Samenvatting strafrecht

INLEIDING

I. Begripsbepaling
1. Sleutelbegrippen
- strafrechtelijk sanctiemodel= erop gericht te ageren tegen een vermoede of vastgestelde strafbaar gestelde rechtsnormschending
- strafrecht= beteugeld recht tot straffen
- positief strafrecht= beoogt de handhaving van een aantal waarden in een bepaald land op een gegeven ogenblik =
momentopname
- positief strafrecht= geheel van rechtsregels die bepaalde gedragingen strafbaar stellen en sancties bepalen die op de daders
toepasselijk zijn
a) misdrijf
 gedraging is pas strafbaar als zij door de wetgever als misdrijf omschreven wordt
 misdrijf= gedraging waarop de wet een sanctie stelt
 overkoepelende term= overtredingen, wanbedrijven & misdaden
b) strafrechtelijke sanctie
 door de wet vastgestelde reacties op de schending van de strafrechtelijke normen
 naast zogenaamde straffen ook nog maatregelen
 straf  klassieke leer = oplegging van leed als sanctie voor een gepleegd misdrijf
 rechtspraak Europees Hof= sancties worden aan de hand van een aantal objectieve toetsingscriteria op hun wezenlijke
punitiviteit beoordeeld= aard van de overtreding of aard en zwaarte van de straf
 Hof van Cassatie= het betekent niet omdat het een sanctie als punitief moet worden bestempeld in de zin van artikel 6
EVRM dat het daarom als een zuivere straf moet worden aangemerkt
 Strafrechtelijk sanctie-arsenaal= sinds 19e eeuw  evolutie
1. Invoeren van beveiligingsmaatregelen
2. Invoeren van nieuwe straffen die beter aangepast zijn
3. Invoering van de wet van 29 juni 1964 betreffende de opschorting
c) Dader
 Onlosmakelijk verbonden met misdrijf




Camilleri Roxanne 2014-2015 Samenvatting strafrecht herexamen 1

,  Misdrijf kan enkel gepleegd worden door een dader-persoon
 Strafrechtelijk handhavingsmechanisme kan wel van start gaan zonder dat er sprake is van een geïdentificeerde dader
 Geen geïdentificeerde dader= seponeringsbeslissing
 Dader krijgt meer aandacht sinds 19e eeuw
 Vroeger enkel natuurlijke personen, sinds 1999 ook rechtspersonen
 Misdrijven enkel door personen worden gepleegd

2. kenmerken van het strafrecht
a) Strafrecht = sanctierecht
 Strafrecht= brengt ordening in menselijke gemeenschap EN zorgt voor de beteugeling van inbreuken op gestelde normen
 Naast het strafrecht= in België ook nog andere santioneringsmechanismen= bijvoorbeeld= bestuurlijk
handhavingsapparaat
 Grens tussen strafrechtelijk en bestuurlijk handhaving= alsmaar kleiner
 Non bis in idem= iemand die strafrechtelijk vervolgd worden nadat hij een bestuurlijke geldboete heeft betaald van
strafrechtelijke aard wanneer de tekst bij de geldboete is bepaald en die betreffende het strafbaar feit, dezelfde gedraging
bestraffen en de bestanddelen van beide misdrijven identiek zijn
b) Strafrecht= legaal recht
 Wetgever moet optreden om een gedragsvorm strafbaar te kunnen stellen
 Gewoonten en gebruiken  leiden niet tot bestraffing
 Legaliteitsprincipe= beperking van het soevereine gezag & bescherming van de rechtsonderhorigen tegen rechterlijke
willekeur
c) Strafrecht= publiekrecht
 Het is de staat die het monopolie tot bestraffen van zijn burgers heeft
 Bevoegde overheid straft omdat de openbare orde werd geraakt
 Uitzondering= klachtmisdrijven
 OM vertegenwoordigt bij de uitoefening van de strafvordering de gemeenschap & niet het slachtoffer




Camilleri Roxanne 2014-2015 Samenvatting strafrecht herexamen 2

,  Strafrecht= dwingend recht= geen afbreuk kan worden gedaan= strafwetten zijn van openbare orde dus elke
overeenkomst die tot doel heeft om de draagwijdte ervan te wijzigen, het toepassingsgebied ervan in te perken, iemand
een misdrijf te doen begaan of de dader ervan van zijn strafrechtelijke verantwoordelijkheid te ontslaan is ongeldig
 Ook al behoort het tot het strafrecht= staat is nochtans geen noodzakelijk element van het strafrecht
 Initiatief ligt bij de vervolging voornamelijk in handen van het openbaar ministerie (vertegenwoordigt de gemeenschap,
niet de Belgische staat, niet het slachtoffer)
d) Strafrecht= autonome rechtstak
 Is geen hulprecht dat ten dienste staat van de andere rechtstakken
 Is een handhavingsrecht met algemene draagwijdte
 Autonome positie= strafrecht zelf zijn eigen begrippen arsenaal kent zonder gebonden te zijn door andere rechtstakken=
conceptuele autonomie  belang voor de interpretatie van de strafwet  noodzaak aan een doeltreffende strafrechtelijke
bescherming rechtvaardigt een eigen begrippen arsenaal
 Strafrechter moet zich wel gedragen aan de regels van het burgerlijk recht bij zijn beslissing over het bestaan van die
overeenkomst of over de uitvoering ervan

II. Historisch overzicht en theorieën van strafrecht
- geschiedenis van het strafrecht = weerspiegeling van geschiedenis beschaving
- drie periodes kunnen we onderscheiden
1. Strafrecht vanaf haar oorsprong tem de eerste helft van de 18e eeuw
 Primaire volkeren= strafrecht gerelateerd aan godsdienstige en morele normen
 Reactie tegen misdrijf  collectieve weerwraak tegen de familie of stam van de dader
o Vete afgekocht worden met een compositio of zoengeld/bloedgeld
o Strafrecht & burgerlijk recht waren 1=schadevergoeding & straf waren onlosmakelijk met elkaar verbonden
 Overgang van primitieve gemeenschap naar georganiseerde maatschappij  publieke gerechtigheid & individuele
verantwoordelijkheid
o Beperking eigenrichting (=talio principe, oog om oog, tand om tand)
o Tussenkomst overheidsgezag in betaling van compositio (krijgt wettelijke grondslag en wordt getarifeerd)
o Privéstraf wordt publiek straf door:
i. toename aantal publieke misdrijven



Camilleri Roxanne 2014-2015 Samenvatting strafrecht herexamen 3