Ecologie leerdoelen
Eco1: Organisme & Fysieke Omgeving
- Beschrijf de hiërarchie en componenten van ecologische systemen.
- Definieer niche en habitat. Niche = fysieke en chemische omstandigheden
waarin een individu kan voortbestaan (voortplanten en overleven). Habitat =
leefgebied met geschikte biotische, abiotische en resources voor een soort.
- Verklaar niche-differentiatie. Soorten in eenzelfde gebied hebben verschillende
niches omdat ze allemaal net andere resources gebruiken. Door deze
differentiatie kunnen meerdere soorten samenleven in een gebied en is er niet
een constante competitie tussen alle soorten, de competitie is juist minder bij
meer niche-differentiatie.
- Analyseer de abiotische componenten die niches van organismen beïnvloeden.
Abiotische factoren als temperatuur, neerslag, water en schaduwplekken kunnen
de niches van organismen beïnvloeden. Als een van de factoren niet in het
tolerantiebereik ligt is de niche niet meer beschikbaar voor de soort.
- Verklaar de verschillen en overlappingen tussen condities en hulpbronnen.
Condities: veranderlijk en niet consumeerbaar (pH en temperatuur).
Hulpbronnen: veranderlijk en wel consumeerbaar (voedingsstoffen,
broedplaatsen of predatoren). Beide factoren zijn dus veranderlijk alleen is de
ene niet consumeerbaar en de andere wel.
- Onderscheid tussen adaptatie en acclimatie. Adaptie: de evolutionaire
aanpassingen van een soort die ontstaan door natuurlijke selectie en genetische
veranderingen en die erfelijk zijn. acclimatisatie: aanpassing van een individu dat
snel ontstaat en berust op tijdelijke veranderingen, het is niet erfelijk.
- Verklaar hoe organismen zich aanpassen aan de fysieke en chemische omgeving
en hoe dit gepaard gaat met afwegingen. Organismen passen zich aan aan een
andere omgeving doordat er door natuurlijke selectie druk komt te staan op
bepaalde gunstige eigenschappen. De individuen met deze eigenschappen
krijgen een hogere fitness en uiteindelijk zal de hele populatie die adaptie
overnemen. Het adapteren aan een omgeving gaat echter wel gepaard met trade-
offs: hierbij moeten organismen bedenken waar ze liever hun energie in willen
steken. De meest voordelige keuze is vaak gebaseerd op de omgeving en trade-
offs gaan vaak tussen reproductie en overleving: als er veel volwassendood is zal
de trade-off voor meer reproductie gunstiger zijn.
Eco2: Populaties en Intraspecifieke Interacties
- Verklaar levensgeschiedenisstrategieën en bijbehorende afwegingen.
Levensgeschiedenisstrategieën beschrijven hoe organismen energie verdelen
over groei, overleving en voortplanting. Hierdoor ontstaan er trade-offs.
, - Vergelijk r-K en C-S-R strategieën, rekening houdend met omgevingsinvloeden. R-
strategie: veel nakomelingen en korte levenscyclus (klein, hoge reproductie, lage
ouderlijke zorg, kort levend). K-strategie: lange levenscyclus en weinig
nakomeling (groot, lang levend, hoge ouderlijke zorg, meerdere keren
vruchtbaar). C-strategie: competitie (bij lage verstoring en lage stress). S-
strategie: stress-tolerant (bij lage verstoring en hoge stress). R-strategie:
rudimenten (bij hoge verstoring en lage stress).
- Onderscheid tussen verschillende soorten overlevingscurves. Je hebt 3 typen
curves: type I (in begin overleven ze bijna allemaal en naarmate ze ouder worden
sterven ze redelijk snel), type II ( hebben een constante death rate), type III (
maken heel veel nakomelingen waarvan er maar weinig volwassen worden, maar
als ze volwassen zijn leven ze lang).
