Samenvatting literatuur
WEEK 1
Interpretatieve frameworks zijn manieren waarop een onderzoeker
naar de wereld kijkt en onderzoek uitvoert. Ze bepalen hoe je een
onderzoek ontwerpt, welke gegevens je verzamelt en hoe je die begrijpt.
Er zijn twee hoofdsoorten:
1. Sociale theorieën – helpen de onderzoeker om te begrijpen hoe
mensen en samenlevingen werken en om gegevens te interpreteren.
2. Sociale rechtvaardigheidstheorieën – richten zich
op verandering en ongelijkheid, en willen sociale problemen
aanpakken of verbeteren.
Binnen elk framework zitten vier basisideeën (aannames, onderzoek
methodologieën):
1. Ontologie (Wat is werkelijkheid?)
In kwalitatief onderzoek gelooft men dat er meer dan 1 werkelijkheid
bestaat. Iedereen ziet de wereld op zijn eigen manier. Daarom
verzamelt de onderzoeker verschillende meningen en verhalen om
te laten zien dat er meerdere waarheden kunnen zijn.
2. Epistemologie (Waar komt onze kennis vandaan?)
De onderzoeker probeert dicht bij de mensen te staan die hij
onderzoekt. Zo begrijpt hij hun ervaringen beter. De kennis komt
dus uit persoonlijke, subjectieve ervaringen van mensen – niet uit
afstandelijke metingen.
3. Axiologie – (De rol van waarden)
De onderzoeker weet dat waarden en overtuigingen altijd
meespelen. Hij of zij is niet neutraal en vertelt eerlijk wat zijn of haar
achtergrond, meningen en positie zijn (bijv. geslacht, cultuur,
ervaringen, overtuigingen).
4. Methodologie (Hoe doe je onderzoek?)
Kwalitatief onderzoek verloopt stap voor stap en open, zonder een
vast plan. De onderzoeker past zich aan tijdens het proces, leert van
wat er gebeurt en bouwt kennis op uit de gegevens zelf (inductief).
Sociaal wetenschappelijke theorieën
Postpositivisme
1. Ontologie
Er is 1 echte werkelijkheid, die buiten onszelf bestaat. We kunnen
die werkelijkheid nooit helemaal perfect begrijpen, maar we kunnen
er wel dichtbij komen door onderzoek.
2. Epistemologie
We leren de werkelijkheid kennen via onderzoek en metingen. De
onderzoeker probeert afstand te houden van de mensen die
onderzocht worden, om objectief te blijven. Anderen (peers)
controleren of het onderzoek betrouwbaar is, niet de deelnemer zelf.
3. Axiologie
De onderzoeker moet proberen zijn eigen meningen en vooroordelen
, te vermijden. De resultaten moeten zo neutraal en objectief mogelijk
zijn.
4. Methodologie
Postpositivisme gebruikt de wetenschappelijke methode. Het doel is
nieuwe kennis opbouwen door theorieën te toetsen. Dit gebeurt via
deductief onderzoek: eerst een (bestaande) theorie bedenken,
daarna testen met cijfers, variabelen vergelijken en conclusies
trekken.
Sociaal constructivisme
1. Ontologie
E r bestaan meerdere werkelijkheden, omdat iedereen de wereld op
zijn eigen manier ervaart. Onze werkelijkheid wordt gevormd door
onze geleefde ervaringen en interacties met anderen.
2. Epistemologie
De kennis wordt samen opgebouwd door de onderzoeker en de
deelnemers. De onderzoeker probeert te begrijpen hoe mensen zelf
betekenis geven aan hun ervaringen.
3. Axiologie
De waarden en meningen van mensen worden gerespecteerd. Er
wordt samen besproken en onderhandeld wat belangrijk is of wat
iets betekent.
4. Methodologie
De onderzoeker gebruikt een open en verhalende manier van
werken. Ideeën ontstaan stapsgewijs (inductief) uit wat deelnemers
vertellen of laten zien, bijvoorbeeld via interviews, observaties of
tekstanalyses.
