2025-
2026
Samenvatting:
Psychologie:
toepassingen in de
revalidatie
1 MARE: 2025-2026
IEME VAN ROY
,1. INTRODUCTIE
1.1 DE CURSUS
Inhoud van het vak:
- Focus op verschillende aspecten van de psychologie en psychopathologie van de patiënt en hoe
hiermee omgaan als kinesitherapeut
- Invloed van de psychologie en psychopathologie op het behandelplan
Doel:
- Begrip van hoe het psychisch functioneren de revalidatie kan beïnvloeden en hoe je hiermee kan
omgaan.
- Fysieke en psychologische aspecten van de zorg integreren.
- Inzicht in multidisciplinaire behandeling en doorverwijzing.
1.2 INTRODUCTIE TOT PSYCHOLOGIE IN DE REVALIDATIE
1.2.1 WAT IS REVALIDATIE PSYCHOLOGIE?
Revalidatiepsychologie = een specialisatie binnen de psychologie die zich richt op het helpen van
individuen met beperkingen en chronische gezondheidsproblemen.
➔ Bij zowel bestaande als mogelijk nog te ontwikkelen psychopathologie
Het doel = het fysieke, mentale en emotionele welzijn van de patiënt te verbeteren
➔ Belangrijk dat altijd de gehele patiënt wordt bekeken (telkens de quality of life meenemen)
De 4 centrale delen van revalidatiepsychologie:
1) Bevorderen van functioneel herstel:
Helpen bij de aanpassing aan fysieke beperkingen en het bevorderen van onafhankelijkheid.
Hoe kunnen we de patiënt zo veel mogelijk zelfstandig laten zijn, laten werken, hobby’s
uitvoeren…
2) Verbeteren van coping strategieën:
Ondersteunen van patiënten in het ontwikkelen van effectieve manieren om om te gaan met
uitdagingen.
Coping = hoe de patiënt omgaat met de klachten → grote invloed op mentale welzijn
3) Versterken van mentale en psychologische status:
Verminderen van depressie, angst en andere psychologische reactief of ziekte of letsel
4) Ondersteunen van kwaliteit van leven
Verbeteren van de algehele levenskwaliteit van patiënten ondanks hun beperkingen
Hoe kunnen we ondanks de beperkingen de levenskwaliteit zo hoog mogelijk houden?
(Hulpverlener, familie, omgeving…)
1
,1.2.2 WAAROM IS PSYCHOLOGIE BELANGRIJK IN HET REVALIDATIE PROCES?
De rol van psyche in revalidatie:
1) Beïnvloeding van herstel door mentale factoren (stress, angst, depressie)
2) Motivatie en therapietrouw
3) Gedragsverandering (bv: gezondere leefstijlen)
4) Coping strategieën voor chronische aandoeningen en pijnmanagement
1) BEÏNVLOEDING VAN HERSTEL DOOR MENTALE FACTOREN (STRESS, ANGST,
DEPRESSIE)
- Onderzoek toon aan: patiënten met lagere niveaus van psychische stress sneller en efficiënter
herstellen
- Mentale interventies → gericht op verminderen van stress en angst, worden in verband gebracht
met verbeterde revalidatieresultaten
o Mentale interventies = ademhalingsoefeningen, relaxatieoefeningen, psychotherapie…
o Mensen met psychopathologie → minder snel herstellen (door effecten op lichaam)
Literatuur:
Mensen met chronische lage rugpijn → hebben het grootste effect bij cognitieve gedragstherapie +
kinesitherapie (inzet op mentale en fysieke)
Populatie werd verdeeld over verschillende interventies + combinaties van de interventies
2) MOTIVATIE EN THERAPIETROUW
- Onderzoek toont aan dat: patiënten die meer gemotiveerd zijn → beter hun
revalidatieprogramma’s blijven volgen => zorgt voor betere functionele resultaten
- Psychologische interventies die zelfeffectiviteit en motivatie verhogen, zoals doelstellingen
stellen en positief bekrachtigen, zijn effectief gebleken bij het verbeteren van therapietrouw
o Zelfeffectiviteit = mate waarin patiënt zichzelf capabel stelt iets te doen (hoe hoger, hoe
beter)
o Motivatie → meest beklemmende factor voor herstel
o Binnen motivational interviewing nagaan wat de reden van motivatie is om iets niet te
doen
3) GEDRAGSVERANDERING (BV: GEZONDERE LEEFSTIJLEN)
- Het aanmoedigen van gezonder gedrag, zoals regelmatige fysieke activiteit en een
uitgebalanceerd dieet, is essentieel voor herstel en het voorkomen van secundaire aandoeningen
- Cognitieve gedragstherapie (CGT) en motiverende gespreksvoering (motivational interviewing)
worden vaak gebruikt om deze levensveranderingen te bevorderen
o Bv: meer bewegen, gezonder eten, stoppen met roken → altijd meenemen in
behandeling
2
, 4) COPING STRATEGIEËN VOOR CHRONISCEH AANDOENINGEN EN PIJNMANAGEMENT
- Psychologische strategieën zoals mindfulness, ontspanningstechnieken en op acceptatie
gebaseerde benaderingen worden vaak gebruikt in revalidatieomgevingen
- Deze strategieën helpen patiënten hun pijn te beheersen en de emotionele impact van
chronische aandoeningen te verminderen
o Passieve coping en actieve coping → invloed op herstel (passieve gaan vermijden
o Hierbij is HOLLISTISCHE BENADERING belangrijk
1.2.3 LICHAAM EN GEEST: EEN BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Een holistische benadering die rekening houdt met biologische, psychologische en sociale factoren in
gezondheid en ziekte.
