Methodiek Sociaal Pedagogische hulpverlening
Kloppenbrug, R., & Heemelaar, M. (1999).
2.4 Een zinvol hulpverleningssysteem
Een hulpverleningssysteem is pas zinvol als het voor de cliënt zinvol is.
Hulpvraag wordt bekeken en behandeld in context van het systeem van de cliënt.
Hulpverlener en cliënt moeten het erover eens zijn wat nodig is voor een zinvolle
leefsituatie om zo de behandeldoelen te kunnen realiseren.
>Cliënt kan in doelgroepomschrijving en behandelaanbod passen van instelling, maar is geen
garantie dat verblijf in instelling als zinvol ervaren zal worden
Normen zinvol hulpverleningssysteem:
1) Cliënt kan (met hulp) eigen doelen stellen.
2) Inspraak van de cliënt; door ruimte voor eigen inbreng voelt men zich snel op zijn
gemak en alleen hierdoor kan er gewerkt worden aan doelen. Hierdoor komt
men eerder toe aan nieuwe ervaringen.
>zo betekenen relaties onder cliënten hierin ook iets voor elkaar
3) Relaties met omgeving; open systeem.
Dit zorgt voor zinvolheid, de cliënt moet zelf zorgen voor een zinvol verblijf in de
instelling. Dit vervalt bij cliënten met gebrek aan inzicht, motivatie of bij gedwongen
opname. Hierbij maken de familieleden of hulpverleners de doelen. Bij gedwongen
opname wordt een voortdurend appèl gedaan op de motivatie van de cliënt.
2.5 Systeembenadering als methode
-Brengt gedrag van mensen in context van het systeem in kaart
-Sociale systemen worden geanalyseerd om de circulariteit te zien van waaruit situaties
begrepen worden. Zo kunnen interventies bepaald worden.
-Brengt verbanden aan het licht
-Geen ‘waarom’ vragen, maar ‘hoe’ en ‘waarvoor’ vragen
Systemen kunnen worden beschreven aan de hand van een model uit de algemene
systeemtheorie (Houweling & Visser). Essentiële functies uit een sociaal systeem
worden onderzocht en in verband gebracht:
a) Doelstreven
b) Structuurverzorging
c) Energieverzorging
d) Uitwisseling met de omgeving
De manier waarop deze functies vervuld worden geeft informatie over het functioneren
van het systeem.
a) Doelstreven:
-Gezamenlijke keuzes hebben invloed op ontstaan, werking en betekenis van het
systeem.
-Doel wordt nagestreefd door leden van systeem. Kan impliciet doel zijn; geen
vastgelegde doelen maar meer bijdragen aan gevoel van eensgezindheid.
-Formele doelen > Nastreven functionele vergadering
Informele doelen > Prettig werkverband, elkaar steunen, gezelligheid
,b) Structuurverzorging:
-In elk systeem bestaat structuur
-Subsystemen, regels, zeggenschap, informele omgangsregelingen (cultuur)
-Sommige structuren maken werken aan individuele doelen niet mogelijk
c) Energieverzorging:
-In elk sociaal systeem gaat energie rond
-Energie is nodig voor nastreven van doelen
-Betrokkenheid is nodig voor een goede energie
>Voetbalclub; bereid zijn om wedstrijden te fluiten, te lijnen, contributie betalen
>Vriendengroep; belangstelling voor elkaar, af en toe wat organiseren
d) Uitwisseling met de omgeving
-Leden van systeem staan in contact met omgeving, zonder dat identiteit van systeem
wordt aangetast
-Grenzen & energie uitwisselen
>Bijv. de grens: wanneer behoort iemand tot het systeem?
-Hoe meer betrokken en hoe meer je elkaar nodig hebt, hoe duidelijker men is over de
grenzen van het systeem
Wederzijdse beïnvloeding:
De functies hebben invloed op elkaar en zijn afhankelijk van elkaar. Zonder doel, geen
bruikbare energie. Zonder energie geen structuur, zonder structuur verdwijnt energie.
