1
INTERNATIONALE EN EUROPESE CRIMINELE POLITIEK
-
Academiejaar 2025-2026
-
Prof.dr. Dirk Van Daele
Bij dit vak hoort een literatuurbundel die op Toledo ter beschikking wordt gesteld. De
daarin opgenomen teksten behoren integraal tot de te kennen leerstof.
1
, 2
A. OVERZICHT LEERSTOF
(1-4)
B. LITERATUUR
DEEL. I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE EUROPESE UNIE
I.1. De Raad van Europa
(4bis-11) – De HERT, P., WEIS, K., VAN CAENEGHEM, J. en HOLVOET, M., Handboek
internationaal en Europees strafrecht, Antwerpen, Intersentia, 2014, 43-56.
I.2. De Benelux
(12-25) – SECRETARIAAT-GENERAAL BENELUX, Jaarplan 2023 – Grensverleggend samenwerken, 18-30.
DEEL II. EUROPESE INTEGRATIE IN DE EUROPESE UNIE
II.1. De uitgangspunten
(26-30) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 5-12.
II.2. De verdere ontwikkeling van het integratiespoor
(31-45) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 21-49.
DEEL III. DE INSTITUTIONELE STRUCTUUR VAN DE EUROPESE UNIE - Geen literatuur.
DEEL IV. HET UNIERECHT: KENMERKEN EN BRONNEN
(46-49) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 13-19.
(50-54) – VAN DEN BRINK, A., “Van rechtsinstrumenten naar rechtshandelingen: ‘Lissabon’ en de introductie van een
Europees primaat van de wetgever” in VAN OOIK, R.H. en WESSEL, R.A. (ed.), De Europese Unie na het Verdrag van
Lissabon, Deventer, Kluwer, 2009, 75-83.
DEEL V. UNIERECHT EN STRAFRECHT
V.1. Gemeenschapsrecht en strafrecht vóór het Verdrag van Lissabon
(55-74) – VERVAELE, J.A.E., “De Europese Gemeenschap en harmonisatie van de strafrechtelijke handhaving van het
gemeenschapsbeleid. Een cessio bonorum van de derde aan de eerste pijler?”, Delikt en Delinkwent 2006, 637-668.
(75-88) – DE HERT, P., PAEPE, P. en GRIFFIOEN, H., “Europees milieustrafrechtarrest. Minder ruimte voor nationale
strafbevoegdheden” Nieuw Juridisch Weekblad 2016, 482-495.
V.2. Unierecht en strafrecht sedert het Verdrag van Lissabon
(89-105) – MITSILEGAS, V., EU Criminal Law, Oxford, Hart, 2022, 114-130.
DEEL VI. DE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN HET KADER VAN DE RUIMTE VAN VRIJHEID, VEILIGHEID EN
RECHT
VI.1. De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht
(106-119) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 233-258.
2
, 3
VI.2. De institutionele structuur en het besluitvormingsproces
(120-158) – ANGHEL, S. en DRACHENBERG, R., The European Council under the Lisbon Treaty. How has the institution
evolved since 2009? EPRS 2019, 1-30.
(159-171) – LEWIS, J., “The Committee of Permanent Representatives: integrating interests and the logics of action” in
HODSON, D., PUETTER, U., SAURUGGER, S. en PETERSON, J. (eds.), The institutions of the European Union, Oxford,
Oxford University Press, 2022, 323-347. = cruciale tekst!
VI.3. De juridische instrumenten
(172-188) – VAN KEMPEN, P.H.P.H.M.C., “Communautaire doorwerking en straf(proces)recht. Over toepassing van
directe werking, conforme interpretatie en staatsaansprakelijheid in strafzaken en het belang bij ruimere
implementatiemarges” in
BORGERS, M.J., KRISTEN, F.G.H. en SIMMELINK, J.B.H.M. (eds.), Implementatie van kaderbesluiten, Nijmegen, Wolf
Legal Publishers, 2006, 73-104.
VI.4. Het gevoerde beleid
VI.4.1. De krachtlijnen van het gevoerde beleid: het Tampere Programma, het Haags Programma, het Stockholm
Programma en de Europese Veiligheidsagenda
(189-242) – FIJNAUT, C., Een vreedzame revolutie. De ontwikkeling van de politiële en justitiële samenwerking in de
Europese Unie, Antwerpen, Intersentia, 2018, 258-265, 419-434, 618-635 en 799-810.
VI.4.2. Het delicaat evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en recht
(243-261) – WEYEMBERGH, A. en WIECZOREK, I., “Is there an EU criminal policy?” in COLSON, R. en FIELD, S. (eds.), EU
criminal justice and the challenges of diversity. Legal cultures in the Area of freedom, security and justice, Cambridge,
Cambridge University Press, 2016, 29-47.
