Contractenrecht verdiept - Hoorcolleges
Semester 1 – 2025/2026
Master burgerlijk recht
Radboud Universiteit Nijmegen
Inhoudsopgave
1
,Blok 1: Week 1: Autonomie, totstandkoming en informatie..............................3
Blok 1: Week 2: Autonomie, totstandkoming en informatie............................14
Blok 2: Week 1: Risico-allocatie.....................................................................24
Blok 2: Week 2: Risico-allocatie.....................................................................37
Blok 3: Week 1: Remedies.............................................................................50
Blok 3: Week 2: Remedies.............................................................................62
Blok 4: Week 1: Balans en onbalans..............................................................70
Blok 1: Week 1: Autonomie, totstandkoming en informatie....................................................................3
Blok 1: Week 2: Autonomie, totstandkoming en informatie..................................................................11
Blok 2: Week 1: Risico-allocatie........................................................................................................... 21
Blok 2: Week 2: Risico-allocatie........................................................................................................... 30
Blok 3: Week 1: Remedies................................................................................................................... 43
Blok 3: Week 2: Remedies................................................................................................................... 56
Blok 4: Week 1: Balans en onbalans.................................................................................................... 64
2
,Blok 1: Week 1: Autonomie, totstandkoming en informatie
Inleiding
- Autonomie
- Paternalisme
- (Dynamische) uitleg
- Kwalificatie
- Dwingen en verbieden
- (Precontractuele) informatie
Ad. 1 Autonomie
- Autonomie en contractsvrijheid zijn niet letterlijk neergelegd in het BW. Er kan wel tot een idee van
contractsvrijheid worden gekomen door te kijken naar 6:213 BW (overeenkomst komt tot stand
door aanbod en aanvaarding) in verhouding met 3:32 BW (bekwaamheid om rechtshandelingen te
verrichten).
- Autonomie is het vermogen van een individu tot zelfbeschikking, zelfbestuur onafhankelijkheid en
zelfontplooiing, om zijn eigen toekomst vorm te geven door middel van vrijwillige keuzes,
waardoor het individu het verhaal van het eigen leven kan schrijven (en herschrijven).
Het bestaan van vrijwillige keuzes is de basis van het contractenrecht. Er zit hieraan ook een
keerzijde, want een contract sluiten is het vastleggen van je autonome keuze. Als iemand een
contract heeft gesloten, dan is diegene daaraan gebonden, want anders schendt hij de autonomie
van de ander.
- Autonomie is een fundamenteel recht en een ultieme verantwoordelijkheid in liberale
samenlevingen.
- Het impliceert dat iemand controle heeft over zijn eigen leven, kan handelen op basis van eigen
waarden, verlangens en doelen. Daarnaast heeft iemand het vermogen om een vrije wil te
vormen, weloverwogen keuzes te maken en niet-gedwongen beslissingen te nemen.
Het ideaalbeeld is hierbij dat iemand de vrijheid en controle heeft om te bepalen wanneer en met
wie hij een contract sluit. Als iemand niet het vermogen heeft om een vrije wil te vormen, dan is er
sprake van bijv. handelingsonbekwaamheid, wilsgebreken of bescherming van kwetsbare
personen.
- Centrale rol in het contractenrecht en de markteconomie :
Methodologisch individualisme: het Nederlandse BW gaat hiervan uit. Alles begint met
individuele keuzes van individuele personen, waarbij preferenties centraal staan en ze met
vrije wil al dan niet een contract sluiten.
3
, Rationele keuze theorie: dit is de rol die hoort bij het bovenstaande. Dit is een concept wat je
ziet in economie en sociologie. Mensen denken na voordat ze een beslissing nemen. Het
veronderstelt dat je beslissingen niet met je ogen dicht doet. Meestal ligt er een cognitief
proces aan ten grondslag.
In een marktcontext houdt autonomie in dat op basis van duidelijke voorkeuren en volledige
informatie een weloverwogen keuze wordt gemaakt uit de beschikbare opties, om zo een
vrijwillige uitwisseling te faciliteren die het nut maximaliseert.
- Autonomie wordt gezien als de bron van economische vrijheden, zoals het recht om een beroep te
kiezen, werk te verrichten, zaken te doen en als economische actor aan de samenleving deel te
nemen.
- Basis voor principes als partijautonomie en contractvrijheid, waardoor individuen hun juridische
relaties kunnen structureren en hun eigen voorwaarden kunnen vaststellen.
