Samenvatting periode 1 (Schade en verhaal)
Week 2:
Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
Paragraaf 1.1: Het thema
1: Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding
• Dit boek gaat over verbintenissen uit de wet en schadevergoeding. In de juridische volksmond
wordt dit ook wel heet aansprakelijkheidsrecht genoemd, om het te onderscheiden van het
overeenkomsten- of contractenrecht. Meer precies gaat het dan om het buitencontractuele, ook
wel delictuele aansprakelijkheidsrecht. Iemand kan immers ook aansprakelijk zijn wegens het
niet-nakoming van een verbintenis uit overeenkomst (art. 6:74 BW) en dan spreken we van
aansprakelijkheid uit contract.
➔ Art. 6:74:
1. Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade die
de schuldeiser daardoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar niet kan
worden toegerekend.
2. Voor zover nakoming niet reeds blijvend onmogelijk is, vindt lid 1 slechts toepassing met
inachtneming van hetgeen is bepaald in de tweede paragraaf betreffende het verzuim van de
schuldenaar.
• Het begrip verbintenis moet worden onderscheiden van de bronnen waaruit verbintenissen
kunnen voortvloeien: overeenkomst en wet. Door het aangaan van een obligatoire (‘verbintenis
scheppende’) overeenkomst verbindt een partij zich moedwillig door een rechtshandeling. In
een aantal gevallen verbindt de wet evenwel aan bepaald handelen of aan een bepaald
feitencomplex een verbintenis, ongeacht of partijen dit met hun behandelen hebben beoogd.
Dan wordt gesproken van verbintenissen uit de wet. Die laatste staan in dit boek centraal.
• Dit boek gaat in de eerste plaats over de verbintenis uit onrechtmatige daad, ook wel
aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatig handelen genoemd (hoofdstuk 2). Daarna worden de
verschillende kwalitatieve aansprakelijkheden behandeld als bronnen van verbintenissen
(hoofdstuk 3 en 4). Het gaat hier iet om aansprakelijkheid voor eigen foutief gedrag, maar om
aansprakelijkheid in een bepaalde hoedanigheid of ‘kwaliteit’ (ouder, werkgever, producent,
etc.). Vervolgens komen enkele verwante grondslagen of typen van aansprakelijkheid aan bod;
aansprakelijkheid voor motorrijtuigen (hoofdstuk 5), oneerlijke handelspraktijken, misleidende
en vergelijkende reclame, aansprakelijkheid bij elektronisch rechtsverkeer, schending van
mededingingsrecht, misleidende en vergelijkende reclame, aansprakelijkheid bij
informatiediensten (hoofdstuk 6), onrechtmatige overheidsdaad (hoofdstuk 7) en
aansprakelijkheid voor arbeidsongevallen en beroepsziekten (hoofdstuk 8). Dat laatste thema
betreft weliswaar geen buitencontractuele aansprakelijkheid, maar wordt daarmeee in de
praktijk wel geassocieerd. Ten slotte worden ook de overige bronnen van verbintenissen uit de
wet behandeld; zaakwaarneming (hoofdstuk 11), onverschuldigde betaling (hoofdstuk 12) en
ongerechtvaardigde verrijking (hoofdstuk 13). De regeling inzake de totstandkoming van de
verbintenis tot schadevergoeding wegens niet-nakoming van een verbintenis (art. 6:74 BW e.v),
, ook een verbintenis uit de wet (zie nummer 4) wordt niet hier maar in Deel 4 van deze serie
behandeld.
• De meeste verbintenissen uit de wet verplichten tot schadevergoeding. Daarom wordt in dit
boek ook het schadevergoedingsrecht uitvoerig behandeld (hoofdstuk 9). Daarnaast worden
enkele verwante onderwerpen belicht, zoals de tijdelijke regeling verhaalsrechten (hoofdstuk
10), de (overige) op onrechtmatige daad te baseren vorderingen en collectieve acties (hoofdstuk
14), en verjaring (hoofdstuk 15).
