Leerdoelen BvD
Hf 43
- De verschillende circulatiesystemen qua bouw en eigenschappen kunnen
beschrijven: bij een open circulatie systeem zijn bloed en lichaamsvloeistof niet
gescheiden → als hart samentrekt wordt het hemolymfe in sinussen rondom
organen gepomt en vindt er uitwisseling plaats. Als hart weer ontspant stroomt
het hemolymfe via poriën uit de sinussen en komt dit weer terug naar het hart. Bij
een gesloten circulatie systeem zijn het bloed en de lichaamsvloeistoffen wel
gescheiden en vindt en uitwisseling plaats tussen het bloed en de
lichaamsvloeistoffen. Alleen bij gesloten circulatie is er sprake van bloeddruk
waardoor er efficiëntere diffusie en bloedstroom regulatie kan plaatsvinden.
- De globale structuur van de enkelvoudige bloedsomloop van vissen en de
dubbele bloedsomloop van andere vertebraten omschrijven: de enkelvoudige
bloedsomloop van vissen bevat 2 capillairen (kieuw en lichaamscapillair). Het
hart bestaat hierbij uit 2 kamers → O2-arm bloed stroom via ventrikel langs
kieuwcapillair waar gaswisseling plaatsvindt. O2-rijk bloed stroomt verder langs
het lichaamscapillair en O2-arm bloed stroomt weer de atrium in. Dieren met een
dubbele bloedsomloop hebben een hart bestaande uit 3/4 kamers en hebben 2
circuits (long en lichaamcircuit). Het bloed komt dus 2x door het hart waardoor
de bloedsomloop veel krachtiger is. → O2-arm bloed gaat via rechter ventrikel
naar longen toe waar gaswisseling plaatsvind, dit wordt vervolgens opgevangen in
de linker atrium en doorgegeven aan de linker ventrikel. O2-rijk bloed wordt vanuit
de linker ventrikel in het lichaam gepompt waar de O2 wordt afgegeven. O2-arm
bloed komt via de rechter atrium het hart weer in.
- Schematische afbeelding van de bloedsomloop van vissen en zoogdieren van de
juiste bijschriften en toelichting kunnen voorzien.
- Kunnen verklaren waarom in grote delen van de bloedsomloop van vissen bloed
langzamer stroomt dan in de bloedsomloop van andere vertebraten: vissen
hebben een enkele bloedsomloop waardoor het bloed mar 1x door het hart komt,
hierdoor verliest het bloed zijn druk naarmate het verder loopt door het lichaam
en hierdoor verliest het ook zijn snelheid. Andere vertebraten hebben een
dubbele bloedsomloop waarbij het bloed 2x door het hart komt en de bloeddruk,
en dus ook de stroomsnelheid, wordt hersteld.
- De structuur en het functioneren van het hart en de regulatie van de hartfunctie
bij zoogdieren kunnen beschrijven: O2-arm bloed gaat via de AV-kleppen van de
R. atrium naar de R. ventrikel door atrium systole. Het O2-arm bloed gaat
vervolgens door ventrikel systole via de halvemaan vormige kleppen uit de R.
ventrikel in de longslagader. Hier komt het bloed terecht in het longcapillair en
vindt er gasuitwisseling plaats. O2-rijk bloed gaat via de longader de L. atrium in
en door atrium systole komt het via de AV-kleppen terecht in de L. ventrikel.
, Vervolgens vindt er ventrikel systole plaats waardoor O2-rijk bloed via de aorta
het lichaam in wordt gepompt. De aorta splitst zich in 2 (aorta en truncus
brachiocephalus) en in kroonslagaders (voorzien het hart van bloed). O2 wordt
afgegeven in het lichaam en CO2 wordt opgenomen door het bloed. O2-arm
bloed kom weer in de R. atrium terecht via de vena cava rostralis en caudalis.
Hartritme wordt bepaald door de elektrische signalen die de SA-knop aanmaakt.
Deze elektrische signalen reizen door de atria en zorgen voor atria systole.
Vervolgens wordt dit signaal opgevangen door de AV-knop (wordt even verlaat
voor volledige atria systole) en wordt hierna doorgegeven aan de apex van het
hart waarna een ventrikel systole volgt.
- De verschillende type bloedvaten structureel en functioneel kunnen
karakteristeren: slagaders: dikke spier en bindweefsel laag voor het kunnen
handhaven van de grote bloeddruk. Worden soms zelf nog voorzien van
aderen/slagaderen en kunnen de bloeddruk reguleren met vasoconstrictie
(versmalling door NO) en vasodilatie (verwijding door endotheline). Aders: dunne
spier en bindweefsellaag en bevatten aderkleppen die terugstroming van het
bloed voorkomen. Capillairen bevatten alleen endothelium en een basale lamina
voor een betere diffusie met zijn omgevende weefsels.