Belang voor de revalidatie:
- Fysieke (biologische) factoren: spieren, gewrichten, fysieke aandoeningen
- Psychologische factoren: gedachten, emoties, coping strategieën
- Sociale factoren: ondersteuning van familie, werkomgeving, sociaal netwerk
1.2.4 FRAMWORK
De onderdelen die invloed hebben op het revalidatieproces:
1) Psychologische stressoren activeren fysiologische veranderingen (cortisol, immuun functie)
die het herstel kunnen vertragen
2) Angst en kinesiofobie leiden tot bewegings vermeiding en langer durende fysieke beperkingen
3) Psychologische factoren beïnvloeden pijnperceptie, waardoor pijn als ernstiger kan worden
ervaren en herstel worden vertraagd
4) Motivatie en zelfeffectiviteit zijn cruciale psychologische factoren voor therapietrouw en het
behalen van revalidatiedoelen
5) Sociale steun speelt een belangrijke rol in psychologische stabiliteit en kan het revalidatieproces
positief beïnvloeden
1) PSYCHOLOGISCHE STRESSOREN ACTIVEREN FYSIOLOGISCHE VERNADERINGEN
Casus: een patiënt met een scheur in de rotator cuff die chronische stress ervaart. (stress door schulden,
enige kostwinner in zijn gezin, is bakker en heeft dus schouder nodig, werkt nu trager)
Mechanisme: stressrestpons, cortisolproductie, immuunonderdrukking
Onderzoek toont aan dat stress fysiologische processen zoals immuun functie en ontsteking negatief kan
beïnvloeden → leidt tot tragere genezing van weefselschade (en dus tragere revalidatie)
Chronische stress kan een verlaging van de immuunrespons veroorzaken → patiënt meer vatbaar voor
infectie
➔ Kan direct hun revalidatieproces beïnvloeden → doordat ze vatbaarder zijn voor bijkomende
gezondheidsproblemen
3
2026
Samenvatting:
Psychologie:
toepassingen in de
revalidatie
1 MARE: 2025-2026
IEME VAN ROY
,1. INTRODUCTIE
1.1 DE CURSUS
Inhoud van het vak:
- Focus op verschillende aspecten van de psychologie en psychopathologie van de patiënt en hoe
hiermee omgaan als kinesitherapeut
- Invloed van de psychologie en psychopathologie op het behandelplan
Doel:
- Begrip van hoe het psychisch functioneren de revalidatie kan beïnvloeden en hoe je hiermee kan
omgaan.
- Fysieke en psychologische aspecten van de zorg integreren.
- Inzicht in multidisciplinaire behandeling en doorverwijzing.
1.2 INTRODUCTIE TOT PSYCHOLOGIE IN DE REVALIDATIE
1.2.1 WAT IS REVALIDATIE PSYCHOLOGIE?
Revalidatiepsychologie = een specialisatie binnen de psychologie die zich richt op het helpen van
individuen met beperkingen en chronische gezondheidsproblemen.
➔ Bij zowel bestaande als mogelijk nog te ontwikkelen psychopathologie
Het doel = het fysieke, mentale en emotionele welzijn van de patiënt te verbeteren
➔ Belangrijk dat altijd de gehele patiënt wordt bekeken (telkens de quality of life meenemen)
De 4 centrale delen van revalidatiepsychologie:
1) Bevorderen van functioneel herstel:
Helpen bij de aanpassing aan fysieke beperkingen en het bevorderen van onafhankelijkheid.
Hoe kunnen we de patiënt zo veel mogelijk zelfstandig laten zijn, laten werken, hobby’s
uitvoeren…
2) Verbeteren van coping strategieën:
Ondersteunen van patiënten in het ontwikkelen van effectieve manieren om om te gaan met
uitdagingen.
Coping = hoe de patiënt omgaat met de klachten → grote invloed op mentale welzijn
3) Versterken van mentale en psychologische status:
Verminderen van depressie, angst en andere psychologische reactief of ziekte of letsel
4) Ondersteunen van kwaliteit van leven
Verbeteren van de algehele levenskwaliteit van patiënten ondanks hun beperkingen
Hoe kunnen we ondanks de beperkingen de levenskwaliteit zo hoog mogelijk houden?
(Hulpverlener, familie, omgeving…)
1
,1.2.2 WAAROM IS PSYCHOLOGIE BELANGRIJK IN HET REVALIDATIE PROCES?
