Hoofdstuk 1
Paragraaf 1
Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
Psychologie is afkomstig uit het Oudgrieks.
Psyche betekent geest. De Grieken geloofden dat die geest op zichzelf en apart van het
fysieke lichaam bestond. Het aanhangsel -logie betekent gebied van studie.
Letterlijke betekenis van psychologie is dus: de studie van de geest.
Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de wetenschap
van gedrag en geestelijke processen.
Fundamenteel concept in de gehele psychologie: het toepassen van de wetenschappelijke methode
om de geest en het gedrag te onderzoeken.
Psychologie houdt zich niet alleen bezig met geestelijke processen, maar ook met gedragingen. Met
andere woorden: het terrein van de psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen, die we
alleen direct waarnemen (bv. denken, voelen en begeren), als externe, waarneembare gedragingen
(bv. praten, glimlachen en lopen).
Een tweede belangrijk aspect van de definitie heeft betrekking op het wetenschappelijke onderdeel
van de psychologie. De wetenschap van de psychologie is gebaseerd op objectieve, verifieerbare
gebeurtenissen.
Drie soorten psychologen
1. Experimenteel psycholoog: psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische
processen – in tegenstelling tot een toegepast psycholoog. Experimenteel psychologen (ook
wel onderzoekspsychologen genoemd) vormen de kleinste van de drie groepen. Ze voeren
wel het meeste onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert. Bv. onderzoek naar
de effecten van suiker op hyperactiviteit. Meesten zijn werkzaam aan universiteiten.
2. Docenten psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan een universiteit. Op universiteiten doen ze
ook wetenschappelijk onderzoek. Soms behandelen ze daarbij ook nog mensen -> bv. als ze
werken op afdeling medische psychologie.
3. Toegepast psycholoog: psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis
gebruikt om problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, ontwerpen van
speciale gereedschappen of psychologische behandelingen. Werkzaam op scholen, klinieken,
bedrijven, ziekenhuizen en luchthavens. Meerderheid van psychologen werken voornamelijk
als toegepast psycholoog.
Specialisaties in de toegepaste psychologie
- Arbeids- en organisatiepsychologen (vaak A&O-psychologen genoemd) hebben zich
gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal
van werknemers moeten maximaliseren. Bv. ontwikkelde programma's om werknemers te
motiveren of om leiderschapsvaardigheden van managers te verbeteren.
- Sportpsychologen helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren, door
trainingssessies te plannen en door hen te leren hun emoties onder druk te beheersen.
Sportpsychologen kunnen ook onderzoek doen, bv. naar de relatie tussen verschillende
persoonlijkheidstypen en risicovolle activiteiten (diepzeeduiken bv.).
, - Schoolpsychologen zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren. Ze houden zich bezig
met onderwerpen op het gebied van leren, het gezin of persoonlijke omstandigheden die
schoolprestaties kunnen beïnvloeden. Ook richten zij zich op sociale omstandigheden van
leerlingen (bv. tienerzwangerschap en verslavingen). Ze diagnosticeren leer- en
gedragsproblemen en adviseren leraren, ouders en leerlingen.
- Klinisch psychologen en counselors helpen mensen zich aan te passen op sociaal en
emotioneel gebied of om moeilijke keuzes in relaties, hun carrière of opleiding te maken.
Klinische psychologen helpen mensen dus om te gaan met uiteenlopende psychologische
problemen.
- Forensisch psychologen leveren hun psychologische expertise aan het wets- en
rechtssysteem. Forensisch psychologen kunnen gevangenen in penitentiaire of tbs-
inrichtingen testen om vast te stellen of ze vrijgelaten kunnen worden of fit genoeg zijn om
voor de rechtbank te verschijnen. Ze kunnen ook verklaringen beoordelen in mogelijke
gevallen van verkrachting of kindermishandeling.
- Omgevingspsychologen proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te
verbeteren. Bv. bestuderen de invloed van groene ruimten in de binnenstad op de
schoolprestaties van kinderen of verzinnen manieren om milieuvriendelijk gedrag te
stimuleren, zoals recycling. En bv. cliënten helpen zich te blijven inzetten voor duurzaamheid.
