Samenvatting van hoofdstuk 1 t/m 3: Ontwerpen voor zorg en welzijn. Geschreven door Job
van ‘t Veer, Eveline Wouters, Monica Veeger en Remko van der Lugt. Eerste druk 2020
Hoofdstuk 1
"Niet over ons, zonder ons’’: wordt steeds vaker gebruikt in het zorg- en welzijnsdomein.
Hiermee wordt bedoeld dat de mensen die de problemen elke dag ervaren, waarschijnlijk de
beste ideeën hebben voor oplossingen. (denk aan patiëntgerichte zorg, eigen regie, shared
decision making en zelfmanagement)
Door de groeiende zorgvraag zijn wij vooral bezig met vandaag en niet veel met de
toekomst, hierdoor is de zorgsector niet erg innovatief terwijl daar wel behoefte naar is
➔ De groeiende zorgvraag komt o.a door de vergrijzing, dat mensen ouder worden
maar tegelijkertijd meer chronische aandoeningen hebben waardoor er per saldo
meer mensen zorg en ondersteuning nodig hebben
➔ Dit maakt de zorgvraag ook complexer doordat de ene aandoening invloed heeft op
de andere en ook vaak samenhangen
➔ Door de wens van personalisering tijdens trajecten, neemt de complexiteit verder toe
➔ Technologische ontwikkelingen dragen ook bij aan de complexiteit door bijvoorbeeld
onbetrouwbare internet bronnen en privacy schending
➔ Digital divide: ongelijkheid door dat sommige mensen wel met technologie om
kunnen gaan en anderen niet (denk aan ouderen of mensen zonder toegang)
➔ Door de toenemende complexiteit kunnen de zorgverleners niet meer alle passende
oplossingen klaar hebben liggen, hierdoor is een bredere en innovatievere blik,
improvisatie vermogen en experimenteerruimte nodig om tot passende en duurzame
oplossingen te komen
Gezondheid volgens WHO (Wereldgezondheid organisatie) is ‘’een toestand van volledig
fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het ontbreken van ziekte en gebrek’’
➔ Een dynamischere en flexibelere definitie is: ‘’Gezondheid is het vermogen zich aan
te passen en eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven.’’
technology push: vernieuwing die door technologie gedreven is
Wicked problems: vraagstukken die om meerdere redenen niet eenvoudig op te lossen zijn
en waarbij traditionele werkwijzen onvoldoende soelaas bieden
➔ Wicked problems zijn vaak open van aard, wat betekent dat het op veel wijzen
beïnvloed wordt, dat maakt dat er meerdere partijen betrokken zijn waardoor er ook
vaak tegenstrijdige belangen zijn. Wat een oplossing is voor 1 is dat niet per se voor
een ander.
➔ Wicked problems zijn dynamisch: het vraagstuk kan van aard en ernst veranderen
waardoor de aanpak moet worden bijgesteld (bijv. vroege diagnose van dementie is
vaak fijn voor de familie maar minder fijn voor de persoon zelf. Ook is
bewegingsvrijheid belangrijk, maar veiligheid is daarbij een uitdaging.)
, Het ontwerpproces begint bij de vraag: wat is het doel dat iemand wil bereiken met het
ontwerp of wat is het probleem waar de doelgroep voor staat. Daarbij zijn belangrijke
vragen: word je goed geholpen? hoe is het contact? Hebben ze tijd voor je?
Customer experience: de ervaring van de cliënt staat centraal en het is deze ervaring die de
kwaliteit van de verleende service bepaalt
➔ Vanuit een experience design benadering probeer je het zo aangenaam mogelijk te
maken
➔ bijv. Verpleegkundige moet een injectie geven aan een 12 jarige jongen. Als zij deze
op een medisch correcte manier geeft, levert ze een kwalitatief goede service. Maar
als zij opmerkt dat hij nerveus is en daarom afleidt of gerust probeert te stellen maakt
ze de ervaring ook zo aangenaam mogelijk
Servitization: verbreding van focus van het product naar de hele dienstverlening rond een
product
Design for change: de principes van ontwerpgericht werken worden ingezet om verandering
teweeg te brengen in de gehele organisatie en bij mensen die er werken
➔ Hoe krijg je mensen dan zover dat ze bereid zijn om te veranderen? Principes van
ontwerpgericht werken kunnen hier een antwoord op zijn: een participatieve en
iteratieve werkwijze geeft de mogelijkheid om professional in een vroeg stadium mee
te nemen in de beoogde verandering en hier hun stem in te geven
➔ Not invented by us-syndroom: mensen vinden het lastig om iets te accepteren of in
gebruik te nemen als ze het niet zelf gemaakt of bedacht hebben (veelgenoemd
probleem in implementatieprocessen). Als mensen zelf hebben bijgedragen aan een
verandering, staan ze er positiever tegenover.
Organizational transformational design: het inzetten van ontwerpgerichte activiteiten gericht
op veranderingen op organisatie niveau. Dit is gericht op de voortdurende innovatie van
werkprocessen en organisatie structuren, professionele deskundigheid en participatief
leiderschap.