- Verklaar de componenten in het exponentiële en logistieke model van
populatiegroei. Birth = b0 - aN met a = db/dN, death = d0 + cN. Een populatie
bereikt een maximale dichtheid bij de maximale draagkracht K van een populatie.
De waarde van N die hoort bij deze K bereken je met: N = (b0-d0)/(a+c). de
algemene formule voor de logistieke groei van de populatiedichtheid is: dN/dt =
rN (1 – N/K) met r = b0-d0. De maximale populatiegroei is bij N = K/2.
- Verklaar het Allee-effect. Bij kleine populaties neemt de death toe en de birth af.
dit kan komen doordat een individu dan geen partner kan vinden of doordat hij
geen sociale groep kan vinden.
- Onderscheid tussen semelpariteit en iteropariteit. Semelpariteit: individu kan 1
keer voortplanten en komt daarna te overleiden. Iteropariteit: individu kan vaker
voortplanten in zijn leven.
Eco3: Interspecifieke Interacties
- Onderscheid tussen intra- en interspecifieke interacties. Intraspecifieke
interacties zoals intraspecifieke concurrentie vindt plaats tussen individuen van
eenzelfde soort. interspecifieke interacties zoals interspecifieke concurrentie
vindt plaats tussen individuen van verschillende soorten.
- Geef voorbeelden van- en verklaar verschillende soorten symbiose. Mutualisme,
commensalisme, predatie, concurrentie, amensalisme en
parasitisme/parasitoidisme. Bij de ene vorm van symbiose helpen de organismen
elkaar en bij de andere soorten vermoorden ze elkaar juist, dit hangt onder
andere af van wat de resources zijn van de soorten en of ze bijvoorbeeld een
deels overlappend habitat hebben.
- Onderscheid tussen fundamentele en gerealiseerde niches. Fundamentele
niches zijn de optimale niches van een soort waarbij geen rekening wordt
gehouden met invloeden van buitenaf. Gerealiseerde niches zijn de werkelijke
niches van een soort waarbij ook wordt gekeken naar invloeden van buitenaf.
Eco1: Organisme & Fysieke Omgeving
- Beschrijf de hiërarchie en componenten van ecologische systemen.
- Definieer niche en habitat. Niche = fysieke en chemische omstandigheden
waarin een individu kan voortbestaan (voortplanten en overleven). Habitat =
leefgebied met geschikte biotische, abiotische en resources voor een soort.
- Verklaar niche-differentiatie. Soorten in eenzelfde gebied hebben verschillende
niches omdat ze allemaal net andere resources gebruiken. Door deze
differentiatie kunnen meerdere soorten samenleven in een gebied en is er niet
een constante competitie tussen alle soorten, de competitie is juist minder bij
meer niche-differentiatie.
- Analyseer de abiotische componenten die niches van organismen beïnvloeden.
Abiotische factoren als temperatuur, neerslag, water en schaduwplekken kunnen
de niches van organismen beïnvloeden. Als een van de factoren niet in het
tolerantiebereik ligt is de niche niet meer beschikbaar voor de soort.
- Verklaar de verschillen en overlappingen tussen condities en hulpbronnen.
Condities: veranderlijk en niet consumeerbaar (pH en temperatuur).
Hulpbronnen: veranderlijk en wel consumeerbaar (voedingsstoffen,
broedplaatsen of predatoren). Beide factoren zijn dus veranderlijk alleen is de
ene niet consumeerbaar en de andere wel.
- Onderscheid tussen adaptatie en acclimatie. Adaptie: de evolutionaire
aanpassingen van een soort die ontstaan door natuurlijke selectie en genetische
veranderingen en die erfelijk zijn. acclimatisatie: aanpassing van een individu dat
snel ontstaat en berust op tijdelijke veranderingen, het is niet erfelijk.