- Autonomie wordt ook wel gezien, niet als het startpunt maar als het einddoel van contractenrecht:
Er heerst een visie dat contractsvrijheid het uitgangspunt is en dat alles wat de wetgever daarop
corrigeert, dat dat een correctie op de contractsvrijheid is. Dan neem je voor lief dat machtige
partijen de inhoud, voorwaarden of de prijs van een contract bepalen. Er is ook een visie die zegt
dat contractsvrijheid iets is waar een rechtssysteem naar moet zien te streven. Als partijen
ongelijk krijgen en marktfalen dreigt, dan moet er gecorrigeerd worden door middel van recht.
Autonomie in contractenrecht
Autonomie komt tot uitdrukking in meerdere bepalingen in het Nederlandse BW.
Handelingsonbekwaamheid
- Iedere natuurlijke persoon is bekwaam tot het verrichten van rechtshandelingen, voor zover de
wet niet anders bepaalt (3:32 lid 1 BW). Hieronder valt het vermogen om als volwassenen niet-
gedwongen beslissingen te nemen.
Onbekwaam: minderjarigen (1:233 BW), minderjarigen met toestemming van wettelijke
vertegenwoordiger (1:234 BW) en meerderjarige die onder curatele gesteld is (1:378 jo 1:381
BW).
- Een rechtshandeling van een onbekwame is vernietigbaar. Een eenzijdige rechtshandeling van
een onbekwame, die niet tot een of meer bepaalde personen gericht was, is echter nietig (lid 2).
In dit soort gevallen is er een grens gelegd voor de bekwaamheid van personen. In sommige
gevallen kan er gezegd worden dat een persoon wel bekwaam is, maar dat hij geen contract kan
sluiten, ter bescherming. Bijv. prostitutiecontracten of plastische chirurgie.
Wil en verklaring
- Een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring
heeft geopenbaard (3:33 BW). In deze bepaling zie je autonomie ook terug, omdat
rechtshandelingen tot stand komen door de wil van personen.
Autonomie zie je terug in het tot stand komen van een rechtshandeling. Hierbij gaat het om
methodologisch individualisme.
4
Semester 1 – 2025/2026
Master burgerlijk recht
Radboud Universiteit Nijmegen
Inhoudsopgave
1
,Blok 1: Week 1: Autonomie, totstandkoming en informatie..............................3
Blok 1: Week 2: Autonomie, totstandkoming en informatie............................14
Blok 2: Week 1: Risico-allocatie.....................................................................24
Blok 2: Week 2: Risico-allocatie.....................................................................37
Blok 3: Week 1: Remedies.............................................................................50
Blok 3: Week 2: Remedies.............................................................................62
Blok 4: Week 1: Balans en onbalans..............................................................70
Blok 1: Week 1: Autonomie, totstandkoming en informatie....................................................................3
Blok 1: Week 2: Autonomie, totstandkoming en informatie..................................................................11
Blok 2: Week 1: Risico-allocatie........................................................................................................... 21
Blok 2: Week 2: Risico-allocatie........................................................................................................... 30
Blok 3: Week 1: Remedies................................................................................................................... 43
Blok 3: Week 2: Remedies................................................................................................................... 56
Blok 4: Week 1: Balans en onbalans.................................................................................................... 64
2
,Blok 1: Week 1: Autonomie, totstandkoming en informatie
Inleiding
- Autonomie
- Paternalisme
- (Dynamische) uitleg
- Kwalificatie
- Dwingen en verbieden
- (Precontractuele) informatie
Ad. 1 Autonomie
- Autonomie en contractsvrijheid zijn niet letterlijk neergelegd in het BW. Er kan wel tot een idee van
contractsvrijheid worden gekomen door te kijken naar 6:213 BW (overeenkomst komt tot stand
door aanbod en aanvaarding) in verhouding met 3:32 BW (bekwaamheid om rechtshandelingen te
verrichten).
- Autonomie is het vermogen van een individu tot zelfbeschikking, zelfbestuur onafhankelijkheid en
zelfontplooiing, om zijn eigen toekomst vorm te geven door middel van vrijwillige keuzes,
waardoor het individu het verhaal van het eigen leven kan schrijven (en herschrijven).