- De voortstuwing van bloed in aderen kunnen beschrijven: aderen bevatten
aderkleppen en hebben gladde spiersamentrekkingen waardoor bloed niet
terugstroomt (door zwaartekracht en lage bloeddruk).
- De (verschillen in) stroomsnelheid en druk van het bloed in de opeenvolgende
compartimenten van het bloedvatenstelsel kunnen verklaren en aangeven hoe
deze beide parameters beïnvloedt kunnen worden: arteriën/grote slagaders →
hoge bloeddruk en stroomsnelheid. Arteriolen/kleinere slagaders → grote daling
in bloeddruk en stroomsnelheid neemt af. capillairen → lage druk en zeer lage
snelheid. Venulen/kleine aderen → zeer lage druk en stroomsnelheid neemt weer
wat toe. Venen/grote aderen → druk is 0 en normale stroomsnelheid. Deze
factoren kunnen worden beïnvloedt door de diameter van het bloedvat
(dilatie/constrictie) en door de hartactiviteit. De druk wordt bepaald door de
afstand van tot hart, de weerstand van het bloedvat en de elasticiteit van het
bloedvat. De stroomsnelheid wordt bepaald door de oppervlakte van het
bloedvat (capillairen hebben een groot opp waardoor een lagere snelheid).
- De fysiologische betekenis van het gegeven dat de stroomsnelheid in de
bloedcapillairen het kleinst is kunnen uitleggen: hier is de stroomsnelheid het
kleinst zodat uitwisseling en diffusie het best kunnen plaatsvinden. als het bloed
hier snel zal stromen zouden niet alle stoffen kunnen diffuseren.
- Inzicht hebben in de wijze waarop de doorbloeding van capillairen netwerken kan
worden gevarieerd, in de fysiologische betekenis hiervan en in de wijze waarop de
uitwisseling van stoffen door de wand van de bloedcapillairen plaatsvind:
doorbloeding van capillairen kan worden gevarieerd door de precapillaire
Hf 43
- De verschillende circulatiesystemen qua bouw en eigenschappen kunnen
beschrijven: bij een open circulatie systeem zijn bloed en lichaamsvloeistof niet
gescheiden → als hart samentrekt wordt het hemolymfe in sinussen rondom
organen gepomt en vindt er uitwisseling plaats. Als hart weer ontspant stroomt
het hemolymfe via poriën uit de sinussen en komt dit weer terug naar het hart. Bij
een gesloten circulatie systeem zijn het bloed en de lichaamsvloeistoffen wel
gescheiden en vindt en uitwisseling plaats tussen het bloed en de
lichaamsvloeistoffen. Alleen bij gesloten circulatie is er sprake van bloeddruk
waardoor er efficiëntere diffusie en bloedstroom regulatie kan plaatsvinden.
- De globale structuur van de enkelvoudige bloedsomloop van vissen en de
dubbele bloedsomloop van andere vertebraten omschrijven: de enkelvoudige
bloedsomloop van vissen bevat 2 capillairen (kieuw en lichaamscapillair). Het
hart bestaat hierbij uit 2 kamers → O2-arm bloed stroom via ventrikel langs
kieuwcapillair waar gaswisseling plaatsvindt. O2-rijk bloed stroomt verder langs
het lichaamscapillair en O2-arm bloed stroomt weer de atrium in. Dieren met een
dubbele bloedsomloop hebben een hart bestaande uit 3/4 kamers en hebben 2
circuits (long en lichaamcircuit). Het bloed komt dus 2x door het hart waardoor
de bloedsomloop veel krachtiger is. → O2-arm bloed gaat via rechter ventrikel
naar longen toe waar gaswisseling plaatsvind, dit wordt vervolgens opgevangen in
de linker atrium en doorgegeven aan de linker ventrikel. O2-rijk bloed wordt vanuit
de linker ventrikel in het lichaam gepompt waar de O2 wordt afgegeven. O2-arm
bloed komt via de rechter atrium het hart weer in.
- Schematische afbeelding van de bloedsomloop van vissen en zoogdieren van de
juiste bijschriften en toelichting kunnen voorzien.