- Gerontopsychologen zijn in het leven geroepen om ouderen te helpen met hun gezondheid
en welzijn te behouden en effectief te leren omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Dit, omdat de bevolking van volwassenen boven de vijfenzestig jaar snel groeit.
Gerontopsychologen beoordelen het functioneren van ouderen en verstrekken begeleiding in
overleg met cliënten, families, verzorgers en artsen, om ouderen te helpen hun potentieel
maximaal te benutten in de latere fases van hun leven.
Psychiatrie: een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen en maakt geen deel uit van de psychologie.
Psychiaters hebben een medische opleiding (geneeskunde) genoten en hebben daarnaast
een gespecialiseerde opleiding achter de rug in de behandeling van geestelijke en
gedragsmatige problemen.
Daardoor richten psychiaters zich voornamelijk op de behandeling van mensen met ernstiger
psychische stoornissen dan psychologen en doen zij dit vanuit een medische invalshoek: zij
zien deze mensen als patiënten met een geestelijke ziekte.
Voor de meeste psychologen ligt de nadruk in hun opleiding op onderzoeksmethoden, in
combinatie met het bestuderen van bv. een van de genoemde specialismen. Hun opleiding is
dus niet medisch van aard. Daarom zijn ze in het algemeen ook niet bevoegd om medicijnen
voor te schrijven.
Psychologen werken dus op allerlei terreinen en behandelen mensen vanuit een
psychologische invalshoek.
Psychiatrie is dus geen psychologie!
Pseudopsychologe: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gerepresenteerd. Bv. mensen kijken naar het paranormale om de mysterieuze
kracht van de geest te begrijpen en wendt zich tot horoscopen, handlezing etc.
Zes vaardigheden voor kritisch denken
Elk van deze vaardigheden is gebaseerd op een specifieke vraag waarvan we menen dat je die zou
moeten stellen als met nieuwe ideeën te maken krijgt.
, 1. Wat is de bron? De eerste vraag die gesteld moet worden, is of degene die de bewering doet,
feitelijke kennis heeft over een bepaald onderwerp of allerminst advies heeft gevraagd aan
iemand met de noodzakelijke expertise. Daarbij moet je je afvragen of de bron iets
belangrijks te winnen heeft bij de bewering.
2. Is de bewering redelijk of extreem? Kritische denkers zijn sceptisch over beweringen die als
'revolutionair' worden aangemerkt. Ook bij beweringen die in strijd zijn met bestaande
kennis. Voor moeilijke problemen zijn er bv. zelden eenvoudige oplossingen.
3. Wat is het bewijsmateriaal? Dit is een van de belangrijkste richtlijnen bij kritisch denken. Pas
op voor anekdotische bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele
personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien. Om
zeker te weten of een bepaalde oplossing werkt, is er wetenschappelijk bewijsmateriaal
nodig, waarvoor wetenschappelijk onderzoek moet worden verricht.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? Bias: vooroordeel, vervorming of vertekening van
een situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelen i.p.v.
op een rationele analyse van het bewijsmateriaal. Bv. bij het afschrikprogramma -> mensen
zijn bang voor misdaad en misdadigers en willen vaak ook een strenge aanpak van misdadig
gedrag.
Conformation bias (bevestigingsbias): de neiging om informatie die niet bij je opvattingen
aansluit te negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar het
wel mee eens bent. De uitkomsten van een bepaald onderzoek leveren sterk bewijsmateriaal
voor het feit dat de hersenen fysiek een 'bevestigingsbiasmodus' kunnen inschakelen als ze
met tegenstrijdige bewijsmateriaal worden geconfronteerd.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
Meest voorkomende denkfout: aanname dat gezond verstand een substituut is voor
wetenschappelijk bewijs. Alleen een zorgvuldige analyse van bewijzen voor en tegen de
stelling kan leiden tot een betrouwbaar antwoord.
