2. Structureel realisme/ defensief realisme (Waltz, Mearsheimer)
Structureel realisme verklaart internationale politiek vanuit de structuur van het internationale systeem,
niet vanuit binnenlandse kenmerken. De internationale orde wordt gekenmerkt door anarchie (geen
centraal gezag), wat staten dwingt tot zelfhulp en machtspolitiek. + verklaart streven naar status-quo en
balance of power ,maar geen oplossingen (=conservatieve theorie)
Belangrijkste aannames
Het internationale systeem is anarchisch, afwezigheid van hiërarchie = biljardmodel
Staten zijn rationele, unitary actors: unitaire actor assumptie + rationaliteitsaanname = like units
Consequentie van 1+2 = Overleving is het primaire doel = zelfhulp, een staat moet zichzelf staande
houden. + selectie, competitie, coördinatie
Types van machtsverhoudingen gebaseerd op de verdeling van capabilities = determinisme
Centrale actoren
Soevereine (natie-) staten als ultieme machthebber
Vooral grootmachten (Mearsheimer)
Conceptualisering van macht
Materiële macht: militaire capaciteit = DE macht : een allesomvattend machtsconcept, niet-
vervangbaarheid van macht
Macht is relatief (wie sterker is dan wie)
Machtsevenwicht (balancing) is cruciaal
Visie op samenwerking
Samenwerking is mogelijk, maar zeldzaam, tijdelijk en instrumenteel. Niet-vrijwillig en ad-hoc in
eigenbelang van de hegemoon = opportunistisch free-riders tolereren
Staten vrezen relative gains en bedrog
Actor-strategieën binnen de dwingende internationale structuren ( bandwagoning, buck-passing,..)
Visie op de internationale realiteit
Permanent conflictpotentieel
Veiligheidsdilemma -> spiraal van wantrouwen -> wapenwedeloop
Oorlog is altijd mogelijk, zelfs zonder slechte intenties want focus op structurele condities (merk op:
je kan geen schuldige aanduiden in het structureel realisme)
Actueel voorbeeld
Grootmachtenconcurrentie VS–China
NAVO–Rusland en de oorlog in Oekraïne
Wapenwedloop
Klassiek realisme = focus op image 1: de wijze staatsman als individu met verantwoordelijkheidsgevoelen
voluntarisme = Human-nature realism. (Waltz is hier tegen) streven naar macht is inherent aan staten.
Offensief realisme: (Mearscheimer): machtsmaximalisatie van relatieve macht met hegemonie als ultieme
doel. Dit leidt tot hegemoniale/ systeemoorlogen zoals WW1-2.
, 3. Regimetheorie/ liberaal institutionalisme (Krasner; Axelrod & Keohane)
Internationale regimes — gedeelde normen, regels en procedures — structureren samenwerking onder
anarchie en beïnvloeden staatsgedrag. (defenitie van Krasner)
Regimes ontstaan wanneer complementaire en conflicterende belangen samenvallen, die situatie =
coördinatieprobleem = regime als institutionele oplossing
Speltheorie: waarom staten zaken doen die ze uit eigen voorkeur niet willen. (Focus op binnenland)
Belangrijkste aannames
Staten zijn rationeel en hebben voorkeuren over bepaalde kwesties
Samenwerking is mogelijk onder voorwaarden
Regimes functioneren als intervening variables
Structuur (macht) beïnvloedt ontstaan van regimes
Centrale actoren
Staten
Internationale regimes en organisaties (WTO, IMF, klimaatakkoorden)
Conceptualisering van macht
Structurele macht van dominante staten à het systeem nog stabieler en voorspelbaarder maken
Regimes weerspiegelen vaak belangen van sterke actoren
Macht = issue-specific in politieke velden = gekoppeld aan instituties = gecompartimentaliseert
Visie op samenwerking
Samenwerking mogelijk via iteratie, transparantie en wederkerigheid (schaduw van de toekomst)
Tit-for-tat en institutionele regels verminderen onzekerheid = ° causale werking van een regime
Regimes verlagen transactiekosten en vervullen functies zoals: marktfalen oplossen, informatiedeling
Visie op de internationale realiteit
Anarchie blijft bestaan à zie collaboratieprobleem
Maar orde is mogelijk via instituties
Geen wereldregering, wel governance
Actueel voorbeeld
WTO-regels
Klimaatregimes (Parijsakkoord)
Non-proliferatieregime (NPT)
Essentiële extra elementen
Schaduw van de toekomst (Keohane) creëert nood aan monitoring en enforcement
Package deal als mogelijke oplossing voor het collaboratieprobleem want lost wederzijdse blokkades op
