plaatsbepaling
1.1 Inleiding
Hoofdonderwerpen van het verbintenissenrecht zijn contracten/
overeenkomsten en aansprakelijkheid voor schade. Een verbintenis: iets
wat je volgens het recht verplicht bent om te doen of te laten. De
verplichting om iets doen of laten noemen we prestatie. We spreken
alleen van verbintenissen als het gaat om een verplichting tot prestaties
die geld waard zijn.
De ene partij heeft bij een verbintenis recht op iets, waartoe de ander
verplicht is. Verbintenissen moeten worden nagekomen. Officiële
betekenis van verbintenis: een vermogensrechtelijke relatie tussen 2 of
meer partijen, waarbij de ene partij verplicht is tot een prestatie, waarop
de andere partij recht op heeft.
Een verbintenis kan op 2 manieren ontstaan:
1. Uit de wet
2. Uit een overeenkomst
1.2 Verbintenissen uit overeenkomst
Uit overeenkomsten vloeien rechten en verplichtingen voort:
verbintenissen. Een overeenkomst is een afspraak tussen twee
partijen. Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en
aanvaarding. Hieruit moet blijken dat de wil van beide partijen
overeenstemt. Als een verbintenis wordt nagekomen, houdt zij op met
bestaan tenietgaan van verbintenis.
De prestatie is het object van de verbintenis. Rechtssubjecten zijn
dragers van rechten en plichten. De partij die recht heeft op een
prestatie schuldeiser of crediteur. De partij die de prestatie moet
verrichten schuldenaar of debiteur. Door het sluiten van 1
overeenkomst kun je zowel schuldeiser als schuldenaar worden, voor
verschillende verbintenissen. Als een verbintenis niet goed wordt
nagekomen wanprestatie.
Nakoming kan eenvoudige prestaties betreffen en kan in korte tijd worden
afgewikkeld. Het arbeidsrecht en het huurrecht zijn afsplitsingen van het
verbintenissenrecht. De nakoming betreft bij dergelijke overeenkomsten
ingewikkelder prestaties en de overeenkomst kan jarenlang blijven
bestaan.
Een vorm van prestatie is het doen:
- Betaling van een geldsom
- Levering van het goed
- Verrichten van een dienst
Een prestatie kan ook bestaan uit een combinatie van deze vormen.
Een ander vorm van prestatie is het nalaten:
- Bij een arbeidsovereenkomst het concurrentiebeding: na je
dienstverband mag je niet bij een concurrerend bedrijf werken.
,1.3 Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad
Voor de totstandkoming van een overeenkomst is wilsovereenstemming
vereist. Voor een overeenkomst is het van belang dat beide partijen
moeten willen dat ze een plicht op hen nemen waar een recht tegenover
staat. De belangrijkste bron van verbintenissen, na overeenkomsten, is de
onrechtmatige daad. We zeggen dan dat in deze gevallen voor jou
wettelijke aansprakelijkheid ontstaat, omdat je, al was het per ongeluk,
een onrechtmatige daad hebt gepleegd. Bij een onrechtmatige daad
ontstaat er 1 verbintenis.
Voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad kun je een WA-
verzekering sluiten: een verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid.
Strafrechtelijk is er een verschil, het opzettelijk veroorzaken van schade is
strafbaar. Onopzettelijke vernieling is niet strafbaar. Verbintenisrechtelijk
gezien maakt opzet voor de aansprakelijkheid geen verschil.
- Het belangrijkste verschil tussen de onrechtmatige daad en
overeenkomst is dat in het eerste geval de verbintenis door de
gebeurtenis ontstaat, terwijl er bij een overeenkomst
wilsovereenstemming moet bestaan.
- Bij een onrechtmatige daad ontstaat de aansprakelijkheid
onafhankelijk van de wil.
- Bij een onrechtmatige daad de verbintenis direct uit de wet volgt
door de feitelijke handeling.
