samenvatting Notarieel Ondernemingsrecht II (JUR-4NOR2)

TENTAMEN NOTARIEEL ONDERNEMINGSRECHT
Week 1 – Van oprichting tot ontbinding
Rol van de notaris in levenscyclus




 Als je niet naar de notaris wil, dan is een NLse rp niet geschikt. Je kunt bijv. een Engelse Ltd. oprichten want hiervoor
hoef je niet naar de notaris. MAAR dan ben je wel gebonden aan het buitenlandse recht.
 Eén BV is GEEN BV: er wordt vaak een holding opgericht met daaronder verschillende werkmaatschappijen waarin
de activiteiten worden verricht. Wordt vaak ook gedaan vanwege de aansprakelijkheid: de activiteiten
verspreiden over werkmaatschappijen, zodat niet alles verloren gaat indien een van de werkmaatschappijen
failliet gaat. Je hebt dan een onderhandelingspositie.
 De rol van de notaris gaat vooral over adviseren. Je hebt als notaris verantwoordelijkheden. Bijv. advisering over
aansprakelijkheden van bestuurders en commissarissen en de mogelijke gevolgen hiervan. Een bestuurders is aansprakelijk
bij onbehoorlijk bestuur en ernstig verwijtbaar handelen (art. 2:9 BW).
 Bijv. ondernemingen die actief zijn in NL en hierdoor vervuiling veroorzaken waardoor personen schade lijden,
zoals Shell. In hoeverre moet je de maatschappelijke belangen als rp en als bestuurder aantrekken? Er staat
nergens in de wet dat je geen benzine mag maken. MAAR in dit geval gaat het om het beginsel van onrechtmatige
daad  omvat ongeschreven regels en is aan evolutie onderhevig. Je kunt aansprakelijk zijn als je handelt in strijd
met geldende verkeersopvattingen in de maatschappij. De verkeersopvattingen in de maatschappij omtrent o.a.
het milieu zijn de laatste tijd erg veranderd. Als jij weet als bestuurder dat dit schade toebrengt aan een ander,
dan ben je ernstig verwijtbaar aan het handelen en dus kun je aansprakelijk zijn.

Oprichting van een NV of BV
Motieven tot oprichting
Het klassieke motief is de wens van de oprichters om bij het ondernemen NIET persoonlijk aansprakelijk te zijn voor de
hieruit ontstane verbintenissen, zoals bij een eenmanszaak of VOF wel het geval is.
Een ander motief is het doel de continuïteit van de onderneming voor de toekomst te waarborgen.
Een economisch motief is het eenvoudiger kunnen aantrekken van kapitaal door uitgifte van aandelen.

Oprichtingshandeling
Als er een cliënt binnenkomt, moet eerst de compliance-check worden nagaan:
 Controle op rechtspersonen: repressieve permanente controle;
 Sanctielijsten;
 Anti-witwasregeling;
 UBO-register.

 De oprichting van de NV en BV is een rechtshandeling. De rp worden beheerst door eigen regels van specifieke aard.
 De rechtshandeling van de oprichting is gericht op de oprichting van de vs, dus het doen ontstaan van de rp. Door
de oprichting ontstaat een rechtssubject. De deelnemers aan de oprichtingshandeling verklaren een NV of BV op
te richten en daarvoor statuten vast te stellen.
 De oprichtingshandeling is daarnaast gericht op het tot stand brengen van een rechtsverhouding tussen de vs en
de deelnemers aan de oprichtingshandeling. Indien die deelnemers bij oprichting aandelen nemen, ontstaat een
rechtsverhouding tussen de vs en deze aandeelhouders.