Transformatief/postmodernisme
1. Ontologie
De werkelijkheid wordt samen gevormd door de onderzoeker en de
mensen of gemeenschappen die meedoen. Er ontstaat zo een mix
van persoonlijke (subjectieve) en feitelijke (objectieve) realiteit.
2. Epistemologie
Kennis wordt samen gecreëerd en kan op meerdere manieren
bestaan. Wat we weten, hangt af van onze sociale positie (bijv.
rijk/arm, man/vrouw, meerderheid/minderheid) en hoe die zich
verhoudt tot anderen.
3. Axiologie
Er is respect voor waarden van verschillende groepen, vooral voor
inheemse of onderdrukte gemeenschappen. Tegelijk worden
waarden kritisch bekeken en bevraagd, om macht en ongelijkheid
zichtbaar te maken.
4. Methodologie
Onderzoek gebeurt samen met de betrokkenen, via samenwerking
en actieve deelname. Het doel is sociale verandering stimuleren,
ongelijkheid aankaarten en bestaande methoden kritisch te
onderzoek.
Transformatief onderzoek is gebaseerd op postmodernisme, omdat het
erkent dat kennis en werkelijkheid afhankelijk zijn van sociale context en
,perspectief. Het verschil is dat transformatief onderzoek ook actief streeft
naar sociale verandering en rechtvaardigheid, terwijl postmodernisme
vooral kritisch kijkt naar hoe waarheid en macht werken.
Pragmatisme
1. Ontologie
De werkelijkheid is wat nuttig is en goed werkt om problemen op te
lossen in het echte leven.
2. Epistemologie
We begrijpen de werkelijkheid via verschillende manieren van
onderzoek, zowel deductief als inductief.
3. Axiologie
Waarden spelen een rol, omdat kennis laat zien hoe zowel de
onderzoeker als de deelnemers de wereld zien en interpreteren.
4. Methodologie
Onderzoek gebruikt zowel kwantitatieve als kwalitatieve methoden,
zodat we een volledig beeld krijgen van het probleem of de situatie.
Pragmatisme kijkt naar wat praktisch werkt. Kennis en onderzoek zijn goed
als ze problemen oplossen of iets duidelijk maken, en je gebruikt zowel
cijfers (kwantitatief) als ervaringen/verhalen (kwalitatief). Het draait om
wat nuttig is in de echte wereld, niet om één absolute waarheid.
Kritische, rassen-, feministische, vreemdeling-, handicaptheorieën
1. Ontologie
De werkelijkheid draait om macht en strijd tussen groepen.
Sommigen mensen hebben voordelen (privilege), anderen worden
onderdrukt, bijvoorbeeld door ras, geslacht, klasse, mentale
mogelijkheden of seksuele voorkeur.
2. Epistemologie
We begrijpen de werkelijkheid door te kijken naar sociale structuren,
macht en onderdrukking. Onderzoek kan helpen deze ongelijkheid te
veranderen.
3. Axiologie
Waarden van verschillende gemeenschappen worden benadrukt en
gerespecteerd. Het onderzoek houdt rekening met diverse
perspectieven.
4. Methodologie
Onderzoekers starten met de aannames over macht en ongelijkheid,
documenteren ervaringen en roepen op tot actie of verandering om
sociale rechtvaardigheid te bevorderen.
Hoofdstuk 1
Kwalitatief onderzoek is een manier van onderzoeken waarbij de
onderzoeker in de echte wereld aanwezig is en onderzoekt wat daar
gebeurt. Het is een gesitueerde activiteit, wat betekent dat het
onderzoek altijd plaatsvindt binnen een specifieke context, tijd en plek.
, Kwalitatief onderzoek bestaat uit interpretatieve en materiële
praktijken. Dat wil zeggen dat onderzoekers de wereld niet zomaar
meten, maar proberen te begrijpen door interviews, gesprekken,
observaties, foto’s, opnames, veldnotities en memo’s te maken.