2e denkfout: aannemen dat als twee dingen tegelijkertijd voorkomen, het 1 het ander moet
veroorzaken -> correlatie-causaliteit-denkfout. Bv. aantal gevallen van autisme is gestegen
omdat er meer kinderen zijn ingeënt of meer mensen verdrinken in het zwembad en aantal
verkochte ijsjes. Er is een correlatie tussen, omdat het beide vaker gebeurt, maar het is geen
causaliteit.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? Voor een
probleem dat uit meerdere facetten bestaat, is een complexere oplossing nodig.
Paragraaf 2
Griekse filosofen: Aristoteles, Plato en Socrates
Deze wijzen stelden dat emoties het denken kunnen verstoren en dat onze waarnemingen
slechts interpretaties zijn van de ons omringende wereld.
In middeleeuwse Europa, dat werd gedomineerd door de rooms-katholieke kerk, die haar eigen
ideeën aan de Griekse filosofie over de geest toevoegde.
Deze kerk had weinig belangstelling voor de fysieke wereld en stelde dat de geest en de ziel
losstaan van de natuurwetten waaraan wereldse objecten en gebeurtenissen onderworpen
zijn. Voor middeleeuwse christenen was de menselijke geest een mysterie dat stervelingen
niet in twijfel dienden te trekken.
, Dit standpunt was diep verankerd in de middeleeuwse samenleving en daar kwam moeizaam
verandering in. Er was een reeks radicaal nieuwe ideeën voor nodig.
6 belangrijke perspectieven domineren het snel veranderde veld van de moderne psychologie: het
biologische, cognitieve, behavioristische, whole-person-, ontwikkelings- en socioculturele perspectief.
Alle kwamen voort uit radicaal nieuwe ideeën over geest en gedrag.
De 17e eeuwse Franse filosoof René Descartes stelde de eerste radicaal nieuwe idee voor dat
uiteindelijk leidde tot de moderne psychologie: een scheiding tussen de spirituele geest en het
fysieke lichaam (dualisme).
De room-katholieke kerk kon de geest weliswaar buiten het wetenschappelijk onderzoek
houden, maar dat het bestuderen van menselijke gevoelens en gedragingen toch kon
doorgaan, omdat deze op lichamelijke activiteit in het zenuwstelsel waren gebaseerd.
Descartes' denkbeeld sloot aan bij nieuwe ontdekkingen over de biologie van zenuwbanen van
dieren.
Dankzij deze ontdekkingen, gecombineerd met Descartes' scheiding van lichaam en geest,
konden wetenschappers voor de eerste keer aantonen dat er biologische processen ten
grondslag liggen aan sensaties en eenvoudige reflexmatige gedragingen i.p.v. mysterieuze,
spirituele krachten.
Descartes behoorde tot het rationalisme: een filosofiestroming die de ratio, het denken, als enige
middel zag om aan wetenschap en filosofie te doen.
Een filosofiestroming, het empirisme, formuleerde echter veel kritiek op Descartes.
Empiristen zien het denken namelijk als onnodig en zelfs storend in wetenschap en filosofie.
Zij beweren dat waarnemingen, ervaringen en experimenten de enige waren bronnen van
kennis zijn.
Francis Bacon (empirist): "het denken vertroebelt de waarneming".
John Locke (empirist) beweerde dat de mens bij de geboorte een tabula rasa is: een
onbeschreven blad dat door ervaring, leerprocessen en opvoeding persoonlijkheid en
vaardigheden (bv. intelligentie) krijgt.
400 jaar laten vormt Descartes' revolutionaire perspectief de basis voor het moderne biologische
perspectief: het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren van
de genen, de hersenen, het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Moderne biologisch psychologen hebben lichaam en geest opnieuw samengevoegd. Zij
beschouwen de geest als een product van de hersenen.
Volgens dit standpunt komen zowel onze persoonlijkheid, onze voorkeuren, onze
gedragspatronen als onze vaardigheden voort uit onze lichamelijk eigenschappen. Daarom
zoeken biologische psychologen naar de oorzaken van ons gedrag in het zenuwstelsel, het
hormoonstelsel en de genen.
De biologische psychologie wordt gecombineerd met de biologie, de neurologie en andere disciplines
die geïnteresseerd zijn in processen in de hersenen tot het nieuwe vakgebied van de
neurowetenschap.
