Privaatrecht
De meeste wetsartikelen bestaan uit 2 delen:
1. voorwaarden: de situatie waarin de regel geldt: indien, als, wanneer
2. rechtsgevolg: wat gebeurt er als aan de voorwaarden is voldaan
Cumulatief: alles moet gelden → en
Alternatief: 1 is genoeg → of
Woord Betekenis Juridisch gevolg
Moet Verplichting Het is verplicht, geen keuze
Mag Bevoegdheid Je hebt toestemming, geen plicht
Kan Mogelijkheid Het is optioneel, afhankelijk v/d situatie
1. koper moet de koopsom betalen → verplicht
2. koper mag ontbinden bij gebreken → keuze
3. rechter kan schadevergoeding toekennen → afhankelijk van de omstandigheden
HOOFDSTUK 4
Rechtssubject = persoon of organisatie die zelfstandig kan deelnemen aan het
rechtsverkeer. 2 soorten:
1. natuurlijke persoon: mens van vlees en bloed, vanaf je geboorte art.1:1 BW, en kan
dus rechten en plichten hebben
2. rechtspersonen: organisaties → art.2:3 BW (opsomming) en art.2:5 BW wettelijke
grondslag.
Rechtsobject = datgene waarop een rechtssubject zijn rechten of plichten laat gelden
(woning, recht op opstal, vordering of geldsom). 2 soorten:
1. zaken art.3:2 BW: tastbare, stoffelijke objecten
2. vermogensrechten art.3:6 BW: overdraagbare rechten met economische waarde die
niet tastbaar zijn, vordering, aandelen of erfpacht
Rechtsbevoegdheid rechtspersonen: feitelijke handelingen door natuurlijk persoon maar
rechten en plichten komen bij rechtspersoon en niet bij natuurlijke persoon.
Handelingsbekwaam = iemand mag zelfstandig rechtshandelingen verrichten met juridische
gevolgen → hoofdregel art.3:32 lid 1 BW = ‘iedere natuurlijke persoon is bekwaam tot het
verrichten van rechtshandelingen, voor zover de wet niet anders bepaald’ 3 uitzonderingen:
1. minderjarigen zijn in beginsel handelingsonbekwaam art.1:234 lid 1 BW
2. Voor alledaagse handelingen wordt toestemming verondersteld aanwezig te zijn lid3^
3. Personen die onder curatele staan, verliezen hun handelingsonbekwaamheid
volledig art.1:381 lid 2 BW.
,Beschikkingsbevoegd = bevoegdheid om over een bepaald goed te beschikken: door bvb
verkopen, leveren of bezwaren. Art.3:84 lid 1 BW 3 vereisten voor geldige overdracht:
1. geldige titel
2. een levering
3. beschikkingsbevoegdheid
Handelingsbekwaam gaat dus over de persoon: mag deze zelfstandig handelen
Handelingsbevoegdheid gaat dus over het goed: mag deze persoon erover beschikken
Beide zijn nodig voor een geldige overdracht
Rechtsfeit: gebeurtenis of handeling waaraan het recht juridische gevolgen verbindt. Het
gevolg treedt van rechtswege in zodra het feit zich voordoet. Onderscheidt tussen:
- bloot rechtsfeit: een feit dat zich voordoet zonder dat iemand een juridisch gevolg
beoogt. (zonder wil)
- rechtshandeling: een bewuste handeling die wel gericht is op een juridisch gevolg.
(met wil)
Elke rechtshandeling is een rechtsfeit, maar niet elke rechtsfeit is een rechtshandeling. Een
bloot rechtsfeit is een rechtsfeit maar geen rechtshandeling.
Blote rechtsfeiten = gebeurtenis zonder dat iemand bewust juridische gevolgen beoogt
(geboorte, overlijden, meerjarigheid of tijdsverloop).
Rechtshandeling = wordt verricht met het oog op een rechtsgevolg en waarbij dat gevolg
ook daadwerkelijk door de wet wordt toegekend art.3:33 BW. → menselijke wil staat centraal
(sluiten van ovk, vestigen van hypotheek of doen van een schenking).
Volgens art.3:33 BW geldt dat een rechtshandeling een op een rechtsgevolg gerichte wil
vereist die zich door een verklaring heeft geopenbaard. Deze wil en verklaring moeten op
elkaar aansluiten art.3:35 en 3:36 BW. Een rechtshandeling vergt dus:
- een wil, gericht op het gevolg:
- een verklaring waaruit dat blijkt: en
- erkenning van dat gevolg door het recht
Rechtsfeiten omvatten dus bewuste (rechtshandelingen) en onbewuste gebeurtenissen
(blote rechtsfeiten).