Akte van oprichting
Een vs wordt door een of meer personen opgericht bij notariële akte. De akte van oprichting wordt ondertekend door de
notaris en door iedere deelnemer aan de oprichtingshandeling (art. 2:64/2:175 lid 2 BW):
 Oprichters die aandelen nemen;
 Oprichters die geen aandelen nemen;
- Tussen hem en de vs ontstaat een lidmaatschapsverhouding. Hij is wel partij bij de akte. Deze oprichters
treden bij directe binding (art. 2:93 lid 4/2:203 lid 4 BW) op als vertegenwoordigers van de vennootschap.
 Eerste aandeelhouders die geen oprichters zijn.
- Door het ondertekenen van de akte ontstaat het aandeelhouderschap.

Digitale oprichting BV


1

,Het is mogelijk om een BV digitaal op te richten o.g.v. art. 2:175a BW.

Ongeldigheid oprichtingshandeling
Indien de deelneming van een deelnemer aan de oprichtingshandeling ongeldig is, heeft dit op zichzelf geen invloed op de
rechtsgeldigheid van de deelneming van de overblijvende deelnemers (art. 2:4 lid 2 BW). Als de deelneming van een van de
twee personen wegvalt, is er geen gebrek in de oprichtingshandeling en de vs kan om die reden niet worden ontbonden 
dit komt doordat een eenzijdige oprichtingshandeling voldoende is.
Indien de deelneming van de enige oprichter ongeldig blijkt, dan is er wel een gebrek in de oprichtingshandeling. Hetzelfde
wanneer de deelnemingen van alle oprichters ongeldig blijken.

 Stel, de oprichter vergeet te ondertekenen, is de akte dan nog wel geldig? Ja, als je notaris heeft ondertekend, dan is er
sprake van een geldige oprichtingshandeling (art. 2:4 lid 1 BW).

Inhoud akte van oprichting en statuten
De akte van oprichting moet ook statuten bevatten. Deze vormen het rechtsregime van de vs als rp. De oprichters,
aandeelhouders en de vs zelf zijn hieraan gebonden.
 De statuten bevatten in ieder geval de naam, zetel en doel van de vs (art. 2:66/2:177 lid 1 BW):
 Naam  is tegelijkertijd de handelsnaam waaronder de onderneming wordt gedreven (art. 2:75/2:186 BW);
 Zetel  die moet in NL zijn gelegen (art. 2:66/2:177 lid 3 BW);
 Doel  het blijkens de statuten beoogde terrein van werkzaamheden van de vs (art. 2:66/2:177 lid 1 BW).

 De akte van oprichting en statuten moeten ook gegevens bevatten over het kapitaal en de aandelen (art. 2:67/2:178
BW):
 Bij de NV is opname van een maatschappelijk kapitaal alsmede het aantal en het nominale bedrag van de
aandelen in de statuten verplicht. Die verplichting is er NIET voor de BV.
 De akte van oprichting vermeldt het bedrag van het bij de oprichting geplaatste kapitaal en van het gestorte deel
daarvan. Zijn er verschillende soorten aandelen, dan worden de bedragen van het geplaatste en van het gestorte
kapitaal uitgesplitst per soort.

 Overige voorschriften voor akte van oprichting en statuten:
 Benoeming eerste bestuurders (art. 2:132/2:242 BW);
 Benoeming eerste commissarissen (art. 2:142/2:252 lid 1 BW);
 Voorschriften NV of BV;
 Binding NV of BV door oprichtingsakte (art. 2:93/2:203 lid 4 BW);
 Belet en ontstentenis van bestuurders (art. 2:134/2:244 lid 4 BW);
 Belet en ontstentenis van commissarissen (art. 2:252 lid 4 BW).

Inschrijfplicht
De bestuurders zijn verplicht de NV en BV te doen inschrijven in het handelsregister en een authentiek afschrift van de akte
van oprichting en de daaraan gehechte stukken neer te leggen ten kantore van het handelsregister (art. 2:69/2:180 BW). Zie
ook Handelsregisterwet 2007.

! Dit geldt alleen voor vennootschappen die hun statutaire zetel in NL hebben. Maar heeft een buitenlandse vs een
onderneming in NL, dan dient die wel te worden ingeschreven.

