Boek evolutionaire psychologie samenvatting
HC1: Founda,ons of evolu,onary psychology: H1,2 (2-9)
HC2: Adapta,ons for survival: H2,3 (4-9)
HC3: Men’s and women’s long-term ma,ng strategies: H4,5 (9-9)
HC4: Men’s and women’s short-term sexual strategies: H5,6 (11-9)
HC5: Challenges of paren,ng and kinship: H7,8 (16-9)
HC6: Problems of living in groups – coopera,on: H9 (23-9)
HC7: Aggression and warfare: H10 (25-9)
HC8: Conflict between the sexes: H11 (30-9)
HC9: Status, dominance and leadership: H12 (2-10)
HC10: Towards a unified evolu,onary psychology: H13 (7-10)
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: The scientific movements leading to evolutionary psychology ................................................................... 5
Evolutie voor Darwin .................................................................................................................................................................. 5
Darwins theorie van natuurlijke selec3e ...................................................................................................................................... 6
Darwins theorie van seksuele selectie.................................................................................................................................... 7
De rol van natuurlijke selectie en seksuele selectie in de evolutietheorie ....................................................................... 7
Moderne synthese – genen en partikelovererving ................................................................................................................. 8
De ethologiebeweging................................................................................................................................................................ 8
Revolutie van inclusieve fitness ............................................................................................................................................... 9
Het verduidelijken van adaptatie en natuurlijke selectie..................................................................................................... 9
De baanbrekende theorieën van Trivers ............................................................................................................................... 10
Sociobiologie-controverse ...................................................................................................................................................... 10
Veelvoorkomende misverstanden over evolutietheorie .................................................................................................... 10
Freud’s psychoanalytische theorie........................................................................................................................................ 11
William James en de psychologie van instincten ................................................................................................................ 11
De opkomst van het behaviorisme......................................................................................................................................... 12
Culturele variabiliteit ............................................................................................................................................................... 12
Problemen voor radicaal behaviorisme ................................................................................................................................ 12
De cognitieve revolutie ............................................................................................................................................................ 12
Naar evolutionaire psychologie .............................................................................................................................................. 12
Hoofdstuk 2: De nieuwe wetenschap van de evolutionaire psychologie ......................................................................... 13
Drie theorieën over het ontstaan van complexe adaptieve mechanismen..................................................................... 13
Drie evolutieproducten ............................................................................................................................................................ 13
Niveaus van analyse in de evolutionaire psychologie ........................................................................................................ 14
Definitie van een geëvolueerd psychologisch mechanisme ............................................................................................. 14
Belangrijke eigenschappen van geëvolueerde psychologische mechanismen............................................................. 15
Leren, cultuur en geëvolueerde psychologische mechanismen ...................................................................................... 16
1
, Methoden om evolutionaire hypothesen te testen ............................................................................................................. 16
Bronnen van data om evolutionaire hypothesen te testen ................................................................................................ 18
Identificeren adaptieve problemen ....................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 3: Het bestrijden van de vijandige krachten van de natuur ............................................................................. 19
Overlevingsproblemen van de mens ..................................................................................................................................... 19
Voedselverwerving en selectie ............................................................................................................................................... 20
Woonplaats- en landschapsvoorkeuren ............................................................................................................................... 21
Het bestrijden van roofdieren en andere gevaren uit de omgeving (angsten, fobieën, zorgen en adaptieve
voordelen) .................................................................................................................................................................................. 21
Waarom gaan mensen dood? ................................................................................................................................................. 23
H4: Langetermijnstrategieën van vrouwen ......................................................................................................................... 24
Theoretische achtergrond van de evolutie van partnerpreferenties ................................................................................ 24
De inhoud van vrouwen hun partnerpreferenties ................................................................................................................ 25
Contextuele eVecten op de paarstrategieën van vrouwen ................................................................................................ 27
Hoe de partnervoorkeuren van vrouwen hun daadwerkelijke paar- en relatiegedrag beïnvloeden............................ 28
H5: Langetermijn paringsstrategieën van mannen ............................................................................................................ 29
Theoretische achtergrond van de evolutie van mannen hun partnerpreferenties ........................................................ 29
Contextuele eVecten op het paar-/voortplantingsgedrag van mannen ........................................................................... 33
EVect van mannen’s voorkeuren op hun daadwerkelijk paar-/voortplantingsgedrag ................................................... 35
H6: Korte termijn seksuele strategieën .............................................................................................................................. 37
Theorieën over kortetermijnparingen van mannen ............................................................................................................. 37
