Leerdoelen PMO
Kennisclips + hc 1
• de groepen micro-organismen noemen met hun belangrijkste karakteristieken:
virussen: klein, doen zelf niet aan eiwit en ATP synthese, afhankelijk van gastheer
voor replicatie. Bacteriën: plasmamembraan en celwand, geen kernmembraan
en organellen, geen meiose/mitose. Schimmels: groeien hyfen die mycellia
kunnen vormen, voortplanting door sporen (seksueel en aseksueel).
• uitleggen welke verschillende microbiologie tools er zijn en welke voor en
nadelen ze hebben wat betreft hun toepasbaarheid: microscopie (licht en
elektronen) → voordeel: erg toegankelijk en directe waarneming. Nadeel: geen
soortherkenning. Kweken → voordeel: houdt organismen in leven en erg
makkelijk. Nadeel → niet alle organismen zijn te kweken. Sequencing →
voordeel: zeer specifiek en ook voor onkweekbare organismen. Nadeel → duurt
lang en speciaal/duur apparatuur nodig.
• uitleggen wat het belang is van DNA technieken voor het identificeren van micro-
organismen, beschrijven van de stappen van PCR en hoe PCR wordt toegepast
voor identificeren van micro-organismen: a.d.h.v. DNA technieken kan je
makkelijk micro-organismen indertificeren wat belangrijk is als je een specifieke
behandeling moet toepassen. PCR wordt gebruikt om van een stukje DNA veel
kopiën te maken zodat dit makkelijk te sequencen is waardoor je gemakkelijk de
soort kunt identificeren. Voor PCR pak je benodigde stukje DNA en denatureer je
deze, de losse strengen voeg je toe aan een oplossing met primers, DNA-
polymerase en nucleotide, bij de optimale temp worden er veel nieuwe stukjes
DNA gemaakt.
• uitleggen waarom het 16S rRNA gen en de Internal Transcribed Spacer (ITS) zo
geschikt zijn voor het identificeren en het aantonen van verwantschappen van
bacteriën en schimmels: omdat het een universele primer is van bacteriën en
schimmels. Dit houdt in dat alle bacteriën en schimmels deze primer hebben
waardoor je zo gemakkelijk de verwantschap kan bepalen. Je kan dan controleren
hoe de variabele regio’s van het genoom zijn veranderd en zo verwantschap
bepalen.
• de verschillende fases in een groeicurve opnoemen en aangeven wat er tijdens
iedere fase gebeurt: lag fase: cellen delen zich nog niet, ze passen zich eerst aan
aan hun omgeving. Exponentiele fase (logfase): exponentiele celdeling.
Stationaire fase: groei bereikt een evenwicht, de groei stopt. Afstervingsfase:
meer cellen sterven dan dat er nieuwe bijkomen, aantal cellen neemt af.
, • uitleggen en berekenen wat de generatietijd is: de generatietijd is de tijd dat
micro-organismen nodig heeft om 1x te delen, en dus een nieuwe generatie te
maken. Te berekenen met: tijd/aantal generaties.
• uitleggen op welke manieren de hoeveelheid cellen in een cultuur worden
bepaald en dit toepassen: de hoeveelheid cellen in een cultuur kan worden
bepaald door de nutriëntenbeschikbaarheid aan te passen of ruimte te
beperken.
• de basisonderdelen van een virus benoemen: genoom, virale enzymen
(polymerase), capside bestaande uit capsomeren, eventueel een envelop.
• de stappen van een algemene replicatie cyclus van een virus aangeven en
uitleggen wat de host range van een virus is: virus bindt aan receptor op hostcel
→ viraal genoom en eiwitten komen in gastheercel terecht → viraal genoom
wordt getranscripteerd en getransleerd waardoor nieuwe virale onderdelen
ontstaan → virale onderdelen komen spontaan weer samen als virus → virus
verlaat cel. Host range = hoeveel gastheercellen een virus kan infecteren ->
alleen met bepaalde receptoren op plasmamembraan.