- Voor het ontstaan van een overeenkomst zijn aanbod een
aanvaarding nodig.
1.4 Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
Er zijn nog meer situaties waarin een verbintenis ontstaat zonder dat er
een overeenkomst voor nodig is rechtmatige daad:
- Onverschuldigde betaling
- Ongerechtvaardigde verrijking
- Zaakwaarneming
Rechtmatige daden zijn apart in de wet geregeld. Onrechtmatige en
rechtmatige daad zijn de belangrijkste bronnen van verbintenissen uit de
wet.
1.5 Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht
De inhoud van het verbintenissenrecht is: het geeft onder andere de
regels die gelden bij situaties waarin schade ontstaat en de regels die
gelden wanneer overeenkomsten worden gesloten. Een van de
belangrijkste taken van het verbintenissenrecht is dat het oplossingen
biedt in situaties waarin partijen bij een overeenkomst een verschil van
mening hebben. Het bedrijfsleven vormt dan ook een belangrijke
werkgever voor juridische professionals. Bij voorkeur proberen deze
professionals problemen te voorkomen, onder andere door professioneel
overeenkomstenbeheer.
Het verbintenisrecht is onderdeel van het privaatrecht. Het privaatrecht
is het recht dat de betrekkingen tussen burgers/bedrijven onderling regelt,
, en ook de verhouding van burgers/ bedrijven tot hun vermogen. Bedrijven
zijn vaak rechtspersonen, dragers van rechten en plichten.
Het publiekrecht regelt de betrekkingen tussen overheid en burger.
Onder het publiekrecht valt:
- Het strafrecht
- Staatsrecht
- Het bestuursrecht
o Sociaalzekerheidsrecht
o Het belastingrecht
o Het onderwijs recht
o Het milieurecht
1.6 Privaatrecht: vermogensrecht en personenrecht
Het privaatrecht kan worden onderverdeeld in:
- Vermogensrecht: alles wat een natuurlijk persoon of rechtspersoon
bezit en op geld waardeerbaar is.
o Verbintenissenrecht: geeft aan hoe je je vermogen kunt
verhandelen en bepaalt wat er gebeurt als iemand schade
toebrengt aan je vermogen.
o Goederenrecht: regelt de relatie van een persoon tot zijn
goederen. Alle goederen van iemand samen is zijn vermogen.
- Personenrecht
o Personen-en familierecht
o Rechtspersonenrecht: Nv’s. Bv’s, stichtingen en verenigingen
vallen hieronder. Een rechtspersoon kan niet overlijden, daarom
biedt deze in het handelsverkeer meer continuïteit en daarmee
meer zekerheid voor klanten die met dit bedrijf een
overeenkomst willen sluiten. Omdat rechtspersonen juridische
constructies zijn, moeten er wel altijd natuurlijke personen zijn die
namens de rechtspersoon handelen.
Er zijn nog meer privaatrechtelijke rechtsgebieden
- Faillissementsrecht: regelt hoe een persoon failliet kan worden
verklaard en wat er dan dient te gebeuren. We vinden dit in de
faillissementswet.
- Burgerlijk procesrecht: hoe je een gerechtelijke procedure
aanspant met de bijbehorende regels. Dit vind je in het Wetboek van
Burgerlijke rechtsvordering.
Definitie vermogensrecht: een verbintenis is een vermogensrechtelijke
relatie tussen twee of meer partijen, waarbij de ene partij verplicht is tot
een prestatie, waarop de ander partij recht op heeft.
Met vermogensrechtelijk wordt aangegeven: dat het gaat om een
prestatie die op geld waardeerbaar is en tot het vermogensrecht hoort,
waarvan het verbintenissenrecht onderdeel van is.
1.7 Overheid en privaatrecht
De regels van het privaatrecht worden door de wetgever opgesteld. Als
burgers onderling een conflict hebben kunnen ze elkaar voor de civiele