Week 1
Hoofdonderdelen
Bevoegdheid
Toepasselijk recht
Erkenning en tenuitvoerlegging
Internationaal procesrecht (bewijsverkrijging, betekening,
inlichtingen buitenlands recht etc)
[Nationaliteitsrecht]
Doelen en belangen in het IPR
De doelstelling van het IPR vlg Strikwerda/Schaafsma (p.2):
“Een doelmatige en rechtvaardige regeling van het internationale
rechtsverkeer”
Doelstelling Europees IPR: interne markt en Europese rechtsruimte
• Mogelijk maken van vrij verkeer/wegnemen van belemmeringen
• Tegengaan misbruik open grenzen
Belangen
• Internationale rechtsverkeer in abstracto
• Partijen en betrokken derden
• Betrokken staten
Noodzaak van samenwerking en afstemming: verdragen en EU-
verordeningen
Bevoegdheid – bronnen
Verdragen
• Bilaterale verdragen
• Verdrag van Lugano 2007
• Bijzondere verdragen: vaak materieel recht + ; mn transport
en IE
• Haagse IPR verdragen: Forumkeuzeverdrag 2005
Europees recht
• Verordening Brussel I bis (EEX-Vo II)
• Verordening Brussel II bis / Insolventie Vo / Alimentatie Vo
• Overige secundaire EU wetgeving
(detacheringsrichtlijn, IE)
Wet: Art. 1-14 Rv
Hiërarchie bronnen
1. Verdragen/ verordeningen
2. Nationale wet
3. Jurisprudentie
Bronnen – checklist
Materieel toepassingsgebied – waar gaat de regeling over?
,Formeel toepassingsgebied – zijn er nadere voorwaarden voor toepassing –
bijv. mbt de woonplaats of nationaliteit van betrokkenen?
Temporeel toepassingsgebied – wat is de werking in de tijd?
Meer dan 1 regeling van toepassing – samenloop: welke heeft voorrang?
Structuur brussel 1-bis
Hoofdregel - algemene bevoegdheid obv woonplaats verweerder : art. 4
Alternatieve bevoegdheid voor specifieke vorderingen en situaties: afd. 2,
art. 7-9
Bijzondere regels voor zwakkere contractspartijen: afd. 3, 4 en 5
Exclusieve bevoegdheid: afd. 6
Impliciete en expliciete forumkeuze: afd. 7
Woonplaats verweerder en formeel toepassingsgebied
Artikel 4. bevoegdheidstoedeling aan gerechten land waar verweerder
woont.
Artikel 5 - 1. Degenen die op het grondgebied van een lidstaat
woonplaats hebben, kunnen slechts voor het gerecht van een andere
lidstaat worden opgeroepen krachtens de in de afdelingen 2 tot en met 7
van dit hoofdstuk gegeven regels. ….
Artikel 6 Artikel 6 - 1. Indien de verweerder geen woonplaats heeft op
het grondgebied van een lidstaat, wordt de bevoegdheid in elke lidstaat
geregeld door de wetgeving van die lidstaat, onverminderd artikel 18, lid
1, artikel 21, lid 2, en de artikelen 24 en 25. …
Woonplaats verweerder
Artikel 4 = Hoofdregel van het (Europese) bevoegdheidsrecht
Woonplaats verweerder is natuurlijke forum.
Rechtsmacht over de persoon
Algemene bevoegdheidstoedeling aan land waar de verweerder
woont
Artikel 62/63 vaststellen woonplaats natuurlijke persoon/rechtspersoon
Tijdstip waarop verweerder woonplaats moet hebben voor bevoegdheid
peildatum : instellen vordering
Brussel I bis – overeenkomsten
Hoofdregel - algemene bevoegdheid obv woonplaats verweerder : art. 4
Alternatieve bevoegdheid voor specifieke vorderingen en situaties: afd. 2,
art. 7-9:
Art 7 lid 1: verbintenissen uit overeenkomst
Bijzondere regels voor zwakkere contractspartijen: afd. 3, 4 en 5
Impliciete en expliciete forumkeuze: afd. 7
Art. 7 lid 1 – verbintenissen uit overeenkomst
,Een persoon die woonplaats heeft op het grondgebied van een lidstaat,
kan in een andere lidstaat voor de volgende gerechten worden
opgeroepen…
Lid 1 sub a) ten aanzien van verbintenissen uit overeenkomst, voor het
gerecht van de plaats waar de verbintenis die aan de eis ten grondslag
ligt, is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd;
Kwalificatie – het begrip ‘verbintenis uit overeenkomst’
Identificatie – verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt
Lokalisatie – plaats van uitvoering
Uitleg door het HvJ EU
- Tekst van de bepaling
- [Ontstaansgeschiedenis]
- Systeem
- Doelstellingen/achterliggende beginselen
Preambule!
