Uitwerking HC 2-1 en 2-2 Ontsteking en infecties

Uitwerking HC 2-1
Bacterial Tree of Life

- Eukaryoten: gisten, schimmels en parasieten  kern met kernmembraan en meerdere
chromosomen
- Prokaryoten: circulair chromosoom zonder kern
- Archaea: oudste bacteriën, ze leven in extreme omstandigheden

Er zijn zes grote phyla  samen 94% van de mondbacteriën

- Bacteriën
o Firmicutes (Veillonella, Streptococcus)
o Bacteroidetes (Prevotella)  anaerobe Gramnegatieve staven
o Proteobacteria
o Actinobacteria
o Spirochaetes
o Fusobacteria  anaerobe Gramnegatieve staven
- Gisten/schimmels
o Candida
o Saccharomyces (bakkersgist)
- Virussen

Bacteriën zijn aanwezig in:

- Speeksel (bevat dezelfde bacteriën als de zachte weefsels)
- Zachte mucosa
o Wang: monolaag aan bacteriën
o Tong: meer biofilmlaag aan bacteriën, bijv. streptococcus salivarius, en rothia
mucilaginosa
- Hard tandoppervlak
o Supragingivaal: zeer vatbaar voor cariës. Er zijn zuurvormende en zuurresistente
bacteriën en Actinomyces
o Subgingivaal: minder speeksel, meer serum, meer anaeroob, meer zuur: Firmicutes,
Actinobacteria (waaronder Actinomuces), spirocheten, etc.

Ziekteverwekkers zijn vaak commensalen. Levende ziekteverwekkers zijn prokaryoten (bacteriën) en
eukaryoten (gisten, schimmels en parasieten). Niet (zelfstandig-)levende ziekteverwekkers zijn
virussen en prionen.

Grampreparaat (materiaal op een glaasje  wordt gedroogd  wordt door een vlam gehaald om
het te fixeren  Gramkleuring) maakt zichtbaar:

- Vorm
- Celwand
o Grampositieve bacteriën (paars) hebben een dikke celwand van peptidoglycaan met
lipoteichoinezuur daardoorheen gevlochte.
o Gramnegatieve bacteriën (roze) hebben een dunne laag peptidoglycaan. LPS is een
toxine voor het lichaam.
- Ligging


1

, Kleuring:

1. Toevoegen van een kristal-violet paarse oplossing met daarin jodium. Dit vormt een kristal
met het peptidoglycaan.
2. Ontkleuring met alcohol: bij Gramnegatieve bacteriën gaat de lipoproteïnelaag eraf.
3. Carbol-fuchsine kleuring: gaat door de peptidoglycaanlaag heen bij Grampositieven, maar
gaat ook gelijk naar de lipid bilayer van de Gramnegatieve bacteriën.
4. Grampositieve bacteriën kleuren paars en Gramnegatieve bacteriën kleuren roze.




Gramkleuring is niet geschikt voor Borrelia, Chlamydia, Coxiella, Mycoplasma, Treponema en
Mycobacteriem species. Niet alle spirocheten zijn dus zichtbaar te maken met Gramkleuring.

Naast de Gramkleuring bestaan er ook dan andere kleuringstechnieken, zoals

- Ziehl-Neelsen (Mycobacterium species)  kleuren roze aan
- Auramine (Mycobacterium species)  fluorescentiemicroscoop
- Blankophor (voor gisten en schimmels)  optische bleekmaker welke UV-licht absorbeert als
blauw-violet licht, fluorescentiemicroscoop

Kweekmethoden. Er zijn veel soorten platen om bacteriën op te kweken. Er zijn electieve (bloedplaat,
zonder antibiotica) en selectieve platen.

- Columbia bloedplaat (schapenbloed)
- McConkey voor Gramnegatieve bacteriën (met antibiotica)
- Sabouraud voor gisten en schimmels

Determinatie van bacteriën geschiedt m.b.v.:

- Sneltesten (bijv. met katalase of oxidase. Oxidasepositieve bacteriën: non-fermenters, zetten
geen glucose om. Veel bacteriën maken katalase: H 2O2, beschermingsmechanisme)
- Chemische omzettingen
- Isolatie ribosomale eiwitten, die worden gescheiden op basis van gewicht en lading en
vervolgens wordt een massa/ladingsspectogram verkregen
o Malditof MS: in één rondje wordt één bacteriestam gesmeerd. Hieraan wordt
kaneelzuuroplossing toegevoegd. Dat plaatje gaat dan in een apparaat. Dat straalt
bacterie aan met een laserstraal van 337 nm. Er ontstaat zo een patroon en er wordt
een naam aan gekoppeld (via een database).
- 16S rDNA

Gevoeligheidsbepalingen:

- Tabellen met afkapwaarden van bacteriën
- Methoden:
o Agar dilutie (in vloeibaar medium, arbeidsintensief)


2