Samenvatting MD-K Module 5.16 | Seksualiteit Verloskunde | InHolland | 2026/27

MD-K 5.16 Seksualiteit | Academie Verloskunde




MD-K 5.16 Seksualiteit in de Verloskundige Praktijk
Moduledoel 18.

1. Je legt de invloed van cultuur en religie op seksuele beleving en gedrag
van mensen uit. Je kunt cultuur sensitief spreken over seksuele zaken.
2. Je kent de verschillende seksuele disfuncties.
3. Je legt uit wat oorzaken, gevolgen en behandelopties zijn van dyspareunie
en vaginisme en de implicaties hiervan op conceptie en bevallen


1. Cultuur, Religie en Seksualiteitsbeleving
Seksualiteit is niet uitsluitend een biologisch of fysiologisch fenomeen, maar wordt diepgaand gevormd
door de socioculturele en religieuze context waarin een individu opgroeit en leeft (Handboek Seksuele
Gezondheid, H3; Mayes' Midwifery H12; Kennisclip Cultuur & Religie, 2026). Cultuur bepaalt welke
seksuele verlangens, handelingen en relatievormen als 'normaal', wenselijk of juist als taboe en zondig
worden beschouwd. Binnen de verloskundige zorg is inzicht in deze dynamiek essentieel om
laagdrempelige, respectvolle en effectieve zorg te bieden.

1.1 Socioculturele Invloeden en Seksualiteitsscripts
Seksuele scripts (Gagnon & Simon) beschrijven hoe maatschappelijke normen vertaald worden naar
individueel seksueel gedrag. In veel traditionele en patriarchale samenlevingen spelen specifieke
genderrollen en machtsstructuren een overheersende rol (Handboek Seksuele Gezondheid, H3;
Kennisclip Cultuur & Religie, 2026):
 Stigmatisering van mannelijke seksualiteit: Mannen worden vaak geconfronteerd met stereotype
verwachtingen rondom machisme, prestatiedruk en de maatschappelijke norm om altijd te moeten
presteren. Dit kan leiden tot seksuele faalangst en erectieproblemen (Kennisclip Cultuur & Religie,
2026).
 Stigmatisering van vrouwelijke seksualiteit: In vele culturen rust op vrouwelijke seksualiteit een
groot taboe. Seksueel verlangen bij vrouwen wordt soms als niet-bestaand, onwenselijk of zelfs als
zondig gedefinieerd, wat leidt tot gevoelens van schaamte, schuld en remming van het seksuele
opwindingsvermogen (Handboek Seksuele Gezondheid, H3).
 Invloed van moderne media: In westerse en gecultiveerde maatschappijen beïnvloeden sociale
media, influencers en porno het seksuele verwachtingspatroon van jongeren. Dit leidt regelmatig tot
onrealistische vergelijkingen en prestatiedruk (Kennisclip Cultuur & Religie, 2026).

1.2 Specifieke Culturele en Religieuze Gebruiken
In de verloskundige praktijk kan de zorgverlener geconfronteerd worden met uiteenlopende culturele
tradities en religieuze opvattingen. Het is van belang deze te herkennen zonder direct een westerse
norm op te leggen (Handboek Seksuele Gezondheid, H3; Kennisclip Cultuur & Religie, 2026):


Pagina 1

, MD-K 5.16 Seksualiteit | Academie Verloskunde



 Dry Sex ('Droge seks'): In diverse Sub-Sahara Afrikaanse landen wordt het als wenselijk beschouwd
dat de vagina droog is tijdens penetratieseks. Vrouwen gebruiken hiervoor droogmakende en
samentrekkende middelen (kruiden, poeders) om de wrijving te vergroten. Hoewel dit door mannen
vaak als plezierig wordt ervaren, veroorzaakt het bij vrouwen pijn, microtrauma's en een verhoogd
risico op infecties (Kennisclip Cultuur & Religie, 2026).
 Vaginale Stoombaden: In Suriname, Marokko en Turkije zijn vaginale kruidenstoombaden
traditioneel in gebruik ter bevordering van het herstel, de reiniging en het 'samentrekken' van de
vagina na de baring (Kennisclip Cultuur & Religie, 2026).
 Maagdelijkheidsnormen & Eer: In orthodoxe christelijke, islamitische en joodse stromingen wordt
seksuele gemeenschap uitsluitend toegestaan binnen het huwelijk. Het behoud van de
maagdelijkheid tot het huwelijk staat in nauw verband met de familie-eer. Angst voor het niet-
bloeden bij de huwelijksnacht of maagdenvlies-mythes kan bij jonge vrouwen extreme angsten en
vaginisme induceren (Handboek Seksuele Gezondheid, H3; De Jonge et al., 2025).
 Onreinheid en Postpartum Onthouding: In diverse religies en culturen (zoals het jodendom en de
islam) wordt kraambloed (lochia) als ritueel onrein beschouwd. Dit voorschrijft een periode van
strikte seksuele onthouding voor echtparen gedurende de eerste 40 dagen postpartum of totdat het
bloedverlies en de reinigingsrituelen (bijv. Mikve of Ghusl) zijn voltooid (Praktische Verloskunde, H8;
Handboek Seksuele Gezondheid, H3).
 Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV / FGM): Wereldwijd zijn ruim 200 miljoen vrouwen
besneden, met name in de Hoorn van Afrika, Egypte en delen van het Midden-Oosten. VGV (Type 1
t/m 4) veroorzaakt langdurige seksuele en gynaecologische complicaties, zoals ernstige dyspareunie,
littekenweefsel, verlies van clitoraal weefsel, angst en retraumatisering (Praktische Verloskunde, H4;
Mayes' Midwifery H14).


2. Cultuursensitief Spreken over Seksuele Zaken
Het bespreken van seksualiteit vereist professionele moed, tact en cultuursensitieve vaardigheden.
Zorgverleners moeten zich bewust zijn van de ongelijke machtsverhouding tussen behandelaar en cliënt
en van hun eigen psychoseksuele achtergrond, waarden en impliciete vooroordelen (Handboek Seksuele
Gezondheid, H3; Mayes' Midwifery H12).

2.1 Professionele Voorbereiding en Randvoorwaarden
 Zelfreflectie & Eigen Normen: De verloskundige moet zich bewust zijn van de eigen culturele en
religieuze opvattingen over seksualiteit en voorkomen dat deze ongemerkt als 'de norm' worden
gehanteerd (Handboek Seksuele Gezondheid, H3).
 Waarborgen van Privacy en Vertrouwelijkheid: Seksualiteit is in veel gemeenschappen een streng
beschermd onderwerp. Zorg dat de partner of derden (zoals familieleden) niet zomaar bij het
gesprek aanwezig zijn als de cliënt dat niet wenst. Maak duidelijke afspraken over wat er wel en niet
in het medisch dossier wordt genoteerd (Handboek Seksuele Gezondheid, H3; Praktische
Verloskunde, H4).
 Inzet van Tolken (Strikte Richtlijn): Gebruik NOOIT een familiegebonden tolk of minderjarig kind bij
gesprekken over seksualiteit of intieme klachten. Dit schendt de privacy, roept extreme schaamte op


Pagina 2