(262-277) – MITSILEGAS, V., “The security Union as a paradigm of preventive justice: challenges for citizenship,
fundamental rights and the rule of law” in CARRERA, S. en MITSILEGAS, V. (eds.), Constitutionalising the security
Union. Effectiveness, rule of law and rights in countering terrorism and crime, Brussel, CEPS, 2017, 5-20.
VI.4.3. De wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking in strafzaken binnen de Europese Unie
(278-290) – JANSSENS, C., “Het beginsel van wederzijdse erkenning in de interne markt van de EU en de justitiële
strafrechtelijke samenwerking in de EU. Een analyse vanuit een beleidsoverschrijdende benadering”, Rechtskundig
Weekblad 2011-2012, 1830-1842. Examen (staat verwerkt in deze samenvatting)
VI.4.4. Een gevalstudie: de wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen
(291-305) – VAN DAELE, D., “De tenuitvoerlegging in België van een vrijheidsbenemende straf of maatregel opgelegd
in een andere lidstaat van de Europese Unie”, Nullum Crimen 2015, 286300. Examen (staat verwerkt in deze
samenvatting)
VI.4.5. Prioriteitenstelling bij de Europese strafrechtelijke samenwerking
(306-313) – VAN DAELE, D. en PETERS, M., “Tussen hamer en aambeeld: (inter)nationale prioriteitenstelling bij de
strafrechtelijke rechtshulp en de wederzijdse erkenning”, Orde van de Dag 2014, nr. 65, 53-60. Examen (staat
verwerkt in deze samenvatting)
VI.4.6. Het toezicht door de Commissie en het Hof van Justitie op de uitvoering van het beleid door de lidstaten
(314-317) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 712-719.
3
, 4
VI.5. De rechtsbescherming
VI.5.1. De beginselen - Geen literatuur.
VI.5.2. De rechtsbescherming tegenover instellingen en organen van de Unie (318-327) – LENAERTS, K. en VAN
NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 721-738.
VI.5.3. Het Handvest van de grondrechten
(328-338) – VAN DAELE, D., “Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de justitiële samenwerking
in strafzaken”, Nullum Crimen 2013, 344-354.
DEEL I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE EUROPESE UNIE...........................................................................6
I.1. De Raad van Europa...............................................................................................................................6
I.2. De Benelux............................................................................................................................................11
DEEL II. EUROPESE INTEGRATIE IN DE EUROPESE UNIE.................................................................................17
II.1. De uitgangspunten..............................................................................................................................17
II.2. De verdere ontwikkeling van het integratiespoor..............................................................................18
TEKST: Van Amsterdam tot Lissabon en daarna........................................................................................23
DEEL III. DE INSTITUTIONELE STRUCTUUR VAN DE EUROPESE UNIE.............................................................27
DEEL IV. HET UNIERECHT: KENMERKEN EN BRONNEN..................................................................................38
IV.1. Het supranationaal karakter van het Unierecht................................................................................38
DEEL V. UNIERECHT EN STRAFRECHT.............................................................................................................49
V.1. Gemeenschapsrecht en strafrecht vóór het Verdrag van Lissabon...................................................49
tekst V.1: De Europese Gemeenschap en harmonisatie van de strafrechtelijke handhaving van het
gemeenschapsbeleid. Een cessio bonorum van de derde aan de eerste pijler?.......................................53
Tekst V.1: Europees milieustrafrechtarrest. Minder ruimte voor nationale strafbevoegdheden”...........55
V.2. Unierecht en strafrecht sedert het Verdrag van Lissabon..................................................................56
tekst v.2: EU Criminal Law..........................................................................................................................59
DEEL VI. DE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN HET KADER VAN DE RUIMTE VAN VRIJHEID,
VEILIGHEID EN RECHT.....................................................................................................................................60
VI.1. De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht..........................................................61
VI.2. De institutionele structuur en het besluitvormingsproces................................................................62
Tekst 6.2: De Europese Raad en het Verdrag van Lissabon.......................................................................79
Tekst 6.3 Communautarisering van het strafrecht....................................................................................82
Tekst Janssens: hoofdlijnen........................................................................................................................91
Tekst Van Daele: Tenuitvoerlegging in België van een vrijheidsbenemende straf of maatregel uit een
andere EU-lidstaat: volledig te kennen......................................................................................................96
Tekst Van Daele: Tussen hamer en aambeeld.........................................................................................106
4
INTERNATIONALE EN EUROPESE CRIMINELE POLITIEK
-
Academiejaar 2025-2026
-
Prof.dr. Dirk Van Daele
Bij dit vak hoort een literatuurbundel die op Toledo ter beschikking wordt gesteld. De
daarin opgenomen teksten behoren integraal tot de te kennen leerstof.