Aansprakelijkheid van bestuurders
De bestuurders zijn naast de NV en BV hoofdelijk aansprakelijk voor elke tijdens hun bestuur verrichte rechtshandeling
waardoor de vs wordt verbonden in het tijdvak voordat de opgave ter eerste inschrijving in het handelsregister, vergezeld
van de neer te leggen afschriften, is geschied (art. 2:69 lid 2/2:180 lid 2 BW). Deze bepaling wil de naleving van de
inschrijvingsplicht bevorderen door het stellen van een civielrechtelijke sanctie op niet-inschrijving.

Preconstitutieve fase
Voor de NV en BV kunnen rechten en verplichtingen ontstaan uit rechtshandelingen die namens haar zijn verricht voordat
haar oprichting is voltooid. Bijv. om met derden te handelen. De wet voorziet in twee mogelijkheden van binding van de op
te richten vennootschap:
1. Binding kan ontstaan wanneer de vs na haar oprichting de rechtshandelingen die zijn verricht namens de op te
richten vennootschap, uitdrukkelijk of stilzwijgend bekrachtigt (art. 2:93 lid 1/2:203 lid 1 BW).
2. Binding kan ontstaan doordat oprichters de vs in de akte van oprichting rechtstreeks verbinding door de in art.
2:93 lid 4/2:203 lid 4 BW opgesomde rechtshandelingen  directe binding.
Bijv. organisatie van de rp, huurcontracten afsluiten.

Handelen namens BV/NV i.o.



2

,Uit het gebruik van deze naam moet worden afgeleid dat men heeft gehandeld namens de op te richten vs (art. 2:93 lid
1/2:203 lid 1 BW). Tegenover derden moet op duidelijke kenbare wijze worden gehandeld namens een op te richten
vennootschap. Er is sprake van preconstitutief handelen dat is gericht op het tot stand brengen van een rechtsbetrekking
namens een op te richten vs of van een preconstitutieve rechtsbevoegdheid van een vennootschap.
Deze rechtshandelingen kunnen worden verricht door toekomstige oprichters maar ook door andere (rechts)personen.
 Indien de aanduiding i.o. niet is gebruikt, zijn de rechtshandelingen ook niet namens de op te richten vs verricht
waardoor dus later NIET kan worden bekrachtigd.

Bekrachtiging
Uit rechtshandelingen verricht namens een op te richten NV of BV, ontstaan voor de vs slechts rechten en verplichtingen
wanneer zij die rechtshandelingen na haar oprichting bekrachtigt. De handelende personen worden door de bekrachtiging
van deze verplichtingen bevrijd en bekrachtiging heeft terugwerkende kracht.
 Door bekrachtiging krijgt de vs ook alle rechten die voortvloeien uit de rechtsbetrekking tussen haar en de wederpartij.
Bijv. nakoming vorderen of schadevergoeding bij wanprestatie.

DUS: als bijv. het kantoorpand al gekocht en geleverd wordt, dan wordt de BV i.o. geen eigenaar maar degene die het pand
gekocht en geleverd heeft gekregen. Aan de persoon die handelt wordt geleverd onder ontbindende voorwaarde en aan de
BV i.o. wordt geleverd onder opschortende voorwaarde. Door bekrachtiging wordt de vs eigenaar van het kantoorpand.

Kapitaal NV en BV
De NV en BV worden gefinancierd met eigen vermogen en vreemd vermogen:
 Eigen vermogen: het aandelenkapitaal en de reserves. Financiering van dit eigen vermogen geschiedt door uitgifte
van aandelen en door het creëren van reserves. Het eigen vermogen blijft gedurende het bestaan van de vs aan
haar gebonden.
 Vreemd vermogen: dit wordt gevormd door schulden van de vennootschap. Bijv. bankleningen, obligaties,
leverancierskredieten etc. Hierop rust een terugbetalingsplicht en zal op enig moment worden afgelost.
 Verschaffers van eigen vermogen ontvangen dividend, schuldeisers ontvangen rente.