Bewijs voor een geëvolueerde kortetermijn-paringspsychologie bij mannen ................................................................ 38
Contextuele eVecten op kortetermijnparingen ................................................................................................................... 41
H7: Problemen van het ouderschap.................................................................................................................................... 43
Waarom bieden moeders meer ouderlijke zorg dan vaders? ............................................................................................ 43
Een evolutionair perspectief op ouderlijke zorg .................................................................................................................. 44
H8: Problemen van verwantschap ...................................................................................................................................... 46
Theorie en implicaties van inclusieve fitness ...................................................................................................................... 46
Empirische bevindingen die de implicaties van de inclusieve fitnesstheorie ondersteunen ...................................... 47
H9: Coöperatieve allianties ................................................................................................................................................. 50
De evolutie van coöperatie...................................................................................................................................................... 50
Het probleem van altruïsme ................................................................................................................................................... 51
Theorie van wederkerig altruïsme .......................................................................................................................................... 51
“Tit for Tat” strategie................................................................................................................................................................. 51
Samenwerking bij niet-menselijke dieren ............................................................................................................................ 51
Samenwerking en altruïsme bij mensen ............................................................................................................................... 52
Detectie van valsspelers ......................................................................................................................................................... 52
Prospectief altruïsme en indirecte wederkerigheid............................................................................................................ 52
Kosten, risico’s en beloningen van samenwerking.............................................................................................................. 53
2
, De psychologie van vriendschap............................................................................................................................................ 53
Kosten en baten van vriendschap .......................................................................................................................................... 53
Coöperatieve coalities ............................................................................................................................................................. 53
H10: Agressie en oorlogvoering ........................................................................................................................................... 54
Agressie als oplossing voor adaptieve problemen .............................................................................................................. 54
Waarom mannen gewelddadiger agressief zijn dan vrouwen ........................................................................................... 55
De recalibratietheorie van Woede ......................................................................................................................................... 56
Bewijs voor sekseverschillen in agressie tussen individuen van hetzelfde geslacht .................................................... 56
Agressie van vrouwen tegen andere vrouwen ...................................................................................................................... 57
Waarom mannen oorlog voeren ondanks de risico’s van strijd......................................................................................... 58
Waarom mensen elkaar doden – adaptatie of bijproduct? ................................................................................................ 59
H11: Conflict tussen de seksen........................................................................................................................................... 61
Theorie van strategische interferentie .................................................................................................................................. 62
Conflict over het voorkomen en de timing van seks ........................................................................................................... 62
Misleiding over toewijding ....................................................................................................................................................... 62
Cognitieve vooroordelen in seksuele denkwijzen ............................................................................................................... 63
Seksuele agressie, seksuele uitbuiting en mede-evolutie van vrouwenverdedigingen ................................................ 63
Seksuele jaloezie tussen mannen en vrouwen .................................................................................................................... 64
Tactieken van partnerbehoud: van waakzaamheid tot geweld ......................................................................................... 64
Geweld tegen partners ............................................................................................................................................................. 64
Conflict over toegang tot middelen........................................................................................................................................ 65
H12: Status, prestige en sociale dominantie ..................................................................................................................... 66
Ontstaan van dominantiehiërarchieën ................................................................................................................................. 66
Dominantie en status bij niet-menselijke dieren................................................................................................................. 66
Evolutionaire theorieën over dominantie, prestige en status ........................................................................................... 66
Prestige, signaalgedrag en reputatie ..................................................................................................................................... 67
Leiderschap en volgers: de service-for-prestige theorie .................................................................................................... 67
Een evolutionaire theorie van sekseverschillen in statusstreven .................................................................................... 67
Formidabiliteit en aantrekkelijkheid ..................................................................................................................................... 67
Zijn mannen hoger in statusstreven? ..................................................................................................................................... 67
Mannen en vrouwen uitdrukking van dominantie op verschillende manieren ............................................................... 68