1
, 2
A. OVERZICHT LEERSTOF
(1-4)
B. LITERATUUR
DEEL. I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE EUROPESE UNIE
I.1. De Raad van Europa
(4bis-11) – De HERT, P., WEIS, K., VAN CAENEGHEM, J. en HOLVOET, M., Handboek
internationaal en Europees strafrecht, Antwerpen, Intersentia, 2014, 43-56.
I.2. De Benelux
(12-25) – SECRETARIAAT-GENERAAL BENELUX, Jaarplan 2023 – Grensverleggend samenwerken, 18-30.
DEEL II. EUROPESE INTEGRATIE IN DE EUROPESE UNIE
II.1. De uitgangspunten
(26-30) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 5-12.
II.2. De verdere ontwikkeling van het integratiespoor
(31-45) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 21-49.
DEEL III. DE INSTITUTIONELE STRUCTUUR VAN DE EUROPESE UNIE - Geen literatuur.
DEEL IV. HET UNIERECHT: KENMERKEN EN BRONNEN
(46-49) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 13-19.
(50-54) – VAN DEN BRINK, A., “Van rechtsinstrumenten naar rechtshandelingen: ‘Lissabon’ en de introductie van een
Europees primaat van de wetgever” in VAN OOIK, R.H. en WESSEL, R.A. (ed.), De Europese Unie na het Verdrag van
Lissabon, Deventer, Kluwer, 2009, 75-83.
DEEL V. UNIERECHT EN STRAFRECHT
V.1. Gemeenschapsrecht en strafrecht vóór het Verdrag van Lissabon
(55-74) – VERVAELE, J.A.E., “De Europese Gemeenschap en harmonisatie van de strafrechtelijke handhaving van het
gemeenschapsbeleid. Een cessio bonorum van de derde aan de eerste pijler?”, Delikt en Delinkwent 2006, 637-668.
(75-88) – DE HERT, P., PAEPE, P. en GRIFFIOEN, H., “Europees milieustrafrechtarrest. Minder ruimte voor nationale
strafbevoegdheden” Nieuw Juridisch Weekblad 2016, 482-495.
V.2. Unierecht en strafrecht sedert het Verdrag van Lissabon
(89-105) – MITSILEGAS, V., EU Criminal Law, Oxford, Hart, 2022, 114-130.
DEEL VI. DE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN HET KADER VAN DE RUIMTE VAN VRIJHEID, VEILIGHEID EN
RECHT
VI.1. De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht
(106-119) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 233-258.
2
, 3
VI.2. De institutionele structuur en het besluitvormingsproces
(120-158) – ANGHEL, S. en DRACHENBERG, R., The European Council under the Lisbon Treaty. How has the institution
evolved since 2009? EPRS 2019, 1-30.
(159-171) – LEWIS, J., “The Committee of Permanent Representatives: integrating interests and the logics of action” in
HODSON, D., PUETTER, U., SAURUGGER, S. en PETERSON, J. (eds.), The institutions of the European Union, Oxford,
Oxford University Press, 2022, 323-347. = cruciale tekst!
VI.3. De juridische instrumenten
(172-188) – VAN KEMPEN, P.H.P.H.M.C., “Communautaire doorwerking en straf(proces)recht. Over toepassing van
directe werking, conforme interpretatie en staatsaansprakelijheid in strafzaken en het belang bij ruimere
implementatiemarges” in
BORGERS, M.J., KRISTEN, F.G.H. en SIMMELINK, J.B.H.M. (eds.), Implementatie van kaderbesluiten, Nijmegen, Wolf
Legal Publishers, 2006, 73-104.
VI.4. Het gevoerde beleid
VI.4.1. De krachtlijnen van het gevoerde beleid: het Tampere Programma, het Haags Programma, het Stockholm
Programma en de Europese Veiligheidsagenda
(189-242) – FIJNAUT, C., Een vreedzame revolutie. De ontwikkeling van de politiële en justitiële samenwerking in de
Europese Unie, Antwerpen, Intersentia, 2018, 258-265, 419-434, 618-635 en 799-810.
VI.4.2. Het delicaat evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en recht
(243-261) – WEYEMBERGH, A. en WIECZOREK, I., “Is there an EU criminal policy?” in COLSON, R. en FIELD, S. (eds.), EU
criminal justice and the challenges of diversity. Legal cultures in the Area of freedom, security and justice, Cambridge,
Cambridge University Press, 2016, 29-47.