Deze manieren van verzamelen maken de wereld zichtbaar op een
bepaalde manier en transformeren die in representaties die anderen
kunnen bestuderen.
Op een hoger niveau gebruikt kwalitatief onderzoek een interpretatieve,
naturalistische benadering. Dit betekent dat onderzoekers mensen en
gebeurtenissen bestuderen in hun natuurlijke omgeving en proberen te
begrijpen welke betekenis mensen aan deze situaties geven.
Het onderzoek begint met aannames en maakt gebruik van
interpretatieve of theoretische kaders, die helpen bij het bestuderen
van onderzoeksvragen die gaan over betekenis: wat iets betekent voor
individuen of groepen binnen een sociaal of menselijk probleem.
Om deze vragen te beantwoorden, gebruiken onderzoekers een
opkomende kwalitatieve benadering, waarbij het onderzoeksproces
flexibel en aanpasbaar is. Gegevens worden verzameld direct in de
natuurlijke omgeving van de deelnemers en zijn gevoelig voor de context
en de mensen die onderzocht worden. Bij de analyse wordt zowel
inductief (patronen ontdekken vanuit de gegevens) als deductief (testen
van theorieën) gewerkt, om patronen en thema’s in de gegevens te
identificeren.
Het uiteindelijke resultaat, zoals een schriftelijk rapport of presentatie,
bevat:
De stemmen van de
deelnemers.
De reflexiviteit van de
onderzoeker (hoe zijn eigen
positie en ervaringen het
onderzoek beïnvloeden).
Een gedetailleerde beschrijving
en interpretatie van het
probleem.
De bijdrage aan bestaande
kennis of een oproep tot
verandering.
H2: Filosofische
veronderstellingen en
interpretatieve kaders
Het lastige van filosofische
aannames is dat je eerst bewust
moet worden van je eigen
overtuigingen en vervolgens moet
WEEK 1
Interpretatieve frameworks zijn manieren waarop een onderzoeker
naar de wereld kijkt en onderzoek uitvoert. Ze bepalen hoe je een
onderzoek ontwerpt, welke gegevens je verzamelt en hoe je die begrijpt.
Er zijn twee hoofdsoorten:
1. Sociale theorieën – helpen de onderzoeker om te begrijpen hoe
mensen en samenlevingen werken en om gegevens te interpreteren.
2. Sociale rechtvaardigheidstheorieën – richten zich
op verandering en ongelijkheid, en willen sociale problemen
aanpakken of verbeteren.
Binnen elk framework zitten vier basisideeën (aannames, onderzoek
methodologieën):
1. Ontologie (Wat is werkelijkheid?)
In kwalitatief onderzoek gelooft men dat er meer dan 1 werkelijkheid
bestaat. Iedereen ziet de wereld op zijn eigen manier. Daarom
verzamelt de onderzoeker verschillende meningen en verhalen om
te laten zien dat er meerdere waarheden kunnen zijn.
2. Epistemologie (Waar komt onze kennis vandaan?)
De onderzoeker probeert dicht bij de mensen te staan die hij
onderzoekt. Zo begrijpt hij hun ervaringen beter. De kennis komt
dus uit persoonlijke, subjectieve ervaringen van mensen – niet uit
afstandelijke metingen.
3. Axiologie – (De rol van waarden)
De onderzoeker weet dat waarden en overtuigingen altijd
meespelen. Hij of zij is niet neutraal en vertelt eerlijk wat zijn of haar
achtergrond, meningen en positie zijn (bijv. geslacht, cultuur,
ervaringen, overtuigingen).
4. Methodologie (Hoe doe je onderzoek?)
Kwalitatief onderzoek verloopt stap voor stap en open, zonder een
vast plan. De onderzoeker past zich aan tijdens het proces, leert van
wat er gebeurt en bouwt kennis op uit de gegevens zelf (inductief).
