probleem kan vanuit verschillende mensbeelden anders worden verklaard, begrepen en
aangepakt.
1.1 Verschillende psychologische visies
Marianne heeft al meer dan dertig jaar terugkerende depressieve periodes en angstklachten.
Verschillende mensen kunnen haar klachten op totaal verschillende manieren duiden. De ene
verklaring legt de nadruk op onderdrukte emoties, de andere op onvoldoende gezien en begrepen zijn,
negatieve gedachten, gedragspatronen, relaties, lichamelijke spanning of juist acceptatie en
toekomstgerichte oplossingen.
Cliëntgericht / humanistisch: empathie, exploratie van de belevingswereld, onvoorwaardelijke
acceptatie en echt persoonlijk contact.
Cognitief-gedragstherapeutisch: negatieve denkschema’s, gedragspatronen en het aanleren van
nieuw gedrag.
Psychodynamisch: onbewuste gevoelens, onderdrukte boosheid of verdriet en onverwerkte
ervaringen uit het verleden.
Lichaamsgericht: lichamelijke spanning, ademhaling, lichamelijke ervaringen en contact met het
eigen lichaam.
Systeemtheoretisch: de wisselwerking met gezin, familie, relaties en het sociale netwerk.
Oplossingsgericht: minder nadruk op probleemanalyse en meer op wat goed gaat, mogelijkheden,
praktische stappen en de gewenste toekomst.
1.2 Theorie, methodiek, methode en techniek
Niveau Betekenis Voorbeelden
Theorie / psychologische benadering Meest abstract: algemene ideeën over Behaviorisme; gedragstherapeutische
menselijk gedrag, problemen, visie
ontwikkeling en verandering.
Methodiek Vertaalt theorie naar praktische Gedragstherapie; sociale
hulpverlening. vaardigheidstraining
Methode Concrete, specifieke werkwijze die uit Goldsteintraining; leefstijltraining
een methodiek voortkomt.
Techniek Meest concrete handeling binnen een Gedrag in kleine stappen opdelen;
methode. systematisch oefenen; gewenst gedrag
belonen
Onthouden
De lijn loopt van abstract naar concreet: theorie → methodiek → methode → techniek.
Pagina 4 van 42