Paragraaf 1
Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
Psychologie is afkomstig uit het Oudgrieks.
Psyche betekent geest. De Grieken geloofden dat die geest op zichzelf en apart van het
fysieke lichaam bestond. Het aanhangsel -logie betekent gebied van studie.
Letterlijke betekenis van psychologie is dus: de studie van de geest.
Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de wetenschap
van gedrag en geestelijke processen.
Fundamenteel concept in de gehele psychologie: het toepassen van de wetenschappelijke methode
om de geest en het gedrag te onderzoeken.
Psychologie houdt zich niet alleen bezig met geestelijke processen, maar ook met gedragingen. Met
andere woorden: het terrein van de psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen, die we
alleen direct waarnemen (bv. denken, voelen en begeren), als externe, waarneembare gedragingen
(bv. praten, glimlachen en lopen).
Een tweede belangrijk aspect van de definitie heeft betrekking op het wetenschappelijke onderdeel
van de psychologie. De wetenschap van de psychologie is gebaseerd op objectieve, verifieerbare
gebeurtenissen.
Drie soorten psychologen
1. Experimenteel psycholoog: psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische
processen – in tegenstelling tot een toegepast psycholoog. Experimenteel psychologen (ook
wel onderzoekspsychologen genoemd) vormen de kleinste van de drie groepen. Ze voeren
wel het meeste onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert. Bv. onderzoek naar
de effecten van suiker op hyperactiviteit. Meesten zijn werkzaam aan universiteiten.
2. Docenten psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan een universiteit. Op universiteiten doen ze
ook wetenschappelijk onderzoek. Soms behandelen ze daarbij ook nog mensen -> bv. als ze
werken op afdeling medische psychologie.
3. Toegepast psycholoog: psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis
gebruikt om problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, ontwerpen van
speciale gereedschappen of psychologische behandelingen. Werkzaam op scholen, klinieken,
bedrijven, ziekenhuizen en luchthavens. Meerderheid van psychologen werken voornamelijk
als toegepast psycholoog.
Specialisaties in de toegepaste psychologie
- Arbeids- en organisatiepsychologen (vaak A&O-psychologen genoemd) hebben zich
gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal
van werknemers moeten maximaliseren. Bv. ontwikkelde programma's om werknemers te
motiveren of om leiderschapsvaardigheden van managers te verbeteren.
- Sportpsychologen helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren, door
trainingssessies te plannen en door hen te leren hun emoties onder druk te beheersen.
Sportpsychologen kunnen ook onderzoek doen, bv. naar de relatie tussen verschillende
persoonlijkheidstypen en risicovolle activiteiten (diepzeeduiken bv.).
, - Schoolpsychologen zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren. Ze houden zich bezig
met onderwerpen op het gebied van leren, het gezin of persoonlijke omstandigheden die
schoolprestaties kunnen beïnvloeden. Ook richten zij zich op sociale omstandigheden van
leerlingen (bv. tienerzwangerschap en verslavingen). Ze diagnosticeren leer- en
gedragsproblemen en adviseren leraren, ouders en leerlingen.
- Klinisch psychologen en counselors helpen mensen zich aan te passen op sociaal en
emotioneel gebied of om moeilijke keuzes in relaties, hun carrière of opleiding te maken.
Klinische psychologen helpen mensen dus om te gaan met uiteenlopende psychologische
problemen.
- Forensisch psychologen leveren hun psychologische expertise aan het wets- en
rechtssysteem. Forensisch psychologen kunnen gevangenen in penitentiaire of tbs-
inrichtingen testen om vast te stellen of ze vrijgelaten kunnen worden of fit genoeg zijn om
voor de rechtbank te verschijnen. Ze kunnen ook verklaringen beoordelen in mogelijke
gevallen van verkrachting of kindermishandeling.
- Omgevingspsychologen proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te
verbeteren. Bv. bestuderen de invloed van groene ruimten in de binnenstad op de
schoolprestaties van kinderen of verzinnen manieren om milieuvriendelijk gedrag te
stimuleren, zoals recycling. En bv. cliënten helpen zich te blijven inzetten voor duurzaamheid.