Vorderingsrecht = persoonlijk vermogensrecht waarmee 1 persoon (schuldeiser) een
prestatie mag eisen van een ander (schuldenaar). Vorderingsrecht is een subjectief recht
(betaling geldsom, herstel van gebreken, levering van zaak of schadevergoeding). Het gaat
om een juridische aanspraak die gericht is op een specifieke tegenpartij, die kan uit
verschillende bronnen voortkomen:
- ovk (koop, huur of aanneming)
- de wet (onrechtmatige daad of zaakwaarneming)
- erfrecht (legaat of kindsdeel)
,Een vorderingsrecht is onderdeel van het vermogen van de schuldeiser. Het geeft geen
zeggenschap over het goed (zoals eigendom dat doet), maar een aanspraak op een
prestatie. Het recht is persoonlijk (het richt zich tot 1 bepaalde schuldenaar.
Veel vorderingsrechten zijn overdraagbaar (huurschuld of geldlening) en kan worden
overgedragen aan derde (incassobureau).
Vorderingsrechten kunnen verjaren, art.3:307 lid 1 BW verjaart een rechtsvordering tot
nakoming van een verbintenis in beginsel na 5 jaar, gerekend vanaf het moment waarop
nakoming kan worden gevorderd. Deze termijn kan worden gestuit (waarop een nieuwe
termijn begint te lopen), door aanmaning, erkenning of starten van procedure).
Vordering is pas nuttig als het ook daadwerkelijk leidt tot levering, betaling of herstel. Zolang
de schuldenaar meewerkt, hoeft er geen juridisch middel aan te pas te komen. Maar als de
wederpartij niet vrijwillig nakomt, moet de schuldeiser stappen zetten. 3 fases:
1. Buitengerechtelijke fase: de schuldeiser sommeert de schuldenaar tot nakoming,
vaak via een ingebrekestelling. Als dat geen effect heeft, kan hij verdere stappen
aankondigen.
2. Gerechtelijke fase: de schuldeiser dient een rechtsvordering in bij de bevoegde
rechter. Hiermee zet hij zijn vorderingsrecht om in een formele vordering in recht
art.3:296 BW.
3. Executiefase: als de rechter de vordering toewijst, kan het vonnis ten uitvoer worden
gelegd door de deurwaarder, via conservatoir of executoriaal beslag.
Rechtsvordering: juridisch middel waarmee een vorderingsrecht via de rechter wordt
afgedwongen, procedureel middel binnen het procesrecht.
Algemene regel dat schuldeisers en schuldenaren zich tegenover elkaar moeten gedragen
naar de eisen van redelijkheid en billijkheid art.6:2 BW, dat betekent: rekening houdend met
elkaars belangen, verwachtingen en omstandigheden. Deze verplichting geldt in alle
gevallen waarin tussen partijen een verbintenis bestaat. De verbintenis kan zijn ontstaan uit
een overeenkomst of een wettelijke verplichting zoals een onrechtmatige daad. Deze norm
speelt ook een belangrijke rol bij de uitvoering van overeenkomsten. Volgens art.6:248 BW
maken de eisen van redelijkheid en billijkheid namelijk deel uit van een contractuele
verhouding → bepaling ziet dus specifiek op verbintenissen die uit een overeenkomst
voortvloeien.
Aanvullende werking = als partijen geen afspraak maken ergens over, kan de rechter de ovk
aanvullen met redelijkheid en billijkheid.
Beperkende werking = als partijen wel iets hebben afgesproken, maar het beroep op die
afspraak naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, kan de rechter
die afspraak buiten toepassing laten.
Goede trouw = dat iemand bepaalde feiten niet kent en ook niet hoeft te kennen, volgens
art.3:11 BW is iemand niet te goeder trouw als hij bepaalde feiten kende of had behoren te
kennen. Daarmee hanteert de wet een dubbele toets:
, - subjectief: de betrokkene wist van het juridische probleem
- objectief: hij wist het niet, maar had het moeten weten
→ het draait niet alleen om de kennis maar ook om de verantwoordelijkheid
Schakelbepaling: wetsartikel waarin staat dat regels uit een andere regeling van
overeenkomstige toepassing zijn. Regel geldt niet letterlijk, maar wordt aangepast aan de
situatie. → ‘overeenkomstige’ staat dan in het artikel
HOOFDSTUK 28
Alleen als je in het kadaster staat, ben je eigenaar of zonder specifieke afspraken in een
notariële akte. Dus meebetalen aan de hypotheek kan hier niet voor zorgen.