Sociaal wetenschappelijke theorieën
Postpositivisme
1. Ontologie
Er is 1 echte werkelijkheid, die buiten onszelf bestaat. We kunnen
die werkelijkheid nooit helemaal perfect begrijpen, maar we kunnen
er wel dichtbij komen door onderzoek.
2. Epistemologie
We leren de werkelijkheid kennen via onderzoek en metingen. De
onderzoeker probeert afstand te houden van de mensen die
onderzocht worden, om objectief te blijven. Anderen (peers)
controleren of het onderzoek betrouwbaar is, niet de deelnemer zelf.
3. Axiologie
De onderzoeker moet proberen zijn eigen meningen en vooroordelen
, te vermijden. De resultaten moeten zo neutraal en objectief mogelijk
zijn.
4. Methodologie
Postpositivisme gebruikt de wetenschappelijke methode. Het doel is
nieuwe kennis opbouwen door theorieën te toetsen. Dit gebeurt via
deductief onderzoek: eerst een (bestaande) theorie bedenken,
daarna testen met cijfers, variabelen vergelijken en conclusies
trekken.
Sociaal constructivisme
1. Ontologie
E r bestaan meerdere werkelijkheden, omdat iedereen de wereld op
zijn eigen manier ervaart. Onze werkelijkheid wordt gevormd door
onze geleefde ervaringen en interacties met anderen.
2. Epistemologie
De kennis wordt samen opgebouwd door de onderzoeker en de
deelnemers. De onderzoeker probeert te begrijpen hoe mensen zelf
betekenis geven aan hun ervaringen.
3. Axiologie
De waarden en meningen van mensen worden gerespecteerd. Er
wordt samen besproken en onderhandeld wat belangrijk is of wat
iets betekent.
4. Methodologie
De onderzoeker gebruikt een open en verhalende manier van
werken. Ideeën ontstaan stapsgewijs (inductief) uit wat deelnemers
vertellen of laten zien, bijvoorbeeld via interviews, observaties of
tekstanalyses.
Transformatief/postmodernisme
1. Ontologie
De werkelijkheid wordt samen gevormd door de onderzoeker en de
mensen of gemeenschappen die meedoen. Er ontstaat zo een mix
van persoonlijke (subjectieve) en feitelijke (objectieve) realiteit.
2. Epistemologie
Kennis wordt samen gecreëerd en kan op meerdere manieren
bestaan. Wat we weten, hangt af van onze sociale positie (bijv.
rijk/arm, man/vrouw, meerderheid/minderheid) en hoe die zich
verhoudt tot anderen.
3. Axiologie
Er is respect voor waarden van verschillende groepen, vooral voor
inheemse of onderdrukte gemeenschappen. Tegelijk worden
waarden kritisch bekeken en bevraagd, om macht en ongelijkheid
zichtbaar te maken.
4. Methodologie
Onderzoek gebeurt samen met de betrokkenen, via samenwerking
en actieve deelname. Het doel is sociale verandering stimuleren,
ongelijkheid aankaarten en bestaande methoden kritisch te
onderzoek.
Transformatief onderzoek is gebaseerd op postmodernisme, omdat het
erkent dat kennis en werkelijkheid afhankelijk zijn van sociale context en
,perspectief. Het verschil is dat transformatief onderzoek ook actief streeft
naar sociale verandering en rechtvaardigheid, terwijl postmodernisme
vooral kritisch kijkt naar hoe waarheid en macht werken.
Pragmatisme
1. Ontologie
De werkelijkheid is wat nuttig is en goed werkt om problemen op te
lossen in het echte leven.
2. Epistemologie
We begrijpen de werkelijkheid via verschillende manieren van
onderzoek, zowel deductief als inductief.
3. Axiologie
Waarden spelen een rol, omdat kennis laat zien hoe zowel de
onderzoeker als de deelnemers de wereld zien en interpreteren.