Kapitaalbescherming
De NV kent kapitaalbescherming: minimaal in te brengen kapitaal en wettelijke waarborgen.
De BV kent bescherming via een uitkeringstest: geen uitkeringen indien de BV de opeisbare schulden niet kan voldoen.

Aandelenkapitaal
Het kapitaal van de NV of BV wordt bijeengebracht door aandeelhouders als kapitaalverschaffers. Het kapitaal is verdeeld in
aandelen. Elk aandeel vertegenwoordigt een waarde die in de statuten is bepaald, het nominale bedrag van de aandelen.
Het totale bedrag van het bij aandeelhouders geplaatste nominale kapitaal is de som van de nominale bedragen van de
aandelen die aan aandeelhouders zijn uitgegeven (bij de oprichting van de vs of later).
 Maatschappelijk kapitaal: is het in de statuten opgenomen maximumbedrag waarbinnen nieuwe aandelen
kunnen worden uitgegeven zonder dat de statuten hoeven te worden gewijzigd. Het maatschappelijk kapitaal is in
aandelen verdeeld (zie voor de NV art. 2:64 lid 1 BW en art. 2:79 lid 1 BW). De NV dient een maatschappelijk
kapitaal te hebben (art. 2:67 lid 1 BW), bij de BV is dit facultatief (art. 2:178 lid 1 BW).
 Geplaatst kapitaal: is het bedrag dat aangeeft hoeveel aandelen zijn geplaatst, ofwel zijn uitgegeven. Dit is een
rekeneenheid. Bij de NV moet ten minste 1/5e van het maatschappelijke kapitaal zijn geplaatst. Het geplaatste
kapitaal van de NV en BV moet ter inschrijving worden opgegeven aan het handelsregister.
 Gestort kapitaal: het gedeelte van het geplaatste kapitaal waarop de door de aandeelhouders verschuldigde
inbreng door hen in voldaan, ofwel waarop het door hen verschuldigde is gestort.
 Opgevraagd kapitaal: is het deel van het geplaatste kapitaal dat nog niet is gestort, maar door de vs is
opgevraagd (art. 2:80/2:191 lid 1 BW). Dit hoeft NIET in het handelsregister ter inschrijving te worden opgegeven.
 Agio: indien op een aandeel meer wordt gestort dan het nominale bedrag, wordt dit surplus aangeduid als agio.
Het wordt op de balans van de vs opgenomen onder het eigen vermogen. Hierdoor neemt het eigen vermogen
van de vs toe. Dit kan plaatsvinden bij oprichting, latere uitgifte van aandelen en op een reeds bestaand aandeel
(informele kapitaalstorting/niet-bedongen agio).
 Agio behoort tot het eigen vermogen!

Reserves
 Wettelijke reserves, statutaire reserves en overige reserves.

Ontbinding en vereffening
Ontbinding
 Dit is geregeld in 2:19-2:24 BW.




3

, Art. 2:19 lid 1 BW bevat een limitatieve opsomming van ontbindingsgronden. De ontbinding van een rp wordt ingeschreven
in het handelsregister, onder vermelding van de datum van ontbinding, persoonlijke gegevens en bevoegdheid van de
vereffenaars en datum waarop hij vereffenaar is geworden.
 Sub a: ontbinding door besluit van AV. Is van dwingend recht, dus bevoegdheid kan niet worden toegekend aan
ander orgaan in statuten.
 Sub f: rechter kan rp ontbinden in de gevallen die de wet bepaald: art. 2:20 en 2:21 BW.