Samenlevingscontract = privaatrechtelijke ovk waarin 2 samenwonende partners afspraken
maken over hun onderlinge financiële en persoonlijke verhoudingen. → gebruikt om
duidelijkheid te scheppen over de verdeling van gezamenlijke kosten, het eigendom van
goederen en de woning eventueel. Vaak wordt ook een verblijfs beding opgenomen: een
afspraak dat gezamenlijke bezittingen zoals inboedel bij overlijden toekomen een de
langstlevende partner.
→ beperking: geen wettelijke gemeenschap van goederen, geen alimentatieplicht en geen
wettelijke verzekeringsplicht.
→ In vergelijking met huwelijk en geregistreerd partnerschap: biedt het minder bescherming,
maar wel meer vrijheid, partners bepalen zelf wat ze regelen.
Geregistreerd partnerschap = alternatief dat gemakkelijker is af te sluiten en te beëindigen,
maar vrijwel dezelfde juridische bescherming. Ontstaat door: gezamenlijke verklaring voor
de ambtenaar, gevolgd door inschrijving in registers , meerjarigheid, geen bestaand huwelijk
en beletselen.
→ verschil met huwelijk (beëindiging): als er geen minderjarige kinderen zijn, kan het
partnerschap met wederzijdse goedvinden worden beëindigd via een notaris of advocaat.
Zijn er wel kinderen, dan beslist de rechter. Geregistreerd partnerschap kan worden opgezet
in huwelijk. Een scheiding van tafel en bed, die bij huwelijk wel mogelijk is, kent een
geregistreerd partnerschap niet.
Rechten en plichten echtgenoten, een aantal voorwaarden:
- Formele voltrekking: het huwelijk wordt voltrokken door de ambtenaar van de
burgerlijke stand en ingeschreven in de registers (art. 1:67-1:70 BW).
- Meerderjarigheid: beide partners moeten 18+ zijn (art.1:31 BW)
- Geen bestaand huwelijk of geregistreert partnerschap: bigamie is verboden (art.1:33
BW)
- Geen te nauwe bloedverwantschap: huwelijk tussen ouder en kind of broer en zus is
verboden (art.1:41 BW).
- Geen curatele wegens geestelijke stoornis zonder toestemming kantonrechter
(art.1:32 BW).
De meeste wetsartikelen bestaan uit 2 delen:
1. voorwaarden: de situatie waarin de regel geldt: indien, als, wanneer
2. rechtsgevolg: wat gebeurt er als aan de voorwaarden is voldaan
Cumulatief: alles moet gelden → en
Alternatief: 1 is genoeg → of
Woord Betekenis Juridisch gevolg
Moet Verplichting Het is verplicht, geen keuze
Mag Bevoegdheid Je hebt toestemming, geen plicht
Kan Mogelijkheid Het is optioneel, afhankelijk v/d situatie
1. koper moet de koopsom betalen → verplicht
2. koper mag ontbinden bij gebreken → keuze
3. rechter kan schadevergoeding toekennen → afhankelijk van de omstandigheden
HOOFDSTUK 4
Rechtssubject = persoon of organisatie die zelfstandig kan deelnemen aan het
rechtsverkeer. 2 soorten:
1. natuurlijke persoon: mens van vlees en bloed, vanaf je geboorte art.1:1 BW, en kan
dus rechten en plichten hebben
2. rechtspersonen: organisaties → art.2:3 BW (opsomming) en art.2:5 BW wettelijke
grondslag.
Rechtsobject = datgene waarop een rechtssubject zijn rechten of plichten laat gelden
(woning, recht op opstal, vordering of geldsom). 2 soorten:
1. zaken art.3:2 BW: tastbare, stoffelijke objecten
2. vermogensrechten art.3:6 BW: overdraagbare rechten met economische waarde die
niet tastbaar zijn, vordering, aandelen of erfpacht
Rechtsbevoegdheid rechtspersonen: feitelijke handelingen door natuurlijk persoon maar
rechten en plichten komen bij rechtspersoon en niet bij natuurlijke persoon.
Handelingsbekwaam = iemand mag zelfstandig rechtshandelingen verrichten met juridische
gevolgen → hoofdregel art.3:32 lid 1 BW = ‘iedere natuurlijke persoon is bekwaam tot het
verrichten van rechtshandelingen, voor zover de wet niet anders bepaald’ 3 uitzonderingen:
1. minderjarigen zijn in beginsel handelingsonbekwaam art.1:234 lid 1 BW
2. Voor alledaagse handelingen wordt toestemming verondersteld aanwezig te zijn lid3^
3. Personen die onder curatele staan, verliezen hun handelingsonbekwaamheid
volledig art.1:381 lid 2 BW.