Zonder structuur en doelen, geen grenzen en goede communicatie met omgeving. Niet
mogelijk om lineair naar het systeem te kijken.
Doel van de hulpverlening = creëren van een optimaal systeem. Beperken tot individuele
hulpverlening is niet mogelijk. Creëren van een optimaal systeem is mogelijk door de
analyse en bedenken van interventies vooraf.
2.6 Toepassen van de systeembenadering
Methodiek in de systeembenadering is het continue proces van:
1) beschrijven en ordenen
2) analyseren
3) bijsturen
Vandaar methodiek = methodiekontwikkeling. Systeem is altijd in beweging.
1) Beschrijven en ordenen
Functioneren van sociaal systeem kan beschreven worden door het af te
bakenen, niet te groot en niet te klein. Wat valt onder het systeem?
>Leefgroep/leefgroep met begeleiding/de afdeling/de instelling/alleen cliëntsysteem
Betrokkenen krijgen plek in het systeem. Systeemfuncties worden in kaart
gebracht.
2) Analyseren
Op basis daarvan zoeken naar sterke en zwakke plekken in het systeem. Is er
sprake van zingeving? Beïnvloeding van systeemfuncties op elkaar hierin
belangrijk.
3) Interventie
, Op grond van analyse kan er over wenselijke beïnvloeding van het systeem
gesproken worden. Nadere analyse nodig over met welke interventie of
systeemfunctie invloed uitgeoefend kan worden. Welke interventie zal eenvoudig
te realiseren zijn en welke interventie is het meeste effectief? Hierbij te denken
aan de behandeldoelen van de cliënt(en).
Samen bouwen 2.0, de sociaalecologische benadering
Van Hout, Bakker, Felix, Witte, Metz en Sedney (2012).
8. Inleiding
In de Wmo wordt nadrukkelijk verwacht dat het netwerk wordt ingezet om
burgers met een hulpvraag te ondersteunen en te helpen. Onderlinge sociale
verbanden worden zo zichtbaar en helpen bij de verbetering van de buurt. Er
wordt gewerkt aan bewonersparticipatie en sociale samenhang tussen mensen
uit de buurt.
De sociaalecologische benadering is gebaseerd op de leidende rol van de hulp
vragende cliënt, het gezin of de groep. Zij zijn als eerste verantwoordelijk voor
het behalen van hun doelen. De hulpverlener helpt hierin mee om de
voorwaarden te realiseren en het proces te begeleiden.
8.1 Sociaal ecologische visie en werkwijze
Visie
Ieder mens leeft in verbanden waardoor hij wordt beïnvloed en waar hij zelf ook
invloed op heeft. Er wordt nagegaan hoe mensen zich verhouden tot hun
omgeving en hoe zij daarbinnen tot hun recht komen. Ook komt naar voren wat
zij nodig hebben, en of de omgeving dat ook te bieden heeft. Volgens deze visie
ontstaan problemen omdat iemand in zijn eigen omgeving niet meer over de
contacten/hulpmiddelen beschikt die hij nodig heeft om zijn problemen op te
lossen. Deze connecties zijn te weinig aanwezig of zijn afwezig.
Werkwijze
Ecogram
Hierin wordt het hele sociale netwerk van de cliënt verwerkt. Zo kan het
onderzocht en in kaart gebracht worden. Er wordt gekeken naar de kwaliteit van
het netwerk. Over welke hulpbronnen kan de cliënt beschikken en over welke
krachten? Biedt overzicht over de staat van zijn of haar leven. Geeft inzicht en
activeert.
De cliënt tekent en de hulpverlener stelt neutrale vragen, opbouwend, op vier
gebieden:
1. Familie
2. Vrienden, kennissen, collega’s, buren, personen van vroeger of van het geloof
3. Maatschappelijke diensten; huisarts, politie, advocaat, sociale dienst
4. Hobby’s en vrijetijdsactiviteiten waar cliënt plezier in heeft of had
>waar is hij goed in, wat gaf hem energie?
