INHOUDSOPGAVE CRIMINOLOGISCHE PSYCHOLOGIE (C03C6a/C9XA9A)
AJ 2025-2026
Prof. dr. Lore Mergaerts
DEEL I. EEN INLEIDING IN DE CRIMINOLOGISCHE PSYCHOLOGIE
H1: Een schets van de criminologische
psychologie
= Een vorm van psyho om crimi g te verklaren en bestuderen.
- Psychologische bril
Verschillende vormen van binnen de criminologie toegepaste
psychologie
Vb: forensische psycho, rechts psycho, police psycho
- Forensische psychologie als verzamelterm voor alle vormen van psychologie in
gerechtelijke context.
Maar eig ook gwn een variant
,Forensische als sub discipline (niet als verzamelterm)
A: focus daders en verdachte, gerechtelijk (alg deler, allemaal dus)
B: focus ook op slachtoffers, impact op het slachtoffer. (vb: impact trauma op verklaringen)
- Ook buiten strafrechtelijk
Criminologische psychologie staat hierbuiten
C: kijken naar verklaringen voor crimi op groepsniveau, de kenmerken van die groep
vergelijken.
- Grote datasets. Verschil tussen plegers en niet plegers?
D: bestudeerd gedrag van politiemensen
Correctionele psychologie: gevangenisstraffen en aanmeldingen in de gevangenis
- Gevangeniswezen en beleid
Investigative psychology: dader profilering, plaats delict definiëren, analyseren. Zo
kenmerken v/d dader achterhalen.
Wat is criminologische psychologie?
- Geen afgelijnde discipline
- Crimi psycho: gemene delers:
o Plegers, daders, verdachte van crimi gedrag
o Waarom doen ze dat (psycho perspectief), wat maakt dat ze daar terecht
komen
, o Wat betekent dit voor de preventie, hoe voorkomen we dit, gaan we ermee om
(welke straffen/ behandelingen?)
o Welke factoren zorgen ervoor dat iemand overgaat in crimi en hoe te
vermeiden
o Vergelijkingen; leeftijd, cultuur, plaatsen, geslacht, opvoeding, …
De ontwikkeling van de criminologische psychologie
Enkele belangrijke grondleggers: chronologisch
- C.Lombroso
- R. Garofalo
Crimi: gebrek aan emoties (kan je niet zomaar veranderen)
o Geen wet. Basis
- W. Stern
o Impact van het geheugen van getuigen
o Zette een misdrijf in scene en keek dan naar wat zijn
studenten waargenomen hebben.
o Dit was psychologie toegepast op het recht.
- H. Münsterberg
o Hij heeft heel veel info overgenomen en gestolen zonder
vermelding
o Negatief tegenover juristen
o Er kwam er spanning tussen het recht en de psychologie
- H. Gross
o Europa
o Hele brede toepassing van recht en psychologie
o Vb: Aandacht voor de psychische toestand van rechters
- H. Kaufmann & E.Wulffen
o Wat maakt dat mensen de stap zetten tot criminaliteit
- G. Aschaffenburg
o Wat speelt zich af in het hoofd van misdadigers
De Leuvense traditie: chronologisch
- L. Braffort
, o Oprichter instituut voor criminologie in leuven
o Gezorgd dat criminologie een plaats kreeg
- E. Degreef
o Onderzoek naar passionele moorden (voor de klinische
praktijk)
o Hoe komt het misdrijf tot stand
- R. Dellaert
o Interdisciplinariteit (verschillende disciplines)
o Psychologische en psychiatrische insteek
- S.D. Batselier
o Kritische criminologie
o Hij wou het breder gaan bekijken, meer aandacht voor de
impact v/d omgeving en samenleving.
- J. Goethals
o Onderzoek recidieven en veiligheidsgevoelens
- G. Vervaeke
o Rechtspsycholoog met aandacht voor criminologie
o Aanpak voor interventies, wat kunnen we doen?
De bijdrage v/d psychologie binnen criminologische benaderingen:
- Klassieke benadering
o Delinquenten zijn rationele actoren
o Crimi een bewuste keuzen
o Vrije wil
o Hardere bestraffing van eigen keuzen
Maar was er wel 100% vrije wil?