➔ Het creëren van betrokkenheid bij deelnemers door het ter beschikking stellen van
tijd, ruimte, financiën en coaching is essentieel.
van ‘t Veer, Eveline Wouters, Monica Veeger en Remko van der Lugt. Eerste druk 2020
Hoofdstuk 1
"Niet over ons, zonder ons’’: wordt steeds vaker gebruikt in het zorg- en welzijnsdomein.
Hiermee wordt bedoeld dat de mensen die de problemen elke dag ervaren, waarschijnlijk de
beste ideeën hebben voor oplossingen. (denk aan patiëntgerichte zorg, eigen regie, shared
decision making en zelfmanagement)
Door de groeiende zorgvraag zijn wij vooral bezig met vandaag en niet veel met de
toekomst, hierdoor is de zorgsector niet erg innovatief terwijl daar wel behoefte naar is
➔ De groeiende zorgvraag komt o.a door de vergrijzing, dat mensen ouder worden
maar tegelijkertijd meer chronische aandoeningen hebben waardoor er per saldo
meer mensen zorg en ondersteuning nodig hebben
➔ Dit maakt de zorgvraag ook complexer doordat de ene aandoening invloed heeft op
de andere en ook vaak samenhangen
➔ Door de wens van personalisering tijdens trajecten, neemt de complexiteit verder toe
➔ Technologische ontwikkelingen dragen ook bij aan de complexiteit door bijvoorbeeld
onbetrouwbare internet bronnen en privacy schending
➔ Digital divide: ongelijkheid door dat sommige mensen wel met technologie om
kunnen gaan en anderen niet (denk aan ouderen of mensen zonder toegang)
➔ Door de toenemende complexiteit kunnen de zorgverleners niet meer alle passende
oplossingen klaar hebben liggen, hierdoor is een bredere en innovatievere blik,
improvisatie vermogen en experimenteerruimte nodig om tot passende en duurzame
oplossingen te komen
Gezondheid volgens WHO (Wereldgezondheid organisatie) is ‘’een toestand van volledig
fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het ontbreken van ziekte en gebrek’’
➔ Een dynamischere en flexibelere definitie is: ‘’Gezondheid is het vermogen zich aan
te passen en eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven.’’
technology push: vernieuwing die door technologie gedreven is
Wicked problems: vraagstukken die om meerdere redenen niet eenvoudig op te lossen zijn
en waarbij traditionele werkwijzen onvoldoende soelaas bieden
➔ Wicked problems zijn vaak open van aard, wat betekent dat het op veel wijzen
beïnvloed wordt, dat maakt dat er meerdere partijen betrokken zijn waardoor er ook
vaak tegenstrijdige belangen zijn. Wat een oplossing is voor 1 is dat niet per se voor
een ander.
➔ Wicked problems zijn dynamisch: het vraagstuk kan van aard en ernst veranderen
waardoor de aanpak moet worden bijgesteld (bijv. vroege diagnose van dementie is
vaak fijn voor de familie maar minder fijn voor de persoon zelf. Ook is
bewegingsvrijheid belangrijk, maar veiligheid is daarbij een uitdaging.)
, Het ontwerpproces begint bij de vraag: wat is het doel dat iemand wil bereiken met het
ontwerp of wat is het probleem waar de doelgroep voor staat. Daarbij zijn belangrijke
vragen: word je goed geholpen? hoe is het contact? Hebben ze tijd voor je?
Customer experience: de ervaring van de cliënt staat centraal en het is deze ervaring die de
kwaliteit van de verleende service bepaalt
➔ Vanuit een experience design benadering probeer je het zo aangenaam mogelijk te
maken
➔ bijv. Verpleegkundige moet een injectie geven aan een 12 jarige jongen. Als zij deze
op een medisch correcte manier geeft, levert ze een kwalitatief goede service. Maar
als zij opmerkt dat hij nerveus is en daarom afleidt of gerust probeert te stellen maakt
ze de ervaring ook zo aangenaam mogelijk
Servitization: verbreding van focus van het product naar de hele dienstverlening rond een
product
Design for change: de principes van ontwerpgericht werken worden ingezet om verandering
teweeg te brengen in de gehele organisatie en bij mensen die er werken
➔ Hoe krijg je mensen dan zover dat ze bereid zijn om te veranderen? Principes van
ontwerpgericht werken kunnen hier een antwoord op zijn: een participatieve en
iteratieve werkwijze geeft de mogelijkheid om professional in een vroeg stadium mee
te nemen in de beoogde verandering en hier hun stem in te geven
➔ Not invented by us-syndroom: mensen vinden het lastig om iets te accepteren of in
gebruik te nemen als ze het niet zelf gemaakt of bedacht hebben (veelgenoemd
probleem in implementatieprocessen). Als mensen zelf hebben bijgedragen aan een
verandering, staan ze er positiever tegenover.
Organizational transformational design: het inzetten van ontwerpgerichte activiteiten gericht
op veranderingen op organisatie niveau. Dit is gericht op de voortdurende innovatie van
werkprocessen en organisatie structuren, professionele deskundigheid en participatief
leiderschap.
➔ Het creëren van betrokkenheid bij deelnemers door het ter beschikking stellen van
tijd, ruimte, financiën en coaching is essentieel.