Kloppenbrug, R., & Heemelaar, M. (1999).
2.4 Een zinvol hulpverleningssysteem
Een hulpverleningssysteem is pas zinvol als het voor de cliënt zinvol is.
Hulpvraag wordt bekeken en behandeld in context van het systeem van de cliënt.
Hulpverlener en cliënt moeten het erover eens zijn wat nodig is voor een zinvolle
leefsituatie om zo de behandeldoelen te kunnen realiseren.
>Cliënt kan in doelgroepomschrijving en behandelaanbod passen van instelling, maar is geen
garantie dat verblijf in instelling als zinvol ervaren zal worden
Normen zinvol hulpverleningssysteem:
1) Cliënt kan (met hulp) eigen doelen stellen.
2) Inspraak van de cliënt; door ruimte voor eigen inbreng voelt men zich snel op zijn
gemak en alleen hierdoor kan er gewerkt worden aan doelen. Hierdoor komt
men eerder toe aan nieuwe ervaringen.
>zo betekenen relaties onder cliënten hierin ook iets voor elkaar
3) Relaties met omgeving; open systeem.
Dit zorgt voor zinvolheid, de cliënt moet zelf zorgen voor een zinvol verblijf in de
instelling. Dit vervalt bij cliënten met gebrek aan inzicht, motivatie of bij gedwongen
opname. Hierbij maken de familieleden of hulpverleners de doelen. Bij gedwongen
opname wordt een voortdurend appèl gedaan op de motivatie van de cliënt.
2.5 Systeembenadering als methode
-Brengt gedrag van mensen in context van het systeem in kaart
-Sociale systemen worden geanalyseerd om de circulariteit te zien van waaruit situaties
begrepen worden. Zo kunnen interventies bepaald worden.
-Brengt verbanden aan het licht
-Geen ‘waarom’ vragen, maar ‘hoe’ en ‘waarvoor’ vragen
Systemen kunnen worden beschreven aan de hand van een model uit de algemene
systeemtheorie (Houweling & Visser). Essentiële functies uit een sociaal systeem
worden onderzocht en in verband gebracht:
a) Doelstreven
b) Structuurverzorging
c) Energieverzorging
d) Uitwisseling met de omgeving
De manier waarop deze functies vervuld worden geeft informatie over het functioneren
van het systeem.
a) Doelstreven:
-Gezamenlijke keuzes hebben invloed op ontstaan, werking en betekenis van het
systeem.
-Doel wordt nagestreefd door leden van systeem. Kan impliciet doel zijn; geen
vastgelegde doelen maar meer bijdragen aan gevoel van eensgezindheid.
-Formele doelen > Nastreven functionele vergadering
Informele doelen > Prettig werkverband, elkaar steunen, gezelligheid
,b) Structuurverzorging:
-In elk systeem bestaat structuur
-Subsystemen, regels, zeggenschap, informele omgangsregelingen (cultuur)
-Sommige structuren maken werken aan individuele doelen niet mogelijk
c) Energieverzorging:
-In elk sociaal systeem gaat energie rond
-Energie is nodig voor nastreven van doelen
-Betrokkenheid is nodig voor een goede energie
>Voetbalclub; bereid zijn om wedstrijden te fluiten, te lijnen, contributie betalen
>Vriendengroep; belangstelling voor elkaar, af en toe wat organiseren
d) Uitwisseling met de omgeving
-Leden van systeem staan in contact met omgeving, zonder dat identiteit van systeem
wordt aangetast
-Grenzen & energie uitwisselen
>Bijv. de grens: wanneer behoort iemand tot het systeem?
-Hoe meer betrokken en hoe meer je elkaar nodig hebt, hoe duidelijker men is over de
grenzen van het systeem
Wederzijdse beïnvloeding:
De functies hebben invloed op elkaar en zijn afhankelijk van elkaar. Zonder doel, geen
bruikbare energie. Zonder energie geen structuur, zonder structuur verdwijnt energie.