Bevoegdheid: doelen en beginselen in de preambule
Ov. 15: In hoge mate voorspelbaar; Wp verweerder als basisregel
Ov. 16: Alternatieven obv nauwe band en/of proceseconomie
Ov. 18: Bescherming zwakkere contractspartijen door voor hun belangen
gunstiger regels
Ov. 19: Partijautonomie
Ov. 21: Harmonische rechtsbedeling = voorkomen onverenigbare
beslissingen
Bevoegdheid : doelen en beginselen
Partijbelangen
• Bescherming van verweerder
• Effectieve toegang voor eiser
• Rechtszekerheid en voorzienbaarheid
• Partijautonomie
Procedurele efficiency
• Nabijheid van bewijs, toepasselijk recht etc
• Meerdere partijen
Handhavingsbelangen tav het materiele recht
Vonnissen met derdenwerking : concentratie / tegengaan tegenstrijdige
beslissingen
Art. 7 lid 1 – verbintenis uit overeenkomst: kwalificatie
Autonome uitleg – rechtszekerheid en uniforme toepassing
Ruime uitleg – vordering vindt haar grondslag in een verbintenis die een
partij vrijwillig is aangegaan jegens een andere partij
• verplichtingen leden tegenover een vereniging
• verhouding tussen rechtspersoon en haar bestuurder (Holterman
Ferho)
• vordering op luchtvaartmaatschappij voor vertraging - ook als ticket
bij zustermaatschappij is gekocht
, • NIET claim van koper tegen verkoper/producent hogerop in de
verkoopketen
Art. 7 lid 1 – identificatie
Verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt
Ontleend aan EEX – continuïteit in uitleg
= verbintenis die voortvloeit uit de overeenkomst en waarvan niet
nakoming wordt aangevoerd als rechtvaardiging voor de
vordering.
DUS bij niet-nakoming hoofdprestatie schadevergoeding eisen =
hoofdprestatie is de relevante verbintenis, schadevergoeding is
vervangend
DUS incasso procedure berust op eis tot betaling van afgesproken
vergoeding
Art. 7 lid 1 – lokalisatie
• Vaststellen van de plaats van uitvoering
• In overeenkomst opgenomen en/of reeds uitgevoerd? Zo
niet
• Op basis van het toepasselijke recht
• ‘Tessili/Dunlop leer’
Bijv betalingsverplichting ogv licentieovereenkomst (Falco) of een
voorovereenkomst (Exteria)
Haalschuld of brengschuld?
Rome I: toepasselijke recht op de overeenkomst = recht x
Naar recht x is dit een haal of een brengschuld
Kritiek
• Versnippering bij meerdere vorderingen
• Ingewikkeld door omweg via toepasselijke recht
• Nauwe band tussen rechter en geschil?
• Levering = inspectie = bewijs, regels omtrent inspectie en
behoud etc;
• Dienstverrichting = bewijs, regels mbt de wijze van verrichting
• Betaling??