• De verbintenissen uit de wet vinden hun bron meestal in het Burgerlijk Wetboek. Wanneer in dit
boek wordt verwezen naar wetsartikelen, wordt dan ook steeds het BW bedoeld, tenzij anders
wordt vermeldt.
2: Verbintenis, rechtsplicht, vermogensrecht, nakoming
• Een verbintenis is een rechtsplicht waarmee een subjectief vermogensrecht correspondeert. Op
wie door toerekenbaar onrechtmatig handelen schade veroorzaakt, rust volgens art. 6:162 BW
een verbintenis om de schade te vergoeden (de passieve zijde van de verbintenis). Degene die
door de onrechtmatige daad is benadeeld heeft een, met de verplichting tot schadevergoeding
corresponderende, aanspraak (de actieve zijde van de verbintenis); het recht op
schadevergoeding . Dat subjectieve recht is een goed (art. 3.1 BW) en een vermogensrecht (art.
3:6 BW)
• Maar het begrip rechtsplicht is veel breder dan het begrip verbintenis. Zo kan men zeggen dat
een ander verplicht is om zich te onthouden van het toebrengen van schade door onrechtmatig
handelen. Men noemt dit wel ‘kale rechtsplichten’, om dat er, zolang er geen schade is
veroorzaakt, geen vermogensrecht tegenover staat.
• Van rechtsplichten, dus niet alleen van verbintenissen uit overeenkomst uit de wet, kan in
beginsel, binnen de grenzen van art. 3:296 BW, nakoming wordt gevorderd. Zo kan de crediteur
nakoming vorderen van een verbintenis uit overeenkomst of uit de wet, en kan iemand bij een
dreigende onrechtmatige daad een verbod of bevel vorderen om schade te voorkomen (Nr. 331).
In het laatste geval gaat het om nakoming van een kale rechtsplicht. De nakoming van
verbintenissen dus ook van verbintenissen uit de wet, is behalve in het algemene art. 3:296 BW,
geregeld in de art. 6:27 e.v.
• Soms rust op iemand een verplichting waarvan geen nakoming kan worden gevorderd, maar ter
zake waarvan niet-naleving andere gevolgen heeft. Een voorbeeld daarvan is de verplichting tot
beperking van schade; degene jegens wie onrechtmatig is gehandeld, is op zijn beurt verplicht
om zijn schade te beperken, anders treft hem eigen schuld (art. 6:101 BW). Houdt hij zich niet
aan deze plicht tot schadebeperking, dan kan de aansprakelijke nakoming daarvan niet
rechtstreeks afdwingen, maar kan de aanspraak op schadevergoeding wordt verminderd (nr.
235).
3: Plaats van ‘verbintenissen uit de wet’ in de wet
• De verbintenissen uit de wet zijn geregeld in de art. 6:74 e.v. en 6:162 e.v. Omdat het hiet gaat om
verbintenissen zijn daarop telkens ook de algemene bepalingen inzake het verbintenissenrecht
(art. 6:1-6:161 BW) van toepassing. Dat is voor de verschillende verbintenissen uit de wet in het
bijzonder van belang, omdat zij, met uitzondering van de van de verbintenis uit onverschuldigde
betaling, die strekt tot ongedaan making, strekken tot schadevergoeding. De regels over de
schadevergoeding zijn neergelegd in art. 6:95 BW e.v. Daar vindt men bepalingen over het begrip
schade, begroting, causaal verband, voordeelstoerekening, eigen schuld, hoofdelijkheid,
schade van derden bij letsel en overlijden, matiging en limitering.