Structureel realisme verklaart internationale politiek vanuit de structuur van het internationale systeem,
niet vanuit binnenlandse kenmerken. De internationale orde wordt gekenmerkt door anarchie (geen
centraal gezag), wat staten dwingt tot zelfhulp en machtspolitiek. + verklaart streven naar status-quo en
balance of power ,maar geen oplossingen (=conservatieve theorie)
Belangrijkste aannames
Het internationale systeem is anarchisch, afwezigheid van hiërarchie = biljardmodel
Staten zijn rationele, unitary actors: unitaire actor assumptie + rationaliteitsaanname = like units
Consequentie van 1+2 = Overleving is het primaire doel = zelfhulp, een staat moet zichzelf staande
houden. + selectie, competitie, coördinatie
Types van machtsverhoudingen gebaseerd op de verdeling van capabilities = determinisme
Centrale actoren
Soevereine (natie-) staten als ultieme machthebber
Vooral grootmachten (Mearsheimer)
Conceptualisering van macht
Materiële macht: militaire capaciteit = DE macht : een allesomvattend machtsconcept, niet-
vervangbaarheid van macht
Macht is relatief (wie sterker is dan wie)
Machtsevenwicht (balancing) is cruciaal
Visie op samenwerking
Samenwerking is mogelijk, maar zeldzaam, tijdelijk en instrumenteel. Niet-vrijwillig en ad-hoc in
eigenbelang van de hegemoon = opportunistisch free-riders tolereren
Staten vrezen relative gains en bedrog
Actor-strategieën binnen de dwingende internationale structuren ( bandwagoning, buck-passing,..)
Visie op de internationale realiteit
Permanent conflictpotentieel
Veiligheidsdilemma -> spiraal van wantrouwen -> wapenwedeloop
Oorlog is altijd mogelijk, zelfs zonder slechte intenties want focus op structurele condities (merk op:
je kan geen schuldige aanduiden in het structureel realisme)
Actueel voorbeeld
Grootmachtenconcurrentie VS–China
NAVO–Rusland en de oorlog in Oekraïne
Wapenwedloop
Klassiek realisme = focus op image 1: de wijze staatsman als individu met verantwoordelijkheidsgevoelen
voluntarisme = Human-nature realism. (Waltz is hier tegen) streven naar macht is inherent aan staten.
Offensief realisme: (Mearscheimer): machtsmaximalisatie van relatieve macht met hegemonie als ultieme
doel. Dit leidt tot hegemoniale/ systeemoorlogen zoals WW1-2.
, 3. Regimetheorie/ liberaal institutionalisme (Krasner; Axelrod & Keohane)
Internationale regimes — gedeelde normen, regels en procedures — structureren samenwerking onder
anarchie en beïnvloeden staatsgedrag. (defenitie van Krasner)
Regimes ontstaan wanneer complementaire en conflicterende belangen samenvallen, die situatie =
coördinatieprobleem = regime als institutionele oplossing
Speltheorie: waarom staten zaken doen die ze uit eigen voorkeur niet willen. (Focus op binnenland)
Belangrijkste aannames
Staten zijn rationeel en hebben voorkeuren over bepaalde kwesties
Samenwerking is mogelijk onder voorwaarden
Regimes functioneren als intervening variables
Structuur (macht) beïnvloedt ontstaan van regimes
Centrale actoren
Staten
Internationale regimes en organisaties (WTO, IMF, klimaatakkoorden)
Conceptualisering van macht
Structurele macht van dominante staten à het systeem nog stabieler en voorspelbaarder maken
Regimes weerspiegelen vaak belangen van sterke actoren
Macht = issue-specific in politieke velden = gekoppeld aan instituties = gecompartimentaliseert
Visie op samenwerking
Samenwerking mogelijk via iteratie, transparantie en wederkerigheid (schaduw van de toekomst)
Tit-for-tat en institutionele regels verminderen onzekerheid = ° causale werking van een regime
Regimes verlagen transactiekosten en vervullen functies zoals: marktfalen oplossen, informatiedeling
Visie op de internationale realiteit
Anarchie blijft bestaan à zie collaboratieprobleem
Maar orde is mogelijk via instituties
Geen wereldregering, wel governance
Actueel voorbeeld
WTO-regels
Klimaatregimes (Parijsakkoord)
Non-proliferatieregime (NPT)
Essentiële extra elementen
Schaduw van de toekomst (Keohane) creëert nood aan monitoring en enforcement
Package deal als mogelijke oplossing voor het collaboratieprobleem want lost wederzijdse blokkades op