4. Methodologie
Onderzoek gebruikt zowel kwantitatieve als kwalitatieve methoden,
zodat we een volledig beeld krijgen van het probleem of de situatie.
Pragmatisme kijkt naar wat praktisch werkt. Kennis en onderzoek zijn goed
als ze problemen oplossen of iets duidelijk maken, en je gebruikt zowel
cijfers (kwantitatief) als ervaringen/verhalen (kwalitatief). Het draait om
wat nuttig is in de echte wereld, niet om één absolute waarheid.
Kritische, rassen-, feministische, vreemdeling-, handicaptheorieën
1. Ontologie
De werkelijkheid draait om macht en strijd tussen groepen.
Sommigen mensen hebben voordelen (privilege), anderen worden
onderdrukt, bijvoorbeeld door ras, geslacht, klasse, mentale
mogelijkheden of seksuele voorkeur.
2. Epistemologie
We begrijpen de werkelijkheid door te kijken naar sociale structuren,
macht en onderdrukking. Onderzoek kan helpen deze ongelijkheid te
veranderen.
3. Axiologie
Waarden van verschillende gemeenschappen worden benadrukt en
gerespecteerd. Het onderzoek houdt rekening met diverse
perspectieven.
4. Methodologie
Onderzoekers starten met de aannames over macht en ongelijkheid,
documenteren ervaringen en roepen op tot actie of verandering om
sociale rechtvaardigheid te bevorderen.
Hoofdstuk 1
Kwalitatief onderzoek is een manier van onderzoeken waarbij de
onderzoeker in de echte wereld aanwezig is en onderzoekt wat daar
gebeurt. Het is een gesitueerde activiteit, wat betekent dat het
onderzoek altijd plaatsvindt binnen een specifieke context, tijd en plek.
, Kwalitatief onderzoek bestaat uit interpretatieve en materiële
praktijken. Dat wil zeggen dat onderzoekers de wereld niet zomaar
meten, maar proberen te begrijpen door interviews, gesprekken,
observaties, foto’s, opnames, veldnotities en memo’s te maken.
Deze manieren van verzamelen maken de wereld zichtbaar op een
bepaalde manier en transformeren die in representaties die anderen
kunnen bestuderen.
Op een hoger niveau gebruikt kwalitatief onderzoek een interpretatieve,
naturalistische benadering. Dit betekent dat onderzoekers mensen en
gebeurtenissen bestuderen in hun natuurlijke omgeving en proberen te
begrijpen welke betekenis mensen aan deze situaties geven.
Het onderzoek begint met aannames en maakt gebruik van
interpretatieve of theoretische kaders, die helpen bij het bestuderen
van onderzoeksvragen die gaan over betekenis: wat iets betekent voor
individuen of groepen binnen een sociaal of menselijk probleem.
Om deze vragen te beantwoorden, gebruiken onderzoekers een
opkomende kwalitatieve benadering, waarbij het onderzoeksproces
flexibel en aanpasbaar is. Gegevens worden verzameld direct in de
natuurlijke omgeving van de deelnemers en zijn gevoelig voor de context
en de mensen die onderzocht worden. Bij de analyse wordt zowel
inductief (patronen ontdekken vanuit de gegevens) als deductief (testen
van theorieën) gewerkt, om patronen en thema’s in de gegevens te
identificeren.
Het uiteindelijke resultaat, zoals een schriftelijk rapport of presentatie,
bevat:
De stemmen van de
deelnemers.
De reflexiviteit van de
onderzoeker (hoe zijn eigen
positie en ervaringen het
onderzoek beïnvloeden).
Een gedetailleerde beschrijving
en interpretatie van het
probleem.
De bijdrage aan bestaande
kennis of een oproep tot
verandering.
H2: Filosofische
veronderstellingen en
interpretatieve kaders
Het lastige van filosofische
aannames is dat je eerst bewust
moet worden van je eigen
overtuigingen en vervolgens moet