• In Afdeling 6.1.9 verbind t art. 6:74 BW een verbintenis tot schadevergoeding aan niet-nakoming
van een verbintenis (art. 6:74 e.v.). De eerste afdeling van titel 6.3 (Onrechtmatige daad) bevat
Week 2:
Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
Paragraaf 1.1: Het thema
1: Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding
• Dit boek gaat over verbintenissen uit de wet en schadevergoeding. In de juridische volksmond
wordt dit ook wel heet aansprakelijkheidsrecht genoemd, om het te onderscheiden van het
overeenkomsten- of contractenrecht. Meer precies gaat het dan om het buitencontractuele, ook
wel delictuele aansprakelijkheidsrecht. Iemand kan immers ook aansprakelijk zijn wegens het
niet-nakoming van een verbintenis uit overeenkomst (art. 6:74 BW) en dan spreken we van
aansprakelijkheid uit contract.
➔ Art. 6:74:
1. Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade die
de schuldeiser daardoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar niet kan
worden toegerekend.
2. Voor zover nakoming niet reeds blijvend onmogelijk is, vindt lid 1 slechts toepassing met
inachtneming van hetgeen is bepaald in de tweede paragraaf betreffende het verzuim van de
schuldenaar.
• Het begrip verbintenis moet worden onderscheiden van de bronnen waaruit verbintenissen
kunnen voortvloeien: overeenkomst en wet. Door het aangaan van een obligatoire (‘verbintenis
scheppende’) overeenkomst verbindt een partij zich moedwillig door een rechtshandeling. In
een aantal gevallen verbindt de wet evenwel aan bepaald handelen of aan een bepaald
feitencomplex een verbintenis, ongeacht of partijen dit met hun behandelen hebben beoogd.
Dan wordt gesproken van verbintenissen uit de wet. Die laatste staan in dit boek centraal.
• Dit boek gaat in de eerste plaats over de verbintenis uit onrechtmatige daad, ook wel
aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatig handelen genoemd (hoofdstuk 2). Daarna worden de
verschillende kwalitatieve aansprakelijkheden behandeld als bronnen van verbintenissen
(hoofdstuk 3 en 4). Het gaat hier iet om aansprakelijkheid voor eigen foutief gedrag, maar om
aansprakelijkheid in een bepaalde hoedanigheid of ‘kwaliteit’ (ouder, werkgever, producent,
etc.). Vervolgens komen enkele verwante grondslagen of typen van aansprakelijkheid aan bod;
aansprakelijkheid voor motorrijtuigen (hoofdstuk 5), oneerlijke handelspraktijken, misleidende
en vergelijkende reclame, aansprakelijkheid bij elektronisch rechtsverkeer, schending van
mededingingsrecht, misleidende en vergelijkende reclame, aansprakelijkheid bij
informatiediensten (hoofdstuk 6), onrechtmatige overheidsdaad (hoofdstuk 7) en
aansprakelijkheid voor arbeidsongevallen en beroepsziekten (hoofdstuk 8). Dat laatste thema
betreft weliswaar geen buitencontractuele aansprakelijkheid, maar wordt daarmeee in de
praktijk wel geassocieerd. Ten slotte worden ook de overige bronnen van verbintenissen uit de
wet behandeld; zaakwaarneming (hoofdstuk 11), onverschuldigde betaling (hoofdstuk 12) en
ongerechtvaardigde verrijking (hoofdstuk 13). De regeling inzake de totstandkoming van de
verbintenis tot schadevergoeding wegens niet-nakoming van een verbintenis (art. 6:74 BW e.v),
, ook een verbintenis uit de wet (zie nummer 4) wordt niet hier maar in Deel 4 van deze serie
behandeld.
• De meeste verbintenissen uit de wet verplichten tot schadevergoeding. Daarom wordt in dit
boek ook het schadevergoedingsrecht uitvoerig behandeld (hoofdstuk 9). Daarnaast worden
enkele verwante onderwerpen belicht, zoals de tijdelijke regeling verhaalsrechten (hoofdstuk
10), de (overige) op onrechtmatige daad te baseren vorderingen en collectieve acties (hoofdstuk
14), en verjaring (hoofdstuk 15).