• uitleggen wat voor soort genomen een virus kan hebben hoe dit de stappen van
de replicatie cyclus en dus het gebruik van de gastheercel beinvloedt: een virus
kan zowel enkelstrengs als dubbelstrengs DNA of RNA bevatten. Als de virus DNA
bevat kan dit nog transcriptie ondergaan tot RNA. Als een virus RNA bevat kan dit
worden getransleerd tot eiwit of tot DNA door reverse transcriptase.
• de lysogene en de lytische cyclus van bacteriofagen met elkaar vergelijken, met
andere woorden: de levenscycli van een virulente en een temperate faag met
elkaar vergelijken: lytische cyclus (virulente faag) → bacteriofaag injecteerd
genoom – genoom bacterie verwijderd – genoom faag gerepliceerd en
getransleerd – ontstaan nieuwe fagen – cel lyseert. Lysogene cyclus (temperate
faag) → bacteriofaag injecteerd genoom – genoom komt als profaag in bacterie
genoom – profaag repliceert mee met genoom en komt terecht in veel bacteriën.
Lysogene cyclus kan overgaan in lytische cyclus.
• uitleggen wat de termen plages (plaques), lysogeen, lytisch en profaag
betekenen: lysogeen: viraal genoom komt in bacterieel genoom, cel blijft intact.
Lytisch: viraal genoom in cel vormt nieuwe fagen, cel knapt (lyseert). Profaag:
viraal genoom in bacterieel genoom. Plages: zone waar bacteriën worden gedood
door bacteriofagen → lege plekken in petrischaal.
• ecologische diversiteit van bacteriën kunnen bespreken: autotroof (zelf
organische stoffen maken)→ fotoautotroof (licht en CO2), chemoautotroof
(anorganische stoffen en CO2). Heterotroof (organische stoffen nodig) →
fotoheterotroof (licht en organische stoffen), chemoheterotroof (organische
Kennisclips + hc 1
• de groepen micro-organismen noemen met hun belangrijkste karakteristieken:
virussen: klein, doen zelf niet aan eiwit en ATP synthese, afhankelijk van gastheer
voor replicatie. Bacteriën: plasmamembraan en celwand, geen kernmembraan
en organellen, geen meiose/mitose. Schimmels: groeien hyfen die mycellia
kunnen vormen, voortplanting door sporen (seksueel en aseksueel).
• uitleggen welke verschillende microbiologie tools er zijn en welke voor en
nadelen ze hebben wat betreft hun toepasbaarheid: microscopie (licht en
elektronen) → voordeel: erg toegankelijk en directe waarneming. Nadeel: geen
soortherkenning. Kweken → voordeel: houdt organismen in leven en erg
makkelijk. Nadeel → niet alle organismen zijn te kweken. Sequencing →
voordeel: zeer specifiek en ook voor onkweekbare organismen. Nadeel → duurt
lang en speciaal/duur apparatuur nodig.
• uitleggen wat het belang is van DNA technieken voor het identificeren van micro-
organismen, beschrijven van de stappen van PCR en hoe PCR wordt toegepast
voor identificeren van micro-organismen: a.d.h.v. DNA technieken kan je
makkelijk micro-organismen indertificeren wat belangrijk is als je een specifieke
behandeling moet toepassen. PCR wordt gebruikt om van een stukje DNA veel
kopiën te maken zodat dit makkelijk te sequencen is waardoor je gemakkelijk de
soort kunt identificeren. Voor PCR pak je benodigde stukje DNA en denatureer je
deze, de losse strengen voeg je toe aan een oplossing met primers, DNA-
polymerase en nucleotide, bij de optimale temp worden er veel nieuwe stukjes
DNA gemaakt.