- Verklaar hoe organismen zich aanpassen aan de fysieke en chemische omgeving
en hoe dit gepaard gaat met afwegingen. Organismen passen zich aan aan een
andere omgeving doordat er door natuurlijke selectie druk komt te staan op
bepaalde gunstige eigenschappen. De individuen met deze eigenschappen
krijgen een hogere fitness en uiteindelijk zal de hele populatie die adaptie
overnemen. Het adapteren aan een omgeving gaat echter wel gepaard met trade-
offs: hierbij moeten organismen bedenken waar ze liever hun energie in willen
steken. De meest voordelige keuze is vaak gebaseerd op de omgeving en trade-
offs gaan vaak tussen reproductie en overleving: als er veel volwassendood is zal
de trade-off voor meer reproductie gunstiger zijn.
Eco2: Populaties en Intraspecifieke Interacties
- Verklaar levensgeschiedenisstrategieën en bijbehorende afwegingen.
Levensgeschiedenisstrategieën beschrijven hoe organismen energie verdelen
over groei, overleving en voortplanting. Hierdoor ontstaan er trade-offs.
, - Vergelijk r-K en C-S-R strategieën, rekening houdend met omgevingsinvloeden. R-
strategie: veel nakomelingen en korte levenscyclus (klein, hoge reproductie, lage
ouderlijke zorg, kort levend). K-strategie: lange levenscyclus en weinig
nakomeling (groot, lang levend, hoge ouderlijke zorg, meerdere keren
vruchtbaar). C-strategie: competitie (bij lage verstoring en lage stress). S-
strategie: stress-tolerant (bij lage verstoring en hoge stress). R-strategie:
rudimenten (bij hoge verstoring en lage stress).
- Onderscheid tussen verschillende soorten overlevingscurves. Je hebt 3 typen
curves: type I (in begin overleven ze bijna allemaal en naarmate ze ouder worden
sterven ze redelijk snel), type II ( hebben een constante death rate), type III (
maken heel veel nakomelingen waarvan er maar weinig volwassen worden, maar
als ze volwassen zijn leven ze lang).
- Verklaar de componenten in het exponentiële en logistieke model van
populatiegroei. Birth = b0 - aN met a = db/dN, death = d0 + cN. Een populatie
bereikt een maximale dichtheid bij de maximale draagkracht K van een populatie.
De waarde van N die hoort bij deze K bereken je met: N = (b0-d0)/(a+c). de
algemene formule voor de logistieke groei van de populatiedichtheid is: dN/dt =
rN (1 – N/K) met r = b0-d0. De maximale populatiegroei is bij N = K/2.
- Verklaar het Allee-effect. Bij kleine populaties neemt de death toe en de birth af.
dit kan komen doordat een individu dan geen partner kan vinden of doordat hij
geen sociale groep kan vinden.
- Onderscheid tussen semelpariteit en iteropariteit. Semelpariteit: individu kan 1
keer voortplanten en komt daarna te overleiden. Iteropariteit: individu kan vaker
voortplanten in zijn leven.
Eco3: Interspecifieke Interacties
- Onderscheid tussen intra- en interspecifieke interacties. Intraspecifieke
interacties zoals intraspecifieke concurrentie vindt plaats tussen individuen van
eenzelfde soort. interspecifieke interacties zoals interspecifieke concurrentie
vindt plaats tussen individuen van verschillende soorten.
- Geef voorbeelden van- en verklaar verschillende soorten symbiose. Mutualisme,
commensalisme, predatie, concurrentie, amensalisme en
parasitisme/parasitoidisme. Bij de ene vorm van symbiose helpen de organismen
elkaar en bij de andere soorten vermoorden ze elkaar juist, dit hangt onder
andere af van wat de resources zijn van de soorten en of ze bijvoorbeeld een
deels overlappend habitat hebben.
- Onderscheid tussen fundamentele en gerealiseerde niches. Fundamentele
niches zijn de optimale niches van een soort waarbij geen rekening wordt
gehouden met invloeden van buitenaf. Gerealiseerde niches zijn de werkelijke
niches van een soort waarbij ook wordt gekeken naar invloeden van buitenaf.