(262-277) – MITSILEGAS, V., “The security Union as a paradigm of preventive justice: challenges for citizenship,
fundamental rights and the rule of law” in CARRERA, S. en MITSILEGAS, V. (eds.), Constitutionalising the security
Union. Effectiveness, rule of law and rights in countering terrorism and crime, Brussel, CEPS, 2017, 5-20.
VI.4.3. De wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking in strafzaken binnen de Europese Unie
(278-290) – JANSSENS, C., “Het beginsel van wederzijdse erkenning in de interne markt van de EU en de justitiële
strafrechtelijke samenwerking in de EU. Een analyse vanuit een beleidsoverschrijdende benadering”, Rechtskundig
Weekblad 2011-2012, 1830-1842. Examen (staat verwerkt in deze samenvatting)
VI.4.4. Een gevalstudie: de wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen
(291-305) – VAN DAELE, D., “De tenuitvoerlegging in België van een vrijheidsbenemende straf of maatregel opgelegd
in een andere lidstaat van de Europese Unie”, Nullum Crimen 2015, 286300. Examen (staat verwerkt in deze
samenvatting)
VI.4.5. Prioriteitenstelling bij de Europese strafrechtelijke samenwerking
(306-313) – VAN DAELE, D. en PETERS, M., “Tussen hamer en aambeeld: (inter)nationale prioriteitenstelling bij de
strafrechtelijke rechtshulp en de wederzijdse erkenning”, Orde van de Dag 2014, nr. 65, 53-60. Examen (staat
verwerkt in deze samenvatting)
VI.4.6. Het toezicht door de Commissie en het Hof van Justitie op de uitvoering van het beleid door de lidstaten
(314-317) – LENAERTS, K. en VAN NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 712-719.
3
, 4
VI.5. De rechtsbescherming
VI.5.1. De beginselen - Geen literatuur.
VI.5.2. De rechtsbescherming tegenover instellingen en organen van de Unie (318-327) – LENAERTS, K. en VAN
NUFFEL, P., Europees recht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 721-738.
VI.5.3. Het Handvest van de grondrechten
(328-338) – VAN DAELE, D., “Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de justitiële samenwerking
in strafzaken”, Nullum Crimen 2013, 344-354.
DEEL I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE EUROPESE UNIE...........................................................................6
I.1. De Raad van Europa...............................................................................................................................6
I.2. De Benelux............................................................................................................................................11
DEEL II. EUROPESE INTEGRATIE IN DE EUROPESE UNIE.................................................................................17
II.1. De uitgangspunten..............................................................................................................................17
II.2. De verdere ontwikkeling van het integratiespoor..............................................................................18
TEKST: Van Amsterdam tot Lissabon en daarna........................................................................................23
DEEL III. DE INSTITUTIONELE STRUCTUUR VAN DE EUROPESE UNIE.............................................................27
DEEL IV. HET UNIERECHT: KENMERKEN EN BRONNEN..................................................................................38
IV.1. Het supranationaal karakter van het Unierecht................................................................................38
DEEL V. UNIERECHT EN STRAFRECHT.............................................................................................................49
V.1. Gemeenschapsrecht en strafrecht vóór het Verdrag van Lissabon...................................................49
tekst V.1: De Europese Gemeenschap en harmonisatie van de strafrechtelijke handhaving van het
gemeenschapsbeleid. Een cessio bonorum van de derde aan de eerste pijler?.......................................53
Tekst V.1: Europees milieustrafrechtarrest. Minder ruimte voor nationale strafbevoegdheden”...........55
V.2. Unierecht en strafrecht sedert het Verdrag van Lissabon..................................................................56
tekst v.2: EU Criminal Law..........................................................................................................................59
DEEL VI. DE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN HET KADER VAN DE RUIMTE VAN VRIJHEID,
VEILIGHEID EN RECHT.....................................................................................................................................60
VI.1. De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht..........................................................61
VI.2. De institutionele structuur en het besluitvormingsproces................................................................62
Tekst 6.2: De Europese Raad en het Verdrag van Lissabon.......................................................................79
Tekst 6.3 Communautarisering van het strafrecht....................................................................................82
Tekst Janssens: hoofdlijnen........................................................................................................................91
Tekst Van Daele: Tenuitvoerlegging in België van een vrijheidsbenemende straf of maatregel uit een
andere EU-lidstaat: volledig te kennen......................................................................................................96
Tekst Van Daele: Tussen hamer en aambeeld.........................................................................................106
4
