1900
Examengerichte samenvatting - Geschiedenis HAVO 5
Gebaseerd op de CvTE-syllabus Geschiedenis HAVO 2027, historische context Het Britse Rijk (p. 12-14).
Hoe gebruik je deze samenvatting? Leer per leidende vraag eerst de grote ontwikkeling. Koppel
daarna personen, jaartallen en begrippen aan de juiste oorzaak-gevolgketen. De genoemde
jaartallen zijn in de syllabus historische keerpunten en zijn daarom extra belangrijk voor de
chronologie.
Overzicht van de historische context
1585-1833: Engelse kolonisatie van de Amerika's, groei van plantage-economie en slavernij,
Amerikaanse onafhankelijkheid en opkomst van abolitionisme.
1765-1885: India groeit uit tot de belangrijkste Britse kolonie: eerst via de East India Company,
daarna onder direct bestuur van de Britse regering.
1750-1900: Koloniën leveren grondstoffen, kapitaal en afzetmarkten en versterken zo de
industrialisatie en wereldmacht van Groot-Brittannië.
, 1. Op welke manieren ontwikkelden zich de Engelse koloniën in de
Amerika's (1585-1833)?
Korte samenvatting
Aan het eind van de 16e eeuw verkenden de Engelsen Noord-Amerika als mogelijke uitvalsbasis tegen
het katholieke Spanje en als kolonie. Vanaf de 17e eeuw groeide de Engelse kolonisatie snel. In het
noorden ontstonden vooral vestigingskoloniën met landbouw, handel en nijverheid; in het zuiden en
het Caribisch gebied ontstonden winstgevende plantage-economieën die sterk afhankelijk waren van
de arbeid van slaafgemaakten.
In de 18e eeuw kwamen kolonisten in aanraking met Verlichte ideeën over natuurlijke rechten,
volkssoevereiniteit en de trias politica. Onvrede over belastingen zonder vertegenwoordiging leidde
in 1776 tot opstand en de vorming van de Verenigde Staten. Tegelijk groeide vanaf het einde van de
18e eeuw het abolitionisme: in 1807 werd de slavenhandel in het Britse Rijk verboden en in 1833
slavernij in grote delen van het rijk.
Belangrijke personen, gebeurtenissen en jaartallen
Eind 16e eeuw: Engelse verkenningen van Noord-Amerika; strijd met het katholieke Spanje
speelde mee als motief.
1620 - Pilgrim Fathers: protestantse kolonisten stichten een nederzetting met het doel een nieuwe
samenleving op te bouwen.
Royal African Company: Engelse handelscompagnie die betrokken was bij de lucratieve
driehoekshandel.
1776 - Amerikaanse onafhankelijkheid: de dertien koloniën komen in opstand en vormen de
Verenigde Staten van Amerika.
1807 - Verbod op de slavenhandel in het Britse Rijk; dit droeg bij aan de economische neergang
van Barbados en Jamaica.
1833 - Groot-Brittannië verbiedt slavernij in grote delen van het rijk.
Kenmerkende aspecten
Waarom relevant in deze
Nr. Officiële formulering
context?
18 Het begin van de Europese De Engelse verkenningen en
overzeese expansie kolonisatie van Noord-Amerika
maken deel uit van de Europese
expansie overzee.
21 De protestantse reformatie die De Pilgrim Fathers waren
splitsing van de christelijke protestanten die in Amerika
kerk in West-Europa tot gevolg een nieuwe samenleving
had wilden opbouwen; de
tegenstelling met katholiek
Spanje speelde ook een rol.
25 Wereldwijde handelscontacten, De koloniale economie verbond