- Kunnen verklaren waarom in grote delen van de bloedsomloop van vissen bloed
langzamer stroomt dan in de bloedsomloop van andere vertebraten: vissen
hebben een enkele bloedsomloop waardoor het bloed mar 1x door het hart komt,
hierdoor verliest het bloed zijn druk naarmate het verder loopt door het lichaam
en hierdoor verliest het ook zijn snelheid. Andere vertebraten hebben een
dubbele bloedsomloop waarbij het bloed 2x door het hart komt en de bloeddruk,
en dus ook de stroomsnelheid, wordt hersteld.
- De structuur en het functioneren van het hart en de regulatie van de hartfunctie
bij zoogdieren kunnen beschrijven: O2-arm bloed gaat via de AV-kleppen van de
R. atrium naar de R. ventrikel door atrium systole. Het O2-arm bloed gaat
vervolgens door ventrikel systole via de halvemaan vormige kleppen uit de R.
ventrikel in de longslagader. Hier komt het bloed terecht in het longcapillair en
vindt er gasuitwisseling plaats. O2-rijk bloed gaat via de longader de L. atrium in
en door atrium systole komt het via de AV-kleppen terecht in de L. ventrikel.
, Vervolgens vindt er ventrikel systole plaats waardoor O2-rijk bloed via de aorta
het lichaam in wordt gepompt. De aorta splitst zich in 2 (aorta en truncus
brachiocephalus) en in kroonslagaders (voorzien het hart van bloed). O2 wordt
afgegeven in het lichaam en CO2 wordt opgenomen door het bloed. O2-arm
bloed kom weer in de R. atrium terecht via de vena cava rostralis en caudalis.
Hartritme wordt bepaald door de elektrische signalen die de SA-knop aanmaakt.
Deze elektrische signalen reizen door de atria en zorgen voor atria systole.
Vervolgens wordt dit signaal opgevangen door de AV-knop (wordt even verlaat
voor volledige atria systole) en wordt hierna doorgegeven aan de apex van het
hart waarna een ventrikel systole volgt.
- De verschillende type bloedvaten structureel en functioneel kunnen
karakteristeren: slagaders: dikke spier en bindweefsel laag voor het kunnen
handhaven van de grote bloeddruk. Worden soms zelf nog voorzien van
aderen/slagaderen en kunnen de bloeddruk reguleren met vasoconstrictie
(versmalling door NO) en vasodilatie (verwijding door endotheline). Aders: dunne
spier en bindweefsellaag en bevatten aderkleppen die terugstroming van het
bloed voorkomen. Capillairen bevatten alleen endothelium en een basale lamina
voor een betere diffusie met zijn omgevende weefsels.
- De voortstuwing van bloed in aderen kunnen beschrijven: aderen bevatten
aderkleppen en hebben gladde spiersamentrekkingen waardoor bloed niet
terugstroomt (door zwaartekracht en lage bloeddruk).
- De (verschillen in) stroomsnelheid en druk van het bloed in de opeenvolgende
compartimenten van het bloedvatenstelsel kunnen verklaren en aangeven hoe
deze beide parameters beïnvloedt kunnen worden: arteriën/grote slagaders →
hoge bloeddruk en stroomsnelheid. Arteriolen/kleinere slagaders → grote daling
in bloeddruk en stroomsnelheid neemt af. capillairen → lage druk en zeer lage
snelheid. Venulen/kleine aderen → zeer lage druk en stroomsnelheid neemt weer
wat toe. Venen/grote aderen → druk is 0 en normale stroomsnelheid. Deze
factoren kunnen worden beïnvloedt door de diameter van het bloedvat
(dilatie/constrictie) en door de hartactiviteit. De druk wordt bepaald door de
afstand van tot hart, de weerstand van het bloedvat en de elasticiteit van het
bloedvat. De stroomsnelheid wordt bepaald door de oppervlakte van het
bloedvat (capillairen hebben een groot opp waardoor een lagere snelheid).
- De fysiologische betekenis van het gegeven dat de stroomsnelheid in de
bloedcapillairen het kleinst is kunnen uitleggen: hier is de stroomsnelheid het
kleinst zodat uitwisseling en diffusie het best kunnen plaatsvinden. als het bloed
hier snel zal stromen zouden niet alle stoffen kunnen diffuseren.
- Inzicht hebben in de wijze waarop de doorbloeding van capillairen netwerken kan
worden gevarieerd, in de fysiologische betekenis hiervan en in de wijze waarop de
uitwisseling van stoffen door de wand van de bloedcapillairen plaatsvind:
doorbloeding van capillairen kan worden gevarieerd door de precapillaire