Het bestaan van vrijwillige keuzes is de basis van het contractenrecht. Er zit hieraan ook een
keerzijde, want een contract sluiten is het vastleggen van je autonome keuze. Als iemand een
contract heeft gesloten, dan is diegene daaraan gebonden, want anders schendt hij de autonomie
van de ander.
- Autonomie is een fundamenteel recht en een ultieme verantwoordelijkheid in liberale
samenlevingen.
- Het impliceert dat iemand controle heeft over zijn eigen leven, kan handelen op basis van eigen
waarden, verlangens en doelen. Daarnaast heeft iemand het vermogen om een vrije wil te
vormen, weloverwogen keuzes te maken en niet-gedwongen beslissingen te nemen.
Het ideaalbeeld is hierbij dat iemand de vrijheid en controle heeft om te bepalen wanneer en met
wie hij een contract sluit. Als iemand niet het vermogen heeft om een vrije wil te vormen, dan is er
sprake van bijv. handelingsonbekwaamheid, wilsgebreken of bescherming van kwetsbare
personen.
- Centrale rol in het contractenrecht en de markteconomie :
Methodologisch individualisme: het Nederlandse BW gaat hiervan uit. Alles begint met
individuele keuzes van individuele personen, waarbij preferenties centraal staan en ze met
vrije wil al dan niet een contract sluiten.
3
, Rationele keuze theorie: dit is de rol die hoort bij het bovenstaande. Dit is een concept wat je
ziet in economie en sociologie. Mensen denken na voordat ze een beslissing nemen. Het
veronderstelt dat je beslissingen niet met je ogen dicht doet. Meestal ligt er een cognitief
proces aan ten grondslag.
In een marktcontext houdt autonomie in dat op basis van duidelijke voorkeuren en volledige
informatie een weloverwogen keuze wordt gemaakt uit de beschikbare opties, om zo een
vrijwillige uitwisseling te faciliteren die het nut maximaliseert.
- Autonomie wordt gezien als de bron van economische vrijheden, zoals het recht om een beroep te
kiezen, werk te verrichten, zaken te doen en als economische actor aan de samenleving deel te
nemen.
- Basis voor principes als partijautonomie en contractvrijheid, waardoor individuen hun juridische
relaties kunnen structureren en hun eigen voorwaarden kunnen vaststellen.
- Autonomie wordt ook wel gezien, niet als het startpunt maar als het einddoel van contractenrecht:
Er heerst een visie dat contractsvrijheid het uitgangspunt is en dat alles wat de wetgever daarop
corrigeert, dat dat een correctie op de contractsvrijheid is. Dan neem je voor lief dat machtige
partijen de inhoud, voorwaarden of de prijs van een contract bepalen. Er is ook een visie die zegt
dat contractsvrijheid iets is waar een rechtssysteem naar moet zien te streven. Als partijen
ongelijk krijgen en marktfalen dreigt, dan moet er gecorrigeerd worden door middel van recht.
Autonomie in contractenrecht
Autonomie komt tot uitdrukking in meerdere bepalingen in het Nederlandse BW.
Handelingsonbekwaamheid
- Iedere natuurlijke persoon is bekwaam tot het verrichten van rechtshandelingen, voor zover de
wet niet anders bepaalt (3:32 lid 1 BW). Hieronder valt het vermogen om als volwassenen niet-
gedwongen beslissingen te nemen.
Onbekwaam: minderjarigen (1:233 BW), minderjarigen met toestemming van wettelijke
vertegenwoordiger (1:234 BW) en meerderjarige die onder curatele gesteld is (1:378 jo 1:381
BW).
- Een rechtshandeling van een onbekwame is vernietigbaar. Een eenzijdige rechtshandeling van
een onbekwame, die niet tot een of meer bepaalde personen gericht was, is echter nietig (lid 2).
In dit soort gevallen is er een grens gelegd voor de bekwaamheid van personen. In sommige
gevallen kan er gezegd worden dat een persoon wel bekwaam is, maar dat hij geen contract kan
sluiten, ter bescherming. Bijv. prostitutiecontracten of plastische chirurgie.
Wil en verklaring
- Een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring
heeft geopenbaard (3:33 BW). In deze bepaling zie je autonomie ook terug, omdat
rechtshandelingen tot stand komen door de wil van personen.
Autonomie zie je terug in het tot stand komen van een rechtshandeling. Hierbij gaat het om
methodologisch individualisme.
4