- Gerontopsychologen zijn in het leven geroepen om ouderen te helpen met hun gezondheid
en welzijn te behouden en effectief te leren omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Dit, omdat de bevolking van volwassenen boven de vijfenzestig jaar snel groeit.
Gerontopsychologen beoordelen het functioneren van ouderen en verstrekken begeleiding in
overleg met cliënten, families, verzorgers en artsen, om ouderen te helpen hun potentieel
maximaal te benutten in de latere fases van hun leven.
Psychiatrie: een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen en maakt geen deel uit van de psychologie.
Psychiaters hebben een medische opleiding (geneeskunde) genoten en hebben daarnaast
een gespecialiseerde opleiding achter de rug in de behandeling van geestelijke en
gedragsmatige problemen.
Daardoor richten psychiaters zich voornamelijk op de behandeling van mensen met ernstiger
psychische stoornissen dan psychologen en doen zij dit vanuit een medische invalshoek: zij
zien deze mensen als patiënten met een geestelijke ziekte.
Voor de meeste psychologen ligt de nadruk in hun opleiding op onderzoeksmethoden, in
combinatie met het bestuderen van bv. een van de genoemde specialismen. Hun opleiding is
dus niet medisch van aard. Daarom zijn ze in het algemeen ook niet bevoegd om medicijnen
voor te schrijven.
Psychologen werken dus op allerlei terreinen en behandelen mensen vanuit een
psychologische invalshoek.
Psychiatrie is dus geen psychologie!
Pseudopsychologe: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gerepresenteerd. Bv. mensen kijken naar het paranormale om de mysterieuze
kracht van de geest te begrijpen en wendt zich tot horoscopen, handlezing etc.
Zes vaardigheden voor kritisch denken
Elk van deze vaardigheden is gebaseerd op een specifieke vraag waarvan we menen dat je die zou
moeten stellen als met nieuwe ideeën te maken krijgt.
, 1. Wat is de bron? De eerste vraag die gesteld moet worden, is of degene die de bewering doet,
feitelijke kennis heeft over een bepaald onderwerp of allerminst advies heeft gevraagd aan
iemand met de noodzakelijke expertise. Daarbij moet je je afvragen of de bron iets
belangrijks te winnen heeft bij de bewering.
2. Is de bewering redelijk of extreem? Kritische denkers zijn sceptisch over beweringen die als
'revolutionair' worden aangemerkt. Ook bij beweringen die in strijd zijn met bestaande
kennis. Voor moeilijke problemen zijn er bv. zelden eenvoudige oplossingen.
3. Wat is het bewijsmateriaal? Dit is een van de belangrijkste richtlijnen bij kritisch denken. Pas
op voor anekdotische bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele
personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien. Om
zeker te weten of een bepaalde oplossing werkt, is er wetenschappelijk bewijsmateriaal
nodig, waarvoor wetenschappelijk onderzoek moet worden verricht.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? Bias: vooroordeel, vervorming of vertekening van
een situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelen i.p.v.
op een rationele analyse van het bewijsmateriaal. Bv. bij het afschrikprogramma -> mensen
zijn bang voor misdaad en misdadigers en willen vaak ook een strenge aanpak van misdadig
gedrag.
Conformation bias (bevestigingsbias): de neiging om informatie die niet bij je opvattingen
aansluit te negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar het
wel mee eens bent. De uitkomsten van een bepaald onderzoek leveren sterk bewijsmateriaal
voor het feit dat de hersenen fysiek een 'bevestigingsbiasmodus' kunnen inschakelen als ze
met tegenstrijdige bewijsmateriaal worden geconfronteerd.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
Meest voorkomende denkfout: aanname dat gezond verstand een substituut is voor
wetenschappelijk bewijs. Alleen een zorgvuldige analyse van bewijzen voor en tegen de
stelling kan leiden tot een betrouwbaar antwoord.
