STUDIEGIDS & EXAMEN-SAMENVATTING
BUNDEL
Handboek Psychiatrie en Zwangerschap
Gecombineerde Bundel: Hoofdstuk 21 t/m 30
____________________________________________________
Deze uitgebreide academische bundel bevat de volledige, gedetailleerde samenvattingen van de
hoofdstukken 21 t/m 30 uit het Handboek Psychiatrie en Zwangerschap. De samenvattingen zijn
optimaal ingericht en georganiseerd voor studenten Geneeskunde, Psychiatrie, Obstetrie en
Klinische Psychologie ter voorbereiding op tentamens, klinische stages en professionele toetsing.
Elk hoofdstuk is systematisch opgebouwd en omvat de volledige theoretische fundamenten,
prevalenties, diagnostische criteria (DSM-5-TR), biologische en perinatale risicofactoren,
fysiologische analyses (zoals HPA-as werking en farmacokinetische processen), evidence-based
behandelrichtlijnen, overzichtelijke vergelijkingstabellen, tentamentips, klinische waarschuwingen
en representatieve oefenvragen met uitgebreide antwoordtoelichtingen.
Inhoud van deze bundel:
Hoofdstuk 21: ADHD-medicatie (Psychostimulantia en Atomoxetine) en zwangerschap
Hoofdstuk 22: Neonatale effecten van psychofarmaca en verslavende middelen
Hoofdstuk 23: Slaapstoornissen en de peripartum periode / De eerste 1000 dagen
Hoofdstuk 24: Infant Mental Health (IMH): de ouder-kindrelatie
Hoofdstuk 25: Borstvoeding en psychofarmaca
Hoofdstuk 26: Kindermishandeling en de meldcode
Hoofdstuk 27: Doding van het jonge kind door de moeder (Neonaticide/Infanticide)
Hoofdstuk 28: Intergenerationele overdracht van psychopathologie
Hoofdstuk 29: Infertilitiet en geassisteerde voortplanting (IUI, IVF, ICSI)
Hoofdstuk 30: Tienerzwangerschap en jonge ouders (Kansrijke Start)
,HANDBOEK PSYCHIATRIE EN ZWANGERSCHAP — SAMENVATTING BUNDEL HOOFDSTUK 21 t/m 30
Inhoudsopgave Bundel
(De onderstaande inhoudsopgave is gekoppeld aan de gehele samenvattingen-bundel. U kunt deze in Microsoft Word
of Google Docs eenvoudig bijwerken door met de rechtermuisknop op dit veld te klikken en te kiezen voor 'Veld
bijwerken' of 'Inhoudsopgave bijwerken'.)
Academische Samenvatting Bundel (H21H30) | Page 2
,HANDBOEK PSYCHIATRIE EN ZWANGERSCHAP — SAMENVATTING BUNDEL HOOFDSTUK 21 t/m 30
HOOFDSTUK 21
Psychostimulantia en Atomoxetine
―――――――――――――――――――――――――――――――――――――――――――
――
Klinische richtlijnen, etiologische aspecten, teratogene risico's, shared decision-
making en lactatie-adviezen bij de behandeling van ADHD tijdens de peripartum
periode.
Academische Samenvatting Bundel (H21H30) | Page 3
, HANDBOEK PSYCHIATRIE EN ZWANGERSCHAP — SAMENVATTING BUNDEL HOOFDSTUK 21 t/m 30
1. Inleiding & Epidemiologie van ADHD
De aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) is een neuropsychologische
ontwikkelingsstoornis gekenmerkt door symptomen van hyperactiviteit, aandachtsproblemen en
impulsiviteit. In driekwart van de gevallen treedt ADHD bij volwassenen op in combinatie met andere
psychiatrische stoornissen (zoals depressieve stoornissen, angststoornissen, middelenmisbruik of
persoonlijkheidsstoornissen), wat de diagnostiek en klinische behandeling tijdens de peripartum periode
aanzienlijk compliceert.