Theorie van sociale aandacht en geheugen ......................................................................................................................... 68
Invloeden van dominantie ....................................................................................................................................................... 68
Verbaal en non-verbaal gedrag bij dominantie .................................................................................................................... 68
Testosteron en dominantie ...................................................................................................................................................... 68
Facial dominance ..................................................................................................................................................................... 69
Zelfwaardering als statusvolgsysteem.................................................................................................................................. 69
Strategieën van onderdanigheid ............................................................................................................................................ 69
Tall Poppy Syndrome ................................................................................................................................................................ 69
H13: Op weg naar een geünificeerde Evolutionaire psychologie ...................................................................................... 70
3
, Evolutionaire cognitieve psychologie .................................................................................................................................... 70
Probleemoplossing: heuristieken, biases en besluitvorming over onzekerheid............................................................ 70
De evolutie van taal .................................................................................................................................................................. 71
De evolutie van menselijke intelligentie ............................................................................................................................... 71
De evolutie van morele emoties ............................................................................................................................................. 71
Evolutionaire sociale psychologie ......................................................................................................................................... 72
Evolutionaire ontwikkelingspsychologie .............................................................................................................................. 72
Levensloopstrategie ................................................................................................................................................................. 72
Evolutionaire persoonlijkheidspsychologie ......................................................................................................................... 72
Frequentie- en conditieafhankelijke strategieën ................................................................................................................ 72
Evolutionaire klinische psychologie ...................................................................................................................................... 73
Evolutionaire culturele psychologie ...................................................................................................................................... 73
Evolutionaire Psychologie van religie .................................................................................................................................... 73
Cultuur-Gen Co-evolutie ......................................................................................................................................................... 74
De evolutie van Kunst, Muziek en Fictie ................................................................................................................................ 74
4
HC1: Founda,ons of evolu,onary psychology: H1,2 (2-9)
HC2: Adapta,ons for survival: H2,3 (4-9)
HC3: Men’s and women’s long-term ma,ng strategies: H4,5 (9-9)
HC4: Men’s and women’s short-term sexual strategies: H5,6 (11-9)
HC5: Challenges of paren,ng and kinship: H7,8 (16-9)
HC6: Problems of living in groups – coopera,on: H9 (23-9)
HC7: Aggression and warfare: H10 (25-9)
HC8: Conflict between the sexes: H11 (30-9)
HC9: Status, dominance and leadership: H12 (2-10)
HC10: Towards a unified evolu,onary psychology: H13 (7-10)
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: The scientific movements leading to evolutionary psychology ................................................................... 5
Evolutie voor Darwin .................................................................................................................................................................. 5
Darwins theorie van natuurlijke selec3e ...................................................................................................................................... 6
Darwins theorie van seksuele selectie.................................................................................................................................... 7
De rol van natuurlijke selectie en seksuele selectie in de evolutietheorie ....................................................................... 7
Moderne synthese – genen en partikelovererving ................................................................................................................. 8
De ethologiebeweging................................................................................................................................................................ 8
Revolutie van inclusieve fitness ............................................................................................................................................... 9
Het verduidelijken van adaptatie en natuurlijke selectie..................................................................................................... 9
De baanbrekende theorieën van Trivers ............................................................................................................................... 10
Sociobiologie-controverse ...................................................................................................................................................... 10
Veelvoorkomende misverstanden over evolutietheorie .................................................................................................... 10
Freud’s psychoanalytische theorie........................................................................................................................................ 11
William James en de psychologie van instincten ................................................................................................................ 11
De opkomst van het behaviorisme......................................................................................................................................... 12
Culturele variabiliteit ............................................................................................................................................................... 12
Problemen voor radicaal behaviorisme ................................................................................................................................ 12
De cognitieve revolutie ............................................................................................................................................................ 12
Naar evolutionaire psychologie .............................................................................................................................................. 12
Hoofdstuk 2: De nieuwe wetenschap van de evolutionaire psychologie ......................................................................... 13
Drie theorieën over het ontstaan van complexe adaptieve mechanismen..................................................................... 13