Turboliquidatie
Dan rond het bestuur een vereffening feitelijk af voordat het daartoe bevoegde orgaan het ontbindingsbesluit neemt. De rp
houdt dan ook al op het tijdstip van zijn ontbinding op met bestaan (art. 2:19 lid 4 BW). Dan hoeft het formele
vereffeningstraject NIET gevolgd te worden.

Vereffening
Dit is het geldend maken van de rechten van de rp, voldoening van de se uit baten van de rp en uitkering van het overschot
aan de daartoe gerechtigden. Vereffening is gericht op het einde van het bestaan van de rp. Tijdens de vereffening zullen de
rechtshandelingen van de rp op liquidatie moeten zijn gericht.

De rp blijft na ontbinding voortbestaan als dit voor vereffening van zijn vermogen nodig is. De rp komt dan terecht in een
toestand van liquidatie  art. 2:19 lid 5 BW: ‘in liquidatie’. Op vereffening zijn art. 2:23 en 2:24 BW van toepassing.

Heropening is eventueel mogelijk o.g.v. art. 2:23c BW.

Vereniging
Dit is een samenwerkingsverband van personen en vereist in beginsel 3 elementen (art. 2:26 lid 1 BW):
 Leden;
 Organisatie voor bepaald doel;
 Als eenheid deelnemen aan rechtsverkeer.

De oprichting geschiedt door een meerzijdige rechtshandeling (art. 2:26 lid 2 BW). De oprichtingshandeling bevat het
ontstaan van de vereniging en het lidmaatschap van de oprichters.

Informele vereniging
Inleiding
Een vereniging die niet beschikt over statuten die zijn opgenomen in een notariële akte wordt door de wet aangeduid als
een vereniging zonder volledige rechtsbevoegdheid. Deze vereniging kan geen registergoederen verkrijgen en geen
erfgenaam zijn (art. 2:30 lid 1 BW).
 Een informele vereniging kan worden omgezet in een formele vereniging, indien de statuten alsnog worden vastgelegd
in een notariële akte. Dit besluit moet worden genomen door de AV.
Er kan GEEN coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij ontstaan!

Een informele vereniging kan ontstaan doordat een samenwerkingsverband van personen als eenheid gaat deelnemen aan
het rechtsverkeer. Uit HR Bandidos blijkt waaraan een informele vereniging moet voldoen:
 Ledenbestand;
 Organisatorisch verband opgericht voor een bepaald doel;
 Als eenheid deelnemen aan het rechtsverkeer.

Aansprakelijkheid
 De bestuurders van een informele vereniging zijn hoofdelijk verbonden voor schulden uit een rechtshandeling die tijdens
hun bestuur opeisbaar worden (art. 2:30 lid 2 BW). Wie bestuurder van de vereniging is ten tijde van het opeisbaar worden
van de vordering uit een rechtshandeling (ongeacht wie de vereniging bij de rechtshandeling vertegenwoordigt), is naast de
vereniging hoofdelijk aansprakelijk. Is geen bestuurder of gewezen bestuurder aansprakelijk, dan zijn degenen die de
rechtshandeling namens de vereniging verrichtten, hoofdelijk aansprakelijk.
 De aansprakelijkheid van bestuurders van een informele vereniging, en eventueel de afgetreden bestuurders en zij die
de rechtshandeling hebben verricht, is een subsidiaire aansprakelijkheid indien de vereniging is ingeschreven in het
handelsregister (art. 2:30 lid 4 BW). Inschrijving is niet verplicht, maar het zorgt wel voor subsidiaire aansprakelijkheid.

Formele vereniging
Inleiding
Een vereniging waarvan de statuten wel zijn opgenomen in een notariële akte wordt aangeduid als een formele vereniging.
 Voor de oprichting van vereniging bij notariële akte moet zijn voldaan aan de vereisten van art. 2:27 BW. Als hieraan niet
is voldaan, wordt de vereniging op verzoek van OM of belanghebbende door de rechter ontbonden (art. 2:21 lid 1 sub b
BW).



4