• uitleggen waarom het 16S rRNA gen en de Internal Transcribed Spacer (ITS) zo
geschikt zijn voor het identificeren en het aantonen van verwantschappen van
bacteriën en schimmels: omdat het een universele primer is van bacteriën en
schimmels. Dit houdt in dat alle bacteriën en schimmels deze primer hebben
waardoor je zo gemakkelijk de verwantschap kan bepalen. Je kan dan controleren
hoe de variabele regio’s van het genoom zijn veranderd en zo verwantschap
bepalen.
• de verschillende fases in een groeicurve opnoemen en aangeven wat er tijdens
iedere fase gebeurt: lag fase: cellen delen zich nog niet, ze passen zich eerst aan
aan hun omgeving. Exponentiele fase (logfase): exponentiele celdeling.
Stationaire fase: groei bereikt een evenwicht, de groei stopt. Afstervingsfase:
meer cellen sterven dan dat er nieuwe bijkomen, aantal cellen neemt af.
, • uitleggen en berekenen wat de generatietijd is: de generatietijd is de tijd dat
micro-organismen nodig heeft om 1x te delen, en dus een nieuwe generatie te
maken. Te berekenen met: tijd/aantal generaties.
• uitleggen op welke manieren de hoeveelheid cellen in een cultuur worden
bepaald en dit toepassen: de hoeveelheid cellen in een cultuur kan worden
bepaald door de nutriëntenbeschikbaarheid aan te passen of ruimte te
beperken.
• de basisonderdelen van een virus benoemen: genoom, virale enzymen
(polymerase), capside bestaande uit capsomeren, eventueel een envelop.
• de stappen van een algemene replicatie cyclus van een virus aangeven en
uitleggen wat de host range van een virus is: virus bindt aan receptor op hostcel
→ viraal genoom en eiwitten komen in gastheercel terecht → viraal genoom
wordt getranscripteerd en getransleerd waardoor nieuwe virale onderdelen
ontstaan → virale onderdelen komen spontaan weer samen als virus → virus
verlaat cel. Host range = hoeveel gastheercellen een virus kan infecteren ->
alleen met bepaalde receptoren op plasmamembraan.
• uitleggen wat voor soort genomen een virus kan hebben hoe dit de stappen van
de replicatie cyclus en dus het gebruik van de gastheercel beinvloedt: een virus
kan zowel enkelstrengs als dubbelstrengs DNA of RNA bevatten. Als de virus DNA
bevat kan dit nog transcriptie ondergaan tot RNA. Als een virus RNA bevat kan dit
worden getransleerd tot eiwit of tot DNA door reverse transcriptase.
• de lysogene en de lytische cyclus van bacteriofagen met elkaar vergelijken, met
andere woorden: de levenscycli van een virulente en een temperate faag met
elkaar vergelijken: lytische cyclus (virulente faag) → bacteriofaag injecteerd
genoom – genoom bacterie verwijderd – genoom faag gerepliceerd en
getransleerd – ontstaan nieuwe fagen – cel lyseert. Lysogene cyclus (temperate
faag) → bacteriofaag injecteerd genoom – genoom komt als profaag in bacterie
genoom – profaag repliceert mee met genoom en komt terecht in veel bacteriën.
Lysogene cyclus kan overgaan in lytische cyclus.
• uitleggen wat de termen plages (plaques), lysogeen, lytisch en profaag
betekenen: lysogeen: viraal genoom komt in bacterieel genoom, cel blijft intact.
Lytisch: viraal genoom in cel vormt nieuwe fagen, cel knapt (lyseert). Profaag:
viraal genoom in bacterieel genoom. Plages: zone waar bacteriën worden gedood
door bacteriofagen → lege plekken in petrischaal.
• ecologische diversiteit van bacteriën kunnen bespreken: autotroof (zelf
organische stoffen maken)→ fotoautotroof (licht en CO2), chemoautotroof
(anorganische stoffen en CO2). Heterotroof (organische stoffen nodig) →
fotoheterotroof (licht en organische stoffen), chemoheterotroof (organische