,Beschikkingsbevoegd = bevoegdheid om over een bepaald goed te beschikken: door bvb
verkopen, leveren of bezwaren. Art.3:84 lid 1 BW 3 vereisten voor geldige overdracht:
1. geldige titel
2. een levering
3. beschikkingsbevoegdheid
Handelingsbekwaam gaat dus over de persoon: mag deze zelfstandig handelen
Handelingsbevoegdheid gaat dus over het goed: mag deze persoon erover beschikken
Beide zijn nodig voor een geldige overdracht
Rechtsfeit: gebeurtenis of handeling waaraan het recht juridische gevolgen verbindt. Het
gevolg treedt van rechtswege in zodra het feit zich voordoet. Onderscheidt tussen:
- bloot rechtsfeit: een feit dat zich voordoet zonder dat iemand een juridisch gevolg
beoogt. (zonder wil)
- rechtshandeling: een bewuste handeling die wel gericht is op een juridisch gevolg.
(met wil)
Elke rechtshandeling is een rechtsfeit, maar niet elke rechtsfeit is een rechtshandeling. Een
bloot rechtsfeit is een rechtsfeit maar geen rechtshandeling.
Blote rechtsfeiten = gebeurtenis zonder dat iemand bewust juridische gevolgen beoogt
(geboorte, overlijden, meerjarigheid of tijdsverloop).
Rechtshandeling = wordt verricht met het oog op een rechtsgevolg en waarbij dat gevolg
ook daadwerkelijk door de wet wordt toegekend art.3:33 BW. → menselijke wil staat centraal
(sluiten van ovk, vestigen van hypotheek of doen van een schenking).
Volgens art.3:33 BW geldt dat een rechtshandeling een op een rechtsgevolg gerichte wil
vereist die zich door een verklaring heeft geopenbaard. Deze wil en verklaring moeten op
elkaar aansluiten art.3:35 en 3:36 BW. Een rechtshandeling vergt dus:
- een wil, gericht op het gevolg:
- een verklaring waaruit dat blijkt: en
- erkenning van dat gevolg door het recht
Rechtsfeiten omvatten dus bewuste (rechtshandelingen) en onbewuste gebeurtenissen
(blote rechtsfeiten).
Vorderingsrecht = persoonlijk vermogensrecht waarmee 1 persoon (schuldeiser) een
prestatie mag eisen van een ander (schuldenaar). Vorderingsrecht is een subjectief recht
(betaling geldsom, herstel van gebreken, levering van zaak of schadevergoeding). Het gaat
om een juridische aanspraak die gericht is op een specifieke tegenpartij, die kan uit
verschillende bronnen voortkomen:
- ovk (koop, huur of aanneming)
- de wet (onrechtmatige daad of zaakwaarneming)
- erfrecht (legaat of kindsdeel)
,Een vorderingsrecht is onderdeel van het vermogen van de schuldeiser. Het geeft geen
zeggenschap over het goed (zoals eigendom dat doet), maar een aanspraak op een
prestatie. Het recht is persoonlijk (het richt zich tot 1 bepaalde schuldenaar.
Veel vorderingsrechten zijn overdraagbaar (huurschuld of geldlening) en kan worden
overgedragen aan derde (incassobureau).
Vorderingsrechten kunnen verjaren, art.3:307 lid 1 BW verjaart een rechtsvordering tot
nakoming van een verbintenis in beginsel na 5 jaar, gerekend vanaf het moment waarop
nakoming kan worden gevorderd. Deze termijn kan worden gestuit (waarop een nieuwe
termijn begint te lopen), door aanmaning, erkenning of starten van procedure).
Vordering is pas nuttig als het ook daadwerkelijk leidt tot levering, betaling of herstel. Zolang
de schuldenaar meewerkt, hoeft er geen juridisch middel aan te pas te komen. Maar als de
wederpartij niet vrijwillig nakomt, moet de schuldeiser stappen zetten. 3 fases:
1. Buitengerechtelijke fase: de schuldeiser sommeert de schuldenaar tot nakoming,
vaak via een ingebrekestelling. Als dat geen effect heeft, kan hij verdere stappen
aankondigen.
2. Gerechtelijke fase: de schuldeiser dient een rechtsvordering in bij de bevoegde
rechter. Hiermee zet hij zijn vorderingsrecht om in een formele vordering in recht
art.3:296 BW.