Drie evolutieproducten ............................................................................................................................................................ 13
Niveaus van analyse in de evolutionaire psychologie ........................................................................................................ 14
Definitie van een geëvolueerd psychologisch mechanisme ............................................................................................. 14
Belangrijke eigenschappen van geëvolueerde psychologische mechanismen............................................................. 15
Leren, cultuur en geëvolueerde psychologische mechanismen ...................................................................................... 16
1
, Methoden om evolutionaire hypothesen te testen ............................................................................................................. 16
Bronnen van data om evolutionaire hypothesen te testen ................................................................................................ 18
Identificeren adaptieve problemen ....................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 3: Het bestrijden van de vijandige krachten van de natuur ............................................................................. 19
Overlevingsproblemen van de mens ..................................................................................................................................... 19
Voedselverwerving en selectie ............................................................................................................................................... 20
Woonplaats- en landschapsvoorkeuren ............................................................................................................................... 21
Het bestrijden van roofdieren en andere gevaren uit de omgeving (angsten, fobieën, zorgen en adaptieve
voordelen) .................................................................................................................................................................................. 21
Waarom gaan mensen dood? ................................................................................................................................................. 23
H4: Langetermijnstrategieën van vrouwen ......................................................................................................................... 24
Theoretische achtergrond van de evolutie van partnerpreferenties ................................................................................ 24
De inhoud van vrouwen hun partnerpreferenties ................................................................................................................ 25
Contextuele eVecten op de paarstrategieën van vrouwen ................................................................................................ 27
Hoe de partnervoorkeuren van vrouwen hun daadwerkelijke paar- en relatiegedrag beïnvloeden............................ 28
H5: Langetermijn paringsstrategieën van mannen ............................................................................................................ 29
Theoretische achtergrond van de evolutie van mannen hun partnerpreferenties ........................................................ 29
Contextuele eVecten op het paar-/voortplantingsgedrag van mannen ........................................................................... 33
EVect van mannen’s voorkeuren op hun daadwerkelijk paar-/voortplantingsgedrag ................................................... 35
H6: Korte termijn seksuele strategieën .............................................................................................................................. 37
Theorieën over kortetermijnparingen van mannen ............................................................................................................. 37
Bewijs voor een geëvolueerde kortetermijn-paringspsychologie bij mannen ................................................................ 38
Contextuele eVecten op kortetermijnparingen ................................................................................................................... 41
H7: Problemen van het ouderschap.................................................................................................................................... 43
Waarom bieden moeders meer ouderlijke zorg dan vaders? ............................................................................................ 43
Een evolutionair perspectief op ouderlijke zorg .................................................................................................................. 44
H8: Problemen van verwantschap ...................................................................................................................................... 46
Theorie en implicaties van inclusieve fitness ...................................................................................................................... 46
Empirische bevindingen die de implicaties van de inclusieve fitnesstheorie ondersteunen ...................................... 47
H9: Coöperatieve allianties ................................................................................................................................................. 50
De evolutie van coöperatie...................................................................................................................................................... 50
Het probleem van altruïsme ................................................................................................................................................... 51
Theorie van wederkerig altruïsme .......................................................................................................................................... 51
“Tit for Tat” strategie................................................................................................................................................................. 51
Samenwerking bij niet-menselijke dieren ............................................................................................................................ 51
Samenwerking en altruïsme bij mensen ............................................................................................................................... 52
Detectie van valsspelers ......................................................................................................................................................... 52
Prospectief altruïsme en indirecte wederkerigheid............................................................................................................ 52
Kosten, risico’s en beloningen van samenwerking.............................................................................................................. 53
2
, De psychologie van vriendschap............................................................................................................................................ 53
Kosten en baten van vriendschap .......................................................................................................................................... 53
Coöperatieve coalities ............................................................................................................................................................. 53
H10: Agressie en oorlogvoering ........................................................................................................................................... 54
Agressie als oplossing voor adaptieve problemen .............................................................................................................. 54
Waarom mannen gewelddadiger agressief zijn dan vrouwen ........................................................................................... 55