De rol van psyche in revalidatie:
1) Beïnvloeding van herstel door mentale factoren (stress, angst, depressie)
2) Motivatie en therapietrouw
3) Gedragsverandering (bv: gezondere leefstijlen)
4) Coping strategieën voor chronische aandoeningen en pijnmanagement
1) BEÏNVLOEDING VAN HERSTEL DOOR MENTALE FACTOREN (STRESS, ANGST,
DEPRESSIE)
- Onderzoek toon aan: patiënten met lagere niveaus van psychische stress sneller en efficiënter
herstellen
- Mentale interventies → gericht op verminderen van stress en angst, worden in verband gebracht
met verbeterde revalidatieresultaten
o Mentale interventies = ademhalingsoefeningen, relaxatieoefeningen, psychotherapie…
o Mensen met psychopathologie → minder snel herstellen (door effecten op lichaam)
Literatuur:
Mensen met chronische lage rugpijn → hebben het grootste effect bij cognitieve gedragstherapie +
kinesitherapie (inzet op mentale en fysieke)
Populatie werd verdeeld over verschillende interventies + combinaties van de interventies
2) MOTIVATIE EN THERAPIETROUW
- Onderzoek toont aan dat: patiënten die meer gemotiveerd zijn → beter hun
revalidatieprogramma’s blijven volgen => zorgt voor betere functionele resultaten
- Psychologische interventies die zelfeffectiviteit en motivatie verhogen, zoals doelstellingen
stellen en positief bekrachtigen, zijn effectief gebleken bij het verbeteren van therapietrouw
o Zelfeffectiviteit = mate waarin patiënt zichzelf capabel stelt iets te doen (hoe hoger, hoe
beter)
o Motivatie → meest beklemmende factor voor herstel
o Binnen motivational interviewing nagaan wat de reden van motivatie is om iets niet te
doen
3) GEDRAGSVERANDERING (BV: GEZONDERE LEEFSTIJLEN)
- Het aanmoedigen van gezonder gedrag, zoals regelmatige fysieke activiteit en een
uitgebalanceerd dieet, is essentieel voor herstel en het voorkomen van secundaire aandoeningen
- Cognitieve gedragstherapie (CGT) en motiverende gespreksvoering (motivational interviewing)
worden vaak gebruikt om deze levensveranderingen te bevorderen
o Bv: meer bewegen, gezonder eten, stoppen met roken → altijd meenemen in
behandeling
2
, 4) COPING STRATEGIEËN VOOR CHRONISCEH AANDOENINGEN EN PIJNMANAGEMENT
- Psychologische strategieën zoals mindfulness, ontspanningstechnieken en op acceptatie
gebaseerde benaderingen worden vaak gebruikt in revalidatieomgevingen
- Deze strategieën helpen patiënten hun pijn te beheersen en de emotionele impact van
chronische aandoeningen te verminderen
o Passieve coping en actieve coping → invloed op herstel (passieve gaan vermijden
o Hierbij is HOLLISTISCHE BENADERING belangrijk
1.2.3 LICHAAM EN GEEST: EEN BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Een holistische benadering die rekening houdt met biologische, psychologische en sociale factoren in
gezondheid en ziekte.
Belang voor de revalidatie:
- Fysieke (biologische) factoren: spieren, gewrichten, fysieke aandoeningen
- Psychologische factoren: gedachten, emoties, coping strategieën
- Sociale factoren: ondersteuning van familie, werkomgeving, sociaal netwerk
1.2.4 FRAMWORK
De onderdelen die invloed hebben op het revalidatieproces:
1) Psychologische stressoren activeren fysiologische veranderingen (cortisol, immuun functie)
die het herstel kunnen vertragen
2) Angst en kinesiofobie leiden tot bewegings vermeiding en langer durende fysieke beperkingen
3) Psychologische factoren beïnvloeden pijnperceptie, waardoor pijn als ernstiger kan worden
ervaren en herstel worden vertraagd
4) Motivatie en zelfeffectiviteit zijn cruciale psychologische factoren voor therapietrouw en het
behalen van revalidatiedoelen
5) Sociale steun speelt een belangrijke rol in psychologische stabiliteit en kan het revalidatieproces
positief beïnvloeden
1) PSYCHOLOGISCHE STRESSOREN ACTIVEREN FYSIOLOGISCHE VERNADERINGEN
Casus: een patiënt met een scheur in de rotator cuff die chronische stress ervaart. (stress door schulden,
enige kostwinner in zijn gezin, is bakker en heeft dus schouder nodig, werkt nu trager)
Mechanisme: stressrestpons, cortisolproductie, immuunonderdrukking
Onderzoek toont aan dat stress fysiologische processen zoals immuun functie en ontsteking negatief kan
beïnvloeden → leidt tot tragere genezing van weefselschade (en dus tragere revalidatie)
Chronische stress kan een verlaging van de immuunrespons veroorzaken → patiënt meer vatbaar voor
infectie
➔ Kan direct hun revalidatieproces beïnvloeden → doordat ze vatbaarder zijn voor bijkomende
gezondheidsproblemen
3