Zonder structuur en doelen, geen grenzen en goede communicatie met omgeving. Niet
mogelijk om lineair naar het systeem te kijken.
Doel van de hulpverlening = creëren van een optimaal systeem. Beperken tot individuele
hulpverlening is niet mogelijk. Creëren van een optimaal systeem is mogelijk door de
analyse en bedenken van interventies vooraf.
2.6 Toepassen van de systeembenadering
Methodiek in de systeembenadering is het continue proces van:
1) beschrijven en ordenen
2) analyseren
3) bijsturen
Vandaar methodiek = methodiekontwikkeling. Systeem is altijd in beweging.
1) Beschrijven en ordenen
Functioneren van sociaal systeem kan beschreven worden door het af te
bakenen, niet te groot en niet te klein. Wat valt onder het systeem?
>Leefgroep/leefgroep met begeleiding/de afdeling/de instelling/alleen cliëntsysteem
Betrokkenen krijgen plek in het systeem. Systeemfuncties worden in kaart
gebracht.
2) Analyseren
Op basis daarvan zoeken naar sterke en zwakke plekken in het systeem. Is er
sprake van zingeving? Beïnvloeding van systeemfuncties op elkaar hierin
belangrijk.
3) Interventie
, Op grond van analyse kan er over wenselijke beïnvloeding van het systeem
gesproken worden. Nadere analyse nodig over met welke interventie of
systeemfunctie invloed uitgeoefend kan worden. Welke interventie zal eenvoudig
te realiseren zijn en welke interventie is het meeste effectief? Hierbij te denken
aan de behandeldoelen van de cliënt(en).
Samen bouwen 2.0, de sociaalecologische benadering
Van Hout, Bakker, Felix, Witte, Metz en Sedney (2012).
8. Inleiding
In de Wmo wordt nadrukkelijk verwacht dat het netwerk wordt ingezet om
burgers met een hulpvraag te ondersteunen en te helpen. Onderlinge sociale
verbanden worden zo zichtbaar en helpen bij de verbetering van de buurt. Er
wordt gewerkt aan bewonersparticipatie en sociale samenhang tussen mensen
uit de buurt.
De sociaalecologische benadering is gebaseerd op de leidende rol van de hulp
vragende cliënt, het gezin of de groep. Zij zijn als eerste verantwoordelijk voor
het behalen van hun doelen. De hulpverlener helpt hierin mee om de
voorwaarden te realiseren en het proces te begeleiden.
8.1 Sociaal ecologische visie en werkwijze
Visie
Ieder mens leeft in verbanden waardoor hij wordt beïnvloed en waar hij zelf ook
invloed op heeft. Er wordt nagegaan hoe mensen zich verhouden tot hun
omgeving en hoe zij daarbinnen tot hun recht komen. Ook komt naar voren wat
zij nodig hebben, en of de omgeving dat ook te bieden heeft. Volgens deze visie
ontstaan problemen omdat iemand in zijn eigen omgeving niet meer over de
contacten/hulpmiddelen beschikt die hij nodig heeft om zijn problemen op te
lossen. Deze connecties zijn te weinig aanwezig of zijn afwezig.
Werkwijze
Ecogram
Hierin wordt het hele sociale netwerk van de cliënt verwerkt. Zo kan het
onderzocht en in kaart gebracht worden. Er wordt gekeken naar de kwaliteit van
het netwerk. Over welke hulpbronnen kan de cliënt beschikken en over welke
krachten? Biedt overzicht over de staat van zijn of haar leven. Geeft inzicht en
activeert.
De cliënt tekent en de hulpverlener stelt neutrale vragen, opbouwend, op vier
gebieden:
1. Familie
2. Vrienden, kennissen, collega’s, buren, personen van vroeger of van het geloof
3. Maatschappelijke diensten; huisarts, politie, advocaat, sociale dienst
4. Hobby’s en vrijetijdsactiviteiten waar cliënt plezier in heeft of had
>waar is hij goed in, wat gaf hem energie?
