RECHTSGESCHIEDENIS
Vraag & antwoord
Open Universiteit — cursus RB0402 · 17 hoofdstukken · gebaseerd op de reader en proeftentamens- 2026
Hoe te gebruiken
Per hoofdstuk staan eerst alle vragen genummerd op een rij, zonder antwoorden. Probeer elke vraag zelf te
beantwoorden — hardop of op papier. Pas op de volgende pagina('s) vind je de bijbehorende antwoorden, met
dezelfde nummering, zodat je jezelf pas na je poging kunt controleren.
Tip: loop eerst alle vragen van een hoofdstuk door zonder te kijken, noteer waar je niet zeker van bent, en check dan pas de
antwoordenpagina.
,VRAGEN
Hoofdstuk 1 — Vóór de Twaalftafelenwet
1. In welke eeuw en door wie werd de Codex Hammurabi opgesteld?
2. Wat is opvallend aan de straf voor een rechter die zijn eigen vonnis herziet, volgens de Codex Hammurabi?
3. Wie was Draco en waar staat zijn naam nu voor?
4. Welk juridisch onderscheid maakte Draco al, dat nog steeds relevant is?
5. Wat deed Solon in 594/593 v.Chr. voor de Atheense schuldslaven?
6. Waarom hield Solon zijn wetten bewust vaag?
7. Hoe werd de Atheense jury (dikastai) samengesteld, en waarom op deze manier?
8. Wat hield de jury-eed in Athene in?
,ANTWOORDEN
Hoofdstuk 1 — Vóór de Twaalftafelenwet
1. In welke eeuw en door wie werd de Codex Hammurabi opgesteld?
Ca. 1792–1750 v.Chr., door koning Hammurabi van Babylon. De stèle (ca. 1780 v.Chr.) werd in 1901 in Susa
(Iran) gevonden en staat nu in het Louvre.
2. Wat is opvallend aan de straf voor een rechter die zijn eigen vonnis herziet, volgens de Codex Hammurabi?
Een boete van 12x het bedrag én een levenslang verbod om ooit nog rechter te zijn (art. 5).
3. Wie was Draco en waar staat zijn naam nu voor?
Eerste Atheense wetgever (rond 624/621 v.Chr.); zeer zware, vaak dodelijke straffen — vandaar 'draconisch'.
4. Welk juridisch onderscheid maakte Draco al, dat nog steeds relevant is?
Het onderscheid tussen moord (familiezaak/bloedwraak) en doodslag (voorgelegd aan de ephetai-rechtbank,
met aandacht voor opzet).
5. Wat deed Solon in 594/593 v.Chr. voor de Atheense schuldslaven?
De seisachtheia: schuldkwijtschelding, afschaffing van schuldslavernij, en vrijkoop van reeds tot slaaf
vervallen Atheners.
6. Waarom hield Solon zijn wetten bewust vaag?
Zodat de jury (het volk), niet de wetgever zelf, de macht kreeg om de wet uit te leggen.
7. Hoe werd de Atheense jury (dikastai) samengesteld, en waarom op deze manier?
Door loting via de kleroterion uit een pool van 6000 burgers (groepen van 201 tot 6000 man) — dit maakte
omkoping vrijwel onmogelijk.
8. Wat hield de jury-eed in Athene in?
Oordelen naar de wet, en bij ontbreken daarvan naar eigen beste oordeel (to dikaion) — onpartijdig.
, VRAGEN
Hoofdstuk 2 — De Twaalftafelenwet
1. Noem de vier rechtshistorische periodes van het Romeinse recht.
2. In welk jaar eindigde het Romeinse koningschap, en met welke koning?
3. Wat is het verschil tussen ius, fas en lex?
4. Bij conflict tussen een lex en het edict van een magistraat, wat gaat voor?
5. Wat was de rol van de tribuni plebis (ca. 495–470 v.Chr.)?
6. Wat kregen plebiscieten via de Lex Hortensia (287 v.Chr.)?
7. Wat is de directe aanleiding voor de Twaalftafelenwet?
8. Door wie en wanneer kwam de Twaalftafelenwet tot stand?
9. Wat gebeurde er met de originele tekst van de Twaalftafelenwet?
10. Wie doorbrak het interpretatiemonopolie van de pontifices, en hoe?
11. Wat deed de Lex Ogulnia (300 v.Chr.)?
12. Sinds wanneer bestond een aparte praetor, en wat mocht hij wel/niet?
13. Wat is het ius gentium en waar ontstond het?
14. Wie waren voorbeelden van voorklassieke juristen, en waarom werkten zij onbetaald?
15. Wat is de kern van de Romeinse pater familias-gedachte?
Vraag & antwoord
Open Universiteit — cursus RB0402 · 17 hoofdstukken · gebaseerd op de reader en proeftentamens- 2026
Hoe te gebruiken
Per hoofdstuk staan eerst alle vragen genummerd op een rij, zonder antwoorden. Probeer elke vraag zelf te
beantwoorden — hardop of op papier. Pas op de volgende pagina('s) vind je de bijbehorende antwoorden, met
dezelfde nummering, zodat je jezelf pas na je poging kunt controleren.