- Neopositivistische benadering:
o Delinquenten zijn aangeboren “ziek”
o Een afwijking waar ze niets aan kunnen doen
o Determinisme, medisch, biologisch
- Labeling & kritische criminologie:
o Ergens in het midden (vrije wil >< determinisme)
AJ 2025-2026
Prof. dr. Lore Mergaerts
DEEL I. EEN INLEIDING IN DE CRIMINOLOGISCHE PSYCHOLOGIE
H1: Een schets van de criminologische
psychologie
= Een vorm van psyho om crimi g te verklaren en bestuderen.
- Psychologische bril
Verschillende vormen van binnen de criminologie toegepaste
psychologie
Vb: forensische psycho, rechts psycho, police psycho
- Forensische psychologie als verzamelterm voor alle vormen van psychologie in
gerechtelijke context.
Maar eig ook gwn een variant
,Forensische als sub discipline (niet als verzamelterm)
A: focus daders en verdachte, gerechtelijk (alg deler, allemaal dus)
B: focus ook op slachtoffers, impact op het slachtoffer. (vb: impact trauma op verklaringen)
- Ook buiten strafrechtelijk
Criminologische psychologie staat hierbuiten
C: kijken naar verklaringen voor crimi op groepsniveau, de kenmerken van die groep
vergelijken.
- Grote datasets. Verschil tussen plegers en niet plegers?
D: bestudeerd gedrag van politiemensen
Correctionele psychologie: gevangenisstraffen en aanmeldingen in de gevangenis
- Gevangeniswezen en beleid
Investigative psychology: dader profilering, plaats delict definiëren, analyseren. Zo
kenmerken v/d dader achterhalen.
Wat is criminologische psychologie?
- Geen afgelijnde discipline
- Crimi psycho: gemene delers:
o Plegers, daders, verdachte van crimi gedrag
o Waarom doen ze dat (psycho perspectief), wat maakt dat ze daar terecht
komen
, o Wat betekent dit voor de preventie, hoe voorkomen we dit, gaan we ermee om
(welke straffen/ behandelingen?)
o Welke factoren zorgen ervoor dat iemand overgaat in crimi en hoe te
vermeiden
o Vergelijkingen; leeftijd, cultuur, plaatsen, geslacht, opvoeding, …
De ontwikkeling van de criminologische psychologie
Enkele belangrijke grondleggers: chronologisch
- C.Lombroso
- R. Garofalo
Crimi: gebrek aan emoties (kan je niet zomaar veranderen)
o Geen wet. Basis
- W. Stern
o Impact van het geheugen van getuigen
o Zette een misdrijf in scene en keek dan naar wat zijn
studenten waargenomen hebben.
o Dit was psychologie toegepast op het recht.
- H. Münsterberg
o Hij heeft heel veel info overgenomen en gestolen zonder
vermelding
o Negatief tegenover juristen
o Er kwam er spanning tussen het recht en de psychologie
- H. Gross
o Europa
o Hele brede toepassing van recht en psychologie
o Vb: Aandacht voor de psychische toestand van rechters
- H. Kaufmann & E.Wulffen
o Wat maakt dat mensen de stap zetten tot criminaliteit
- G. Aschaffenburg
o Wat speelt zich af in het hoofd van misdadigers
De Leuvense traditie: chronologisch
- L. Braffort
, o Oprichter instituut voor criminologie in leuven
o Gezorgd dat criminologie een plaats kreeg
- E. Degreef
o Onderzoek naar passionele moorden (voor de klinische
praktijk)
o Hoe komt het misdrijf tot stand
- R. Dellaert
o Interdisciplinariteit (verschillende disciplines)
o Psychologische en psychiatrische insteek
- S.D. Batselier
o Kritische criminologie
o Hij wou het breder gaan bekijken, meer aandacht voor de
impact v/d omgeving en samenleving.
- J. Goethals
o Onderzoek recidieven en veiligheidsgevoelens
- G. Vervaeke
o Rechtspsycholoog met aandacht voor criminologie
o Aanpak voor interventies, wat kunnen we doen?
De bijdrage v/d psychologie binnen criminologische benaderingen:
- Klassieke benadering
o Delinquenten zijn rationele actoren
o Crimi een bewuste keuzen
o Vrije wil
o Hardere bestraffing van eigen keuzen
Maar was er wel 100% vrije wil?
- Neopositivistische benadering:
o Delinquenten zijn aangeboren “ziek”
o Een afwijking waar ze niets aan kunnen doen
o Determinisme, medisch, biologisch
- Labeling & kritische criminologie:
o Ergens in het midden (vrije wil >< determinisme)