3. Executiefase: als de rechter de vordering toewijst, kan het vonnis ten uitvoer worden
gelegd door de deurwaarder, via conservatoir of executoriaal beslag.
Rechtsvordering: juridisch middel waarmee een vorderingsrecht via de rechter wordt
afgedwongen, procedureel middel binnen het procesrecht.
Algemene regel dat schuldeisers en schuldenaren zich tegenover elkaar moeten gedragen
naar de eisen van redelijkheid en billijkheid art.6:2 BW, dat betekent: rekening houdend met
elkaars belangen, verwachtingen en omstandigheden. Deze verplichting geldt in alle
gevallen waarin tussen partijen een verbintenis bestaat. De verbintenis kan zijn ontstaan uit
een overeenkomst of een wettelijke verplichting zoals een onrechtmatige daad. Deze norm
speelt ook een belangrijke rol bij de uitvoering van overeenkomsten. Volgens art.6:248 BW
maken de eisen van redelijkheid en billijkheid namelijk deel uit van een contractuele
verhouding → bepaling ziet dus specifiek op verbintenissen die uit een overeenkomst
voortvloeien.
Aanvullende werking = als partijen geen afspraak maken ergens over, kan de rechter de ovk
aanvullen met redelijkheid en billijkheid.
Beperkende werking = als partijen wel iets hebben afgesproken, maar het beroep op die
afspraak naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, kan de rechter
die afspraak buiten toepassing laten.
Goede trouw = dat iemand bepaalde feiten niet kent en ook niet hoeft te kennen, volgens
art.3:11 BW is iemand niet te goeder trouw als hij bepaalde feiten kende of had behoren te
kennen. Daarmee hanteert de wet een dubbele toets:
, - subjectief: de betrokkene wist van het juridische probleem
- objectief: hij wist het niet, maar had het moeten weten
→ het draait niet alleen om de kennis maar ook om de verantwoordelijkheid
Schakelbepaling: wetsartikel waarin staat dat regels uit een andere regeling van
overeenkomstige toepassing zijn. Regel geldt niet letterlijk, maar wordt aangepast aan de
situatie. → ‘overeenkomstige’ staat dan in het artikel
HOOFDSTUK 28
Alleen als je in het kadaster staat, ben je eigenaar of zonder specifieke afspraken in een
notariële akte. Dus meebetalen aan de hypotheek kan hier niet voor zorgen.
Samenlevingscontract = privaatrechtelijke ovk waarin 2 samenwonende partners afspraken
maken over hun onderlinge financiële en persoonlijke verhoudingen. → gebruikt om
duidelijkheid te scheppen over de verdeling van gezamenlijke kosten, het eigendom van
goederen en de woning eventueel. Vaak wordt ook een verblijfs beding opgenomen: een
afspraak dat gezamenlijke bezittingen zoals inboedel bij overlijden toekomen een de
langstlevende partner.
→ beperking: geen wettelijke gemeenschap van goederen, geen alimentatieplicht en geen
wettelijke verzekeringsplicht.
→ In vergelijking met huwelijk en geregistreerd partnerschap: biedt het minder bescherming,
maar wel meer vrijheid, partners bepalen zelf wat ze regelen.
Geregistreerd partnerschap = alternatief dat gemakkelijker is af te sluiten en te beëindigen,
maar vrijwel dezelfde juridische bescherming. Ontstaat door: gezamenlijke verklaring voor
de ambtenaar, gevolgd door inschrijving in registers , meerjarigheid, geen bestaand huwelijk
en beletselen.
→ verschil met huwelijk (beëindiging): als er geen minderjarige kinderen zijn, kan het
partnerschap met wederzijdse goedvinden worden beëindigd via een notaris of advocaat.
Zijn er wel kinderen, dan beslist de rechter. Geregistreerd partnerschap kan worden opgezet
in huwelijk. Een scheiding van tafel en bed, die bij huwelijk wel mogelijk is, kent een
geregistreerd partnerschap niet.
Rechten en plichten echtgenoten, een aantal voorwaarden:
- Formele voltrekking: het huwelijk wordt voltrokken door de ambtenaar van de
burgerlijke stand en ingeschreven in de registers (art. 1:67-1:70 BW).
- Meerderjarigheid: beide partners moeten 18+ zijn (art.1:31 BW)
- Geen bestaand huwelijk of geregistreert partnerschap: bigamie is verboden (art.1:33
BW)
- Geen te nauwe bloedverwantschap: huwelijk tussen ouder en kind of broer en zus is
verboden (art.1:41 BW).
- Geen curatele wegens geestelijke stoornis zonder toestemming kantonrechter
(art.1:32 BW).