Hoewel ADHD historisch gezien vaker bij mannen gediagnosticeerd werd, bevindt circa 1,5% tot 2,5%
van de volwassen vrouwen in de vruchtbare levensfase (18-40 jaar) zich in een traject voor de
behandeling van ADHD. Uit grootschalige Scandinavische en Canadese registerstudies blijkt een
significante stijging in het voorschrijven van ADHD-medicatie aan zwangere vrouwen over de afgelopen
decennia (bijv. van 0,08% in 1998 naar ruim 1,2% in 2018; Kolding et al., 2021). Veel zwangere vrouwen
met ADHD hebben hun medicatie hard nodig om basaal maatschappelijk te functioneren, risico's op
ongevallen in het verkeer te beperken, impulsieve beslissingen te verminderen enadequate zelfzorg te
handhaven.
2. Werkingsmechanismen van ADHD-medicatie
De farmacologische behandeling van ADHD bij volwassenen berust primair op twee klassen
geneesmiddelen:
Psychostimulantia (Methylfenidaat en Dexamfetamine/Amfetaminen): Deze middelen verhogen de
beschikbaarheid van dopamine en noradrenaline in de synaptische spleet, met name in de
prefrontale cortex, door respectievelijk de heropnametransporters te blokkeren (methylfenidaat) of
de actieve afgifte te stimuleren via de vesicular monoamine transporter-2 (VMAT-2) en de
dopamine-transporter (dexamfetamine) in omgekeerde richting te laten werken.
Non-stimulantia (Atomoxetine): Dit is een selectieve noradrenaline-heropnameremmer (SNRI) die
specifiek de prefrontale concentraties van noradrenaline (en secundair dopamine) verhoogt. Het
valt in Nederland in tegenstelling tot stimulantia niet onder de Opiumwet.
★ TENTAMENTIP - CLINICAL FOCUS
De absolute indicatie voor shared decision-making op een POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie,
Pediatrie) is essentieel. Het abrupt staken van ADHD-medicatie bij een instabiele patiënt kan
leiden tot ernstige psychosociale decompensatie, verhoogd risico op middelenmisbruik,
relationele crisissen en verminderd moeder-kind-contact direct postpartum.
Academische Samenvatting Bundel (H21H30) | Page 4
BUNDEL
Handboek Psychiatrie en Zwangerschap
Gecombineerde Bundel: Hoofdstuk 21 t/m 30
____________________________________________________
Deze uitgebreide academische bundel bevat de volledige, gedetailleerde samenvattingen van de
hoofdstukken 21 t/m 30 uit het Handboek Psychiatrie en Zwangerschap. De samenvattingen zijn
optimaal ingericht en georganiseerd voor studenten Geneeskunde, Psychiatrie, Obstetrie en
Klinische Psychologie ter voorbereiding op tentamens, klinische stages en professionele toetsing.
Elk hoofdstuk is systematisch opgebouwd en omvat de volledige theoretische fundamenten,
prevalenties, diagnostische criteria (DSM-5-TR), biologische en perinatale risicofactoren,
fysiologische analyses (zoals HPA-as werking en farmacokinetische processen), evidence-based
behandelrichtlijnen, overzichtelijke vergelijkingstabellen, tentamentips, klinische waarschuwingen
en representatieve oefenvragen met uitgebreide antwoordtoelichtingen.
Inhoud van deze bundel:
Hoofdstuk 21: ADHD-medicatie (Psychostimulantia en Atomoxetine) en zwangerschap
Hoofdstuk 22: Neonatale effecten van psychofarmaca en verslavende middelen
Hoofdstuk 23: Slaapstoornissen en de peripartum periode / De eerste 1000 dagen
Hoofdstuk 24: Infant Mental Health (IMH): de ouder-kindrelatie
Hoofdstuk 25: Borstvoeding en psychofarmaca
Hoofdstuk 26: Kindermishandeling en de meldcode
Hoofdstuk 27: Doding van het jonge kind door de moeder (Neonaticide/Infanticide)
Hoofdstuk 28: Intergenerationele overdracht van psychopathologie
Hoofdstuk 29: Infertilitiet en geassisteerde voortplanting (IUI, IVF, ICSI)
Hoofdstuk 30: Tienerzwangerschap en jonge ouders (Kansrijke Start)
,HANDBOEK PSYCHIATRIE EN ZWANGERSCHAP — SAMENVATTING BUNDEL HOOFDSTUK 21 t/m 30
Inhoudsopgave Bundel
(De onderstaande inhoudsopgave is gekoppeld aan de gehele samenvattingen-bundel. U kunt deze in Microsoft Word
of Google Docs eenvoudig bijwerken door met de rechtermuisknop op dit veld te klikken en te kiezen voor 'Veld
bijwerken' of 'Inhoudsopgave bijwerken'.)