De recalibratietheorie van Woede ......................................................................................................................................... 56
Bewijs voor sekseverschillen in agressie tussen individuen van hetzelfde geslacht .................................................... 56
Agressie van vrouwen tegen andere vrouwen ...................................................................................................................... 57
Waarom mannen oorlog voeren ondanks de risico’s van strijd......................................................................................... 58
Waarom mensen elkaar doden – adaptatie of bijproduct? ................................................................................................ 59
H11: Conflict tussen de seksen........................................................................................................................................... 61
Theorie van strategische interferentie .................................................................................................................................. 62
Conflict over het voorkomen en de timing van seks ........................................................................................................... 62
Misleiding over toewijding ....................................................................................................................................................... 62
Cognitieve vooroordelen in seksuele denkwijzen ............................................................................................................... 63
Seksuele agressie, seksuele uitbuiting en mede-evolutie van vrouwenverdedigingen ................................................ 63
Seksuele jaloezie tussen mannen en vrouwen .................................................................................................................... 64
Tactieken van partnerbehoud: van waakzaamheid tot geweld ......................................................................................... 64
Geweld tegen partners ............................................................................................................................................................. 64
Conflict over toegang tot middelen........................................................................................................................................ 65
H12: Status, prestige en sociale dominantie ..................................................................................................................... 66
Ontstaan van dominantiehiërarchieën ................................................................................................................................. 66
Dominantie en status bij niet-menselijke dieren................................................................................................................. 66
Evolutionaire theorieën over dominantie, prestige en status ........................................................................................... 66
Prestige, signaalgedrag en reputatie ..................................................................................................................................... 67
Leiderschap en volgers: de service-for-prestige theorie .................................................................................................... 67
Een evolutionaire theorie van sekseverschillen in statusstreven .................................................................................... 67
Formidabiliteit en aantrekkelijkheid ..................................................................................................................................... 67
Zijn mannen hoger in statusstreven? ..................................................................................................................................... 67
Mannen en vrouwen uitdrukking van dominantie op verschillende manieren ............................................................... 68
Theorie van sociale aandacht en geheugen ......................................................................................................................... 68
Invloeden van dominantie ....................................................................................................................................................... 68
Verbaal en non-verbaal gedrag bij dominantie .................................................................................................................... 68
Testosteron en dominantie ...................................................................................................................................................... 68
Facial dominance ..................................................................................................................................................................... 69
Zelfwaardering als statusvolgsysteem.................................................................................................................................. 69
Strategieën van onderdanigheid ............................................................................................................................................ 69
Tall Poppy Syndrome ................................................................................................................................................................ 69
H13: Op weg naar een geünificeerde Evolutionaire psychologie ...................................................................................... 70
3
, Evolutionaire cognitieve psychologie .................................................................................................................................... 70
Probleemoplossing: heuristieken, biases en besluitvorming over onzekerheid............................................................ 70
De evolutie van taal .................................................................................................................................................................. 71
De evolutie van menselijke intelligentie ............................................................................................................................... 71
De evolutie van morele emoties ............................................................................................................................................. 71
Evolutionaire sociale psychologie ......................................................................................................................................... 72
Evolutionaire ontwikkelingspsychologie .............................................................................................................................. 72
Levensloopstrategie ................................................................................................................................................................. 72
Evolutionaire persoonlijkheidspsychologie ......................................................................................................................... 72
Frequentie- en conditieafhankelijke strategieën ................................................................................................................ 72
Evolutionaire klinische psychologie ...................................................................................................................................... 73
Evolutionaire culturele psychologie ...................................................................................................................................... 73
Evolutionaire Psychologie van religie .................................................................................................................................... 73
Cultuur-Gen Co-evolutie ......................................................................................................................................................... 74
De evolutie van Kunst, Muziek en Fictie ................................................................................................................................ 74
4
