Samenvatting Inleiding in de Psychologie (eerste zit 16/20)

INLEIDING IN DE PSYCHOLOGIE
2026
~ GERT STORMS




1
Inleiding in de Psychologie ~ Gert Storms

,HOOFDSTUK 1. OM TE BEGINNEN

WAAROVER HANDELT DE CURSUS?

- Vaak gn wetenschappelijke psychologie
- Psychologie vaak verkeerd ingeschat
o Onderschatting: wat kan een psycholoog eigenlijk?
o Overschatting: dwars door iemand heen zien
- Enkele voorbeelden v vragen die in de psychologie op een wetenschappelijke
manier beantwoord worden
o Leugendetector: fout
 Maar leugendetector in seminarie: 1/10 x 1/10 = 1%
 Politie zoekt confirmatie ( falsificatie)
o Worden nt bewaard in geheugen: waar
o Alleen mensen herkennen in spiegelbeeld: fout
 Maar andere resultaten
o Vierkanten gelijk: juist
o Intelligentie: fout
o Meest frequente mentale stoornis: waar
o Herhaaldelijk zien zelfde gezicht: fout

WAT IS PSYCHOLOGIE EN WAT IS HET NIET?

- Psychologie is: de wetenschappelijke studie van de mentale processen en
gedragingen
- A(=Amer) P(=Psychological) A(=Association) : 48 verschillende devisies
- Ook andere wetenschappen bestuderen het gedrag
- Sociologie breder dan criminologie en economie maar gebruikt andere benadering
- ? gebruik van verschillende methoden
- Psychologie betwist ongefundeerde uitspraken van pseudowetenschappelijke aard
- 40% tot 75% hecht geloof aan telepathie, helderziendheid, …
o Recente studie van Daryl Bem over voorspellen van toekomst
o Maar onderzoek nagedaan door 10 verschillende onderzoekers en ze
vinden nergens dezelfde uitkomst
- Na 90j gn enkel wetenschappelijke evidentie voor extra sensory perception

HET FREUD PROBLEEM

- Minder dan 10% van de APA-leden onderschrijven ideeën van Freud
- Nog minder onderschrijven de ideeën van Jung
- Wie heeft al eens gehoord van skinner?
- Al eens gehoord van… => allemaal buiten skinner een nobelprijs (geneeskunde +
economie)

DRIE BELANGRIJKE KENMERKEN

1. Systematisch empirisme
o Benadering v onderzoek < sensorische benadering en observatie als
onderzoeksgegevens
o Wetenschap
o Geen gezagsargumenten (het is nt omdat iets gezegd is dat het
wetenschap is)


2
Inleiding in de Psychologie ~ Gert Storms

, o Tekst van Francesco Sizi: een gezagsargument nt vertrokken vanuit
empirie ( Galilei)
o Gebrek aan systematisch empirisme:
 Aderlatingen benjamin rush
 Bij rush bij patiënten (gele koorts)
 ‘Zie genezen, indien gestorven: te ziek, te laat gedaan’
o Poppers kritiek op de psychoanalyse: Freud geeft altijd verklaring achteraf
2. Vertrekken vanuit publiek verifieerbare kennis
o Eis van repliceerbaarheid
o Zelfde procedure moet leiden tot zelfde resultaten
o Peer review
3. Toetsbare theorieën
o Falsifieerbaarheid
 Fouten zijn in principe aantoonbaar
 Uitspraak zoals God bestaat kan nooit wetenschappelijk zijn. Want
hoe kan ik ook tonen dat die bewering niet bestaat?
o Psychoanalyse?
 ‘Nixons oeidpale drang naar falen
o Syndroom Gilles de la Tourette
 Psychologen hebben dat toegewezen aan opvoeding maar later
tegendeel bewezen
o Toetsbaarheid kan variëren met de tijd!

HET VIJFSTAPSPROCES VAN DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE

1. Hypothese ontwikkelen
o Definitie
o “2 methoden om kinderen te leren lezen in het eerste leraar: Methode A is
beter dan methode B”
o Operationele definities: wat bedoel ik met B
2. Gecontroleerde test
o Onafhankelijke variabele
 Vb leermethoden: groep leren lezen met groep A en een andere
groep met methode B. Wat manipuleer ik? In welke groep ze terecht
komen. Leermethode is de onafhankelijke variabele
o Randomisatie: enkel gebruik maken van toeval
 Beter 1 school nemen waarbij scholingsgraat (??)
 Zorgen dat de groepen nt obv andere variabele gaan verschillen
3. Objectieve data verzamelen
o Gegevens (data) –
o Afhankelijk variabele
o We gaan na of onafhankelijke variabele een effect heeft op de afhankelijke
variabele
4. Analyseren van de resultaten
o Formule niet kennen
5. Publiceren, bekritiseren en repliceren van de resultaten

TYPES VAN PSYCHOLOGISCH ONDERZOEK


1. NATURALISTISCHE OBSERVATIE
- Nog gn onderzoeksmethode

3
Inleiding in de Psychologie ~ Gert Storms

, - Gwn kijken
- Vaak eerste stap in meer gecontroleerd onderzoek
- Passen mensen (of dieren) gedrag aan wnr ze geobserveerd worden?


2. GEVALSTUDIE
- Uitvoerige studie van 1 persoon of 1 geval
- Vb. Freuds psychoanalyse
- Vaak kritiek wnt je kan het nt zomaar veralgemenen.
- De patiënt is blijven leven, hij werd agressiever maar er is maar één patiënt.
Sommige dingen wel veralgemenen ookal is er maar 1 patiënt. Met zo een staaf
door je hoof kan je blijven leven. Goed genoeg om sommige besluiten toch te
kunnen trekken
- Vaak over neuropsychologie (nt overdoen bij andere personen)


3. INTERVIEWS
- Directe bevraging
- Training voor de interviewers: neutraliteit! => neutrale bevraging mogelijk maken
- Vb. bij 1500 jongeren duidelijk verband tss: kijken nr geweld  agressief gedrag
o Dergelijk verband laat ons echter NIET toe iets te besluiten over de causale
richting vh verband


4. SURVEY
- Verzamelen van steekproef van opinies
- Maar kan mislopen: Dewey vs Truman
o Waarom misgelopen? => afgenomen met de telefoon (meer weggelegd vr
de rijkere klasse)
- W.E.I.R.D. participants
o Western – Educated – Industrialized – Rich – Democratic
o Proefgroepen waren dus niet aselect gekozen
- Waarheidsgetrouw antwoorden


5. PSYCHOLOGISCHE TESTS
- Cognitieve tests
o Meten naar informatieverwerking
o Vb. Schoolvorderingen
o Vb. Intelligentietests
 Individueel
 Meest gebruikte test: WAIS
o Wechsler – Adult – Intelligent – Scale
 Collectief: w in groep afgenomen (duurt minder lang, minder
gedetailleerd maar toch vrij goed om algemene intelligentie te
meten)
 Meest gebruikte test: RAVEN progressive matrices
(progressive = het w moeilijker en moeilijk// matrices: meet
NIET obv taal)
- Persoonlijkheids- en attitudetests
o Vragenlijst en projectieve technieken




4
Inleiding in de Psychologie ~ Gert Storms