Academische Samenvatting Bundel (H21H30) | Page 2
,HANDBOEK PSYCHIATRIE EN ZWANGERSCHAP — SAMENVATTING BUNDEL HOOFDSTUK 21 t/m 30
HOOFDSTUK 21
Psychostimulantia en Atomoxetine
―――――――――――――――――――――――――――――――――――――――――――
――
Klinische richtlijnen, etiologische aspecten, teratogene risico's, shared decision-
making en lactatie-adviezen bij de behandeling van ADHD tijdens de peripartum
periode.
Academische Samenvatting Bundel (H21H30) | Page 3
, HANDBOEK PSYCHIATRIE EN ZWANGERSCHAP — SAMENVATTING BUNDEL HOOFDSTUK 21 t/m 30
1. Inleiding & Epidemiologie van ADHD
De aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) is een neuropsychologische
ontwikkelingsstoornis gekenmerkt door symptomen van hyperactiviteit, aandachtsproblemen en
impulsiviteit. In driekwart van de gevallen treedt ADHD bij volwassenen op in combinatie met andere
psychiatrische stoornissen (zoals depressieve stoornissen, angststoornissen, middelenmisbruik of
persoonlijkheidsstoornissen), wat de diagnostiek en klinische behandeling tijdens de peripartum periode
aanzienlijk compliceert.
Hoewel ADHD historisch gezien vaker bij mannen gediagnosticeerd werd, bevindt circa 1,5% tot 2,5%
van de volwassen vrouwen in de vruchtbare levensfase (18-40 jaar) zich in een traject voor de
behandeling van ADHD. Uit grootschalige Scandinavische en Canadese registerstudies blijkt een
significante stijging in het voorschrijven van ADHD-medicatie aan zwangere vrouwen over de afgelopen
decennia (bijv. van 0,08% in 1998 naar ruim 1,2% in 2018; Kolding et al., 2021). Veel zwangere vrouwen
met ADHD hebben hun medicatie hard nodig om basaal maatschappelijk te functioneren, risico's op
ongevallen in het verkeer te beperken, impulsieve beslissingen te verminderen enadequate zelfzorg te
handhaven.
2. Werkingsmechanismen van ADHD-medicatie
De farmacologische behandeling van ADHD bij volwassenen berust primair op twee klassen
geneesmiddelen:
Psychostimulantia (Methylfenidaat en Dexamfetamine/Amfetaminen): Deze middelen verhogen de
beschikbaarheid van dopamine en noradrenaline in de synaptische spleet, met name in de
prefrontale cortex, door respectievelijk de heropnametransporters te blokkeren (methylfenidaat) of
de actieve afgifte te stimuleren via de vesicular monoamine transporter-2 (VMAT-2) en de
dopamine-transporter (dexamfetamine) in omgekeerde richting te laten werken.
Non-stimulantia (Atomoxetine): Dit is een selectieve noradrenaline-heropnameremmer (SNRI) die
specifiek de prefrontale concentraties van noradrenaline (en secundair dopamine) verhoogt. Het
valt in Nederland in tegenstelling tot stimulantia niet onder de Opiumwet.
★ TENTAMENTIP - CLINICAL FOCUS
De absolute indicatie voor shared decision-making op een POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie,
Pediatrie) is essentieel. Het abrupt staken van ADHD-medicatie bij een instabiele patiënt kan
leiden tot ernstige psychosociale decompensatie, verhoogd risico op middelenmisbruik,
relationele crisissen en verminderd moeder-kind-contact direct postpartum.
Academische Samenvatting Bundel (H21H30) | Page 4