• De verbintenissen uit de wet vinden hun bron meestal in het Burgerlijk Wetboek. Wanneer in dit
boek wordt verwezen naar wetsartikelen, wordt dan ook steeds het BW bedoeld, tenzij anders
wordt vermeldt.
2: Verbintenis, rechtsplicht, vermogensrecht, nakoming
• Een verbintenis is een rechtsplicht waarmee een subjectief vermogensrecht correspondeert. Op
wie door toerekenbaar onrechtmatig handelen schade veroorzaakt, rust volgens art. 6:162 BW
een verbintenis om de schade te vergoeden (de passieve zijde van de verbintenis). Degene die
door de onrechtmatige daad is benadeeld heeft een, met de verplichting tot schadevergoeding
corresponderende, aanspraak (de actieve zijde van de verbintenis); het recht op
schadevergoeding . Dat subjectieve recht is een goed (art. 3.1 BW) en een vermogensrecht (art.
3:6 BW)
• Maar het begrip rechtsplicht is veel breder dan het begrip verbintenis. Zo kan men zeggen dat
een ander verplicht is om zich te onthouden van het toebrengen van schade door onrechtmatig
handelen. Men noemt dit wel ‘kale rechtsplichten’, om dat er, zolang er geen schade is
veroorzaakt, geen vermogensrecht tegenover staat.
• Van rechtsplichten, dus niet alleen van verbintenissen uit overeenkomst uit de wet, kan in
beginsel, binnen de grenzen van art. 3:296 BW, nakoming wordt gevorderd. Zo kan de crediteur
nakoming vorderen van een verbintenis uit overeenkomst of uit de wet, en kan iemand bij een
dreigende onrechtmatige daad een verbod of bevel vorderen om schade te voorkomen (Nr. 331).
In het laatste geval gaat het om nakoming van een kale rechtsplicht. De nakoming van
verbintenissen dus ook van verbintenissen uit de wet, is behalve in het algemene art. 3:296 BW,
geregeld in de art. 6:27 e.v.
• Soms rust op iemand een verplichting waarvan geen nakoming kan worden gevorderd, maar ter
zake waarvan niet-naleving andere gevolgen heeft. Een voorbeeld daarvan is de verplichting tot
beperking van schade; degene jegens wie onrechtmatig is gehandeld, is op zijn beurt verplicht
om zijn schade te beperken, anders treft hem eigen schuld (art. 6:101 BW). Houdt hij zich niet
aan deze plicht tot schadebeperking, dan kan de aansprakelijke nakoming daarvan niet
rechtstreeks afdwingen, maar kan de aanspraak op schadevergoeding wordt verminderd (nr.
235).
3: Plaats van ‘verbintenissen uit de wet’ in de wet
• De verbintenissen uit de wet zijn geregeld in de art. 6:74 e.v. en 6:162 e.v. Omdat het hiet gaat om
verbintenissen zijn daarop telkens ook de algemene bepalingen inzake het verbintenissenrecht
(art. 6:1-6:161 BW) van toepassing. Dat is voor de verschillende verbintenissen uit de wet in het
bijzonder van belang, omdat zij, met uitzondering van de van de verbintenis uit onverschuldigde
betaling, die strekt tot ongedaan making, strekken tot schadevergoeding. De regels over de
schadevergoeding zijn neergelegd in art. 6:95 BW e.v. Daar vindt men bepalingen over het begrip
schade, begroting, causaal verband, voordeelstoerekening, eigen schuld, hoofdelijkheid,
schade van derden bij letsel en overlijden, matiging en limitering.
• In Afdeling 6.1.9 verbind t art. 6:74 BW een verbintenis tot schadevergoeding aan niet-nakoming
van een verbintenis (art. 6:74 e.v.). De eerste afdeling van titel 6.3 (Onrechtmatige daad) bevat