2e denkfout: aannemen dat als twee dingen tegelijkertijd voorkomen, het 1 het ander moet
veroorzaken -> correlatie-causaliteit-denkfout. Bv. aantal gevallen van autisme is gestegen
omdat er meer kinderen zijn ingeënt of meer mensen verdrinken in het zwembad en aantal
verkochte ijsjes. Er is een correlatie tussen, omdat het beide vaker gebeurt, maar het is geen
causaliteit.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? Voor een
probleem dat uit meerdere facetten bestaat, is een complexere oplossing nodig.
Paragraaf 2
Griekse filosofen: Aristoteles, Plato en Socrates
Deze wijzen stelden dat emoties het denken kunnen verstoren en dat onze waarnemingen
slechts interpretaties zijn van de ons omringende wereld.
In middeleeuwse Europa, dat werd gedomineerd door de rooms-katholieke kerk, die haar eigen
ideeën aan de Griekse filosofie over de geest toevoegde.
Deze kerk had weinig belangstelling voor de fysieke wereld en stelde dat de geest en de ziel
losstaan van de natuurwetten waaraan wereldse objecten en gebeurtenissen onderworpen
zijn. Voor middeleeuwse christenen was de menselijke geest een mysterie dat stervelingen
niet in twijfel dienden te trekken.
, Dit standpunt was diep verankerd in de middeleeuwse samenleving en daar kwam moeizaam
verandering in. Er was een reeks radicaal nieuwe ideeën voor nodig.
6 belangrijke perspectieven domineren het snel veranderde veld van de moderne psychologie: het
biologische, cognitieve, behavioristische, whole-person-, ontwikkelings- en socioculturele perspectief.
Alle kwamen voort uit radicaal nieuwe ideeën over geest en gedrag.
De 17e eeuwse Franse filosoof René Descartes stelde de eerste radicaal nieuwe idee voor dat
uiteindelijk leidde tot de moderne psychologie: een scheiding tussen de spirituele geest en het
fysieke lichaam (dualisme).
De room-katholieke kerk kon de geest weliswaar buiten het wetenschappelijk onderzoek
houden, maar dat het bestuderen van menselijke gevoelens en gedragingen toch kon
doorgaan, omdat deze op lichamelijke activiteit in het zenuwstelsel waren gebaseerd.
Descartes' denkbeeld sloot aan bij nieuwe ontdekkingen over de biologie van zenuwbanen van
dieren.
Dankzij deze ontdekkingen, gecombineerd met Descartes' scheiding van lichaam en geest,
konden wetenschappers voor de eerste keer aantonen dat er biologische processen ten
grondslag liggen aan sensaties en eenvoudige reflexmatige gedragingen i.p.v. mysterieuze,
spirituele krachten.
Descartes behoorde tot het rationalisme: een filosofiestroming die de ratio, het denken, als enige
middel zag om aan wetenschap en filosofie te doen.
Een filosofiestroming, het empirisme, formuleerde echter veel kritiek op Descartes.
Empiristen zien het denken namelijk als onnodig en zelfs storend in wetenschap en filosofie.
Zij beweren dat waarnemingen, ervaringen en experimenten de enige waren bronnen van
kennis zijn.
Francis Bacon (empirist): "het denken vertroebelt de waarneming".
John Locke (empirist) beweerde dat de mens bij de geboorte een tabula rasa is: een
onbeschreven blad dat door ervaring, leerprocessen en opvoeding persoonlijkheid en
vaardigheden (bv. intelligentie) krijgt.
400 jaar laten vormt Descartes' revolutionaire perspectief de basis voor het moderne biologische
perspectief: het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren van
de genen, de hersenen, het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Moderne biologisch psychologen hebben lichaam en geest opnieuw samengevoegd. Zij
beschouwen de geest als een product van de hersenen.
Volgens dit standpunt komen zowel onze persoonlijkheid, onze voorkeuren, onze
gedragspatronen als onze vaardigheden voort uit onze lichamelijk eigenschappen. Daarom
zoeken biologische psychologen naar de oorzaken van ons gedrag in het zenuwstelsel, het
hormoonstelsel en de genen.
De biologische psychologie wordt gecombineerd met de biologie, de neurologie en andere disciplines
die geïnteresseerd zijn in processen in de hersenen tot het nieuwe vakgebied van de
neurowetenschap.