• Indirect forum actoris bij incasso gedingen
Art 7 lid 1 - Bijzondere regelingen voor koop en diensten
Koop en verkoop roerende lichamelijke zaak - plaats van levering
Verstrekken van diensten – plaats van verstrekking dienst
Doel: concentratie van vorderingen
Bijzondere of algemene regel: Falco / Exteria C-393/22
Onderscheid koop/dienst: Car Trim C-381/08 en Corman-Collins C-9/12
Relevante dienst en plaats van verrichting: Wood Floor C-19/09
Hoofdonderdelen
Bevoegdheid
Toepasselijk recht
Erkenning en tenuitvoerlegging
Internationaal procesrecht (bewijsverkrijging, betekening,
inlichtingen buitenlands recht etc)
[Nationaliteitsrecht]
Doelen en belangen in het IPR
De doelstelling van het IPR vlg Strikwerda/Schaafsma (p.2):
“Een doelmatige en rechtvaardige regeling van het internationale
rechtsverkeer”
Doelstelling Europees IPR: interne markt en Europese rechtsruimte
• Mogelijk maken van vrij verkeer/wegnemen van belemmeringen
• Tegengaan misbruik open grenzen
Belangen
• Internationale rechtsverkeer in abstracto
• Partijen en betrokken derden
• Betrokken staten
Noodzaak van samenwerking en afstemming: verdragen en EU-
verordeningen
Bevoegdheid – bronnen
Verdragen
• Bilaterale verdragen
• Verdrag van Lugano 2007
• Bijzondere verdragen: vaak materieel recht + ; mn transport
en IE
• Haagse IPR verdragen: Forumkeuzeverdrag 2005
Europees recht
• Verordening Brussel I bis (EEX-Vo II)
• Verordening Brussel II bis / Insolventie Vo / Alimentatie Vo
• Overige secundaire EU wetgeving
(detacheringsrichtlijn, IE)
Wet: Art. 1-14 Rv
Hiërarchie bronnen
1. Verdragen/ verordeningen
2. Nationale wet
3. Jurisprudentie
Bronnen – checklist
Materieel toepassingsgebied – waar gaat de regeling over?
,Formeel toepassingsgebied – zijn er nadere voorwaarden voor toepassing –
bijv. mbt de woonplaats of nationaliteit van betrokkenen?
Temporeel toepassingsgebied – wat is de werking in de tijd?
Meer dan 1 regeling van toepassing – samenloop: welke heeft voorrang?
Structuur brussel 1-bis
Hoofdregel - algemene bevoegdheid obv woonplaats verweerder : art. 4
Alternatieve bevoegdheid voor specifieke vorderingen en situaties: afd. 2,
art. 7-9
Bijzondere regels voor zwakkere contractspartijen: afd. 3, 4 en 5
Exclusieve bevoegdheid: afd. 6
Impliciete en expliciete forumkeuze: afd. 7
Woonplaats verweerder en formeel toepassingsgebied
Artikel 4. bevoegdheidstoedeling aan gerechten land waar verweerder
woont.
Artikel 5 - 1. Degenen die op het grondgebied van een lidstaat
woonplaats hebben, kunnen slechts voor het gerecht van een andere
lidstaat worden opgeroepen krachtens de in de afdelingen 2 tot en met 7
van dit hoofdstuk gegeven regels. ….
Artikel 6 Artikel 6 - 1. Indien de verweerder geen woonplaats heeft op
het grondgebied van een lidstaat, wordt de bevoegdheid in elke lidstaat
geregeld door de wetgeving van die lidstaat, onverminderd artikel 18, lid
1, artikel 21, lid 2, en de artikelen 24 en 25. …
Woonplaats verweerder
Artikel 4 = Hoofdregel van het (Europese) bevoegdheidsrecht
Woonplaats verweerder is natuurlijke forum.
Rechtsmacht over de persoon
Algemene bevoegdheidstoedeling aan land waar de verweerder
woont
Artikel 62/63 vaststellen woonplaats natuurlijke persoon/rechtspersoon
Tijdstip waarop verweerder woonplaats moet hebben voor bevoegdheid
peildatum : instellen vordering
Brussel I bis – overeenkomsten
Hoofdregel - algemene bevoegdheid obv woonplaats verweerder : art. 4
Alternatieve bevoegdheid voor specifieke vorderingen en situaties: afd. 2,
art. 7-9:
Art 7 lid 1: verbintenissen uit overeenkomst
Bijzondere regels voor zwakkere contractspartijen: afd. 3, 4 en 5
Impliciete en expliciete forumkeuze: afd. 7
Art. 7 lid 1 – verbintenissen uit overeenkomst
,Een persoon die woonplaats heeft op het grondgebied van een lidstaat,
kan in een andere lidstaat voor de volgende gerechten worden
opgeroepen…
Lid 1 sub a) ten aanzien van verbintenissen uit overeenkomst, voor het
gerecht van de plaats waar de verbintenis die aan de eis ten grondslag
ligt, is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd;
Kwalificatie – het begrip ‘verbintenis uit overeenkomst’
Identificatie – verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt
Lokalisatie – plaats van uitvoering
Uitleg door het HvJ EU
- Tekst van de bepaling
- [Ontstaansgeschiedenis]
- Systeem
- Doelstellingen/achterliggende beginselen
Preambule!