Tip: loop eerst alle vragen van een hoofdstuk door zonder te kijken, noteer waar je niet zeker van bent, en check dan pas de
antwoordenpagina.
,VRAGEN
Hoofdstuk 1 — Vóór de Twaalftafelenwet
1. In welke eeuw en door wie werd de Codex Hammurabi opgesteld?
2. Wat is opvallend aan de straf voor een rechter die zijn eigen vonnis herziet, volgens de Codex Hammurabi?
3. Wie was Draco en waar staat zijn naam nu voor?
4. Welk juridisch onderscheid maakte Draco al, dat nog steeds relevant is?
5. Wat deed Solon in 594/593 v.Chr. voor de Atheense schuldslaven?
6. Waarom hield Solon zijn wetten bewust vaag?
7. Hoe werd de Atheense jury (dikastai) samengesteld, en waarom op deze manier?
8. Wat hield de jury-eed in Athene in?
,ANTWOORDEN
Hoofdstuk 1 — Vóór de Twaalftafelenwet
1. In welke eeuw en door wie werd de Codex Hammurabi opgesteld?
Ca. 1792–1750 v.Chr., door koning Hammurabi van Babylon. De stèle (ca. 1780 v.Chr.) werd in 1901 in Susa
(Iran) gevonden en staat nu in het Louvre.
2. Wat is opvallend aan de straf voor een rechter die zijn eigen vonnis herziet, volgens de Codex Hammurabi?
Een boete van 12x het bedrag én een levenslang verbod om ooit nog rechter te zijn (art. 5).
3. Wie was Draco en waar staat zijn naam nu voor?
Eerste Atheense wetgever (rond 624/621 v.Chr.); zeer zware, vaak dodelijke straffen — vandaar 'draconisch'.
4. Welk juridisch onderscheid maakte Draco al, dat nog steeds relevant is?
Het onderscheid tussen moord (familiezaak/bloedwraak) en doodslag (voorgelegd aan de ephetai-rechtbank,
met aandacht voor opzet).
5. Wat deed Solon in 594/593 v.Chr. voor de Atheense schuldslaven?
De seisachtheia: schuldkwijtschelding, afschaffing van schuldslavernij, en vrijkoop van reeds tot slaaf
vervallen Atheners.
6. Waarom hield Solon zijn wetten bewust vaag?
Zodat de jury (het volk), niet de wetgever zelf, de macht kreeg om de wet uit te leggen.
7. Hoe werd de Atheense jury (dikastai) samengesteld, en waarom op deze manier?
Door loting via de kleroterion uit een pool van 6000 burgers (groepen van 201 tot 6000 man) — dit maakte
omkoping vrijwel onmogelijk.
8. Wat hield de jury-eed in Athene in?
Oordelen naar de wet, en bij ontbreken daarvan naar eigen beste oordeel (to dikaion) — onpartijdig.
, VRAGEN
Hoofdstuk 2 — De Twaalftafelenwet
1. Noem de vier rechtshistorische periodes van het Romeinse recht.
2. In welk jaar eindigde het Romeinse koningschap, en met welke koning?
3. Wat is het verschil tussen ius, fas en lex?
4. Bij conflict tussen een lex en het edict van een magistraat, wat gaat voor?
5. Wat was de rol van de tribuni plebis (ca. 495–470 v.Chr.)?
6. Wat kregen plebiscieten via de Lex Hortensia (287 v.Chr.)?
7. Wat is de directe aanleiding voor de Twaalftafelenwet?
8. Door wie en wanneer kwam de Twaalftafelenwet tot stand?
9. Wat gebeurde er met de originele tekst van de Twaalftafelenwet?
10. Wie doorbrak het interpretatiemonopolie van de pontifices, en hoe?
11. Wat deed de Lex Ogulnia (300 v.Chr.)?
12. Sinds wanneer bestond een aparte praetor, en wat mocht hij wel/niet?
13. Wat is het ius gentium en waar ontstond het?
14. Wie waren voorbeelden van voorklassieke juristen, en waarom werkten zij onbetaald?
15. Wat is de kern van de Romeinse pater familias-gedachte?