Bevoegdheid: doelen en beginselen in de preambule
Ov. 15: In hoge mate voorspelbaar; Wp verweerder als basisregel
Ov. 16: Alternatieven obv nauwe band en/of proceseconomie
Ov. 18: Bescherming zwakkere contractspartijen door voor hun belangen
gunstiger regels
Ov. 19: Partijautonomie
Ov. 21: Harmonische rechtsbedeling = voorkomen onverenigbare
beslissingen
Bevoegdheid : doelen en beginselen
Partijbelangen
• Bescherming van verweerder
• Effectieve toegang voor eiser
• Rechtszekerheid en voorzienbaarheid
• Partijautonomie
Procedurele efficiency
• Nabijheid van bewijs, toepasselijk recht etc
• Meerdere partijen
Handhavingsbelangen tav het materiele recht
Vonnissen met derdenwerking : concentratie / tegengaan tegenstrijdige
beslissingen
Art. 7 lid 1 – verbintenis uit overeenkomst: kwalificatie
Autonome uitleg – rechtszekerheid en uniforme toepassing
Ruime uitleg – vordering vindt haar grondslag in een verbintenis die een
partij vrijwillig is aangegaan jegens een andere partij
• verplichtingen leden tegenover een vereniging
• verhouding tussen rechtspersoon en haar bestuurder (Holterman
Ferho)
• vordering op luchtvaartmaatschappij voor vertraging - ook als ticket
bij zustermaatschappij is gekocht
, • NIET claim van koper tegen verkoper/producent hogerop in de
verkoopketen
Art. 7 lid 1 – identificatie
Verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt
Ontleend aan EEX – continuïteit in uitleg
= verbintenis die voortvloeit uit de overeenkomst en waarvan niet
nakoming wordt aangevoerd als rechtvaardiging voor de
vordering.
DUS bij niet-nakoming hoofdprestatie schadevergoeding eisen =
hoofdprestatie is de relevante verbintenis, schadevergoeding is
vervangend
DUS incasso procedure berust op eis tot betaling van afgesproken
vergoeding
Art. 7 lid 1 – lokalisatie
• Vaststellen van de plaats van uitvoering
• In overeenkomst opgenomen en/of reeds uitgevoerd? Zo
niet
• Op basis van het toepasselijke recht
• ‘Tessili/Dunlop leer’
Bijv betalingsverplichting ogv licentieovereenkomst (Falco) of een
voorovereenkomst (Exteria)
Haalschuld of brengschuld?
Rome I: toepasselijke recht op de overeenkomst = recht x
Naar recht x is dit een haal of een brengschuld
Kritiek
• Versnippering bij meerdere vorderingen
• Ingewikkeld door omweg via toepasselijke recht
• Nauwe band tussen rechter en geschil?
• Levering = inspectie = bewijs, regels omtrent inspectie en
behoud etc;
• Dienstverrichting = bewijs, regels mbt de wijze van verrichting
• Betaling??
• Indirect forum actoris bij incasso gedingen
Art 7 lid 1 - Bijzondere regelingen voor koop en diensten
Koop en verkoop roerende lichamelijke zaak - plaats van levering
Verstrekken van diensten – plaats van verstrekking dienst
Doel: concentratie van vorderingen
Bijzondere of algemene regel: Falco / Exteria C-393/22
Onderscheid koop/dienst: Car Trim C-381/08 en Corman-Collins C-9/12
Relevante dienst en plaats van verrichting: Wood Floor C-19/09
