SAMENVATTING
STRAFRECHT
1E BACHELOR SEMESTER 1
0
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: juridische situering....................................................................7
Wat is strafrecht – begrippen.......................................................................................... 7
Publiekrecht.................................................................................................................... 8
Materieel en formeel strafrecht.......................................................................................9
Nationaal en internationaal strafrecht.............................................................................9
Verschil algemeen – bijzonder strafrecht......................................................................10
Hoofdstuk 2: functies en achtergronden........................................................11
Evolutie en wortels van het strafrecht...........................................................................11
1. Oorsprong en biologische wortels..........................................................................11
2. Strafrecht als machtsinstrument...............................................................................12
3. Geschiedenis van strafrecht......................................................................................12
1. Vroege middeleeuwen (11e-15e eeuw):.................................................................12
2. Late middeleeuwen (15e-18e eeuw):.....................................................................12
3. Eind 18e – eind 19e eeuw: daad- en schuldstrafrecht (klassieke leer):..................13
4. Klassiek strafrecht en codificatie:..........................................................................13
5. Dader- en gevaarstrafrecht – Oud sociaal verweer (19e – eerste helft 20e eeuw). 13
6. Daderstrafrecht met een menselijk gelaat – Nieuw sociaal verweer (tweede helft
20e eeuw).................................................................................................................. 15
7. Postmodern strafrecht (laatste kwart 20e – 21e eeuw)..........................................16
Hoofdstuk 1: legaliteitsbeginsel....................................................................17
Legaliteitsbeginsel........................................................................................................ 17
1. Begripsomschrijving.................................................................................................. 17
Het lex certa-beginsel................................................................................................ 18
2. Wet........................................................................................................................... 18
2.1 (straf)Wet in materiele zin...................................................................................18
2.2 Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend...........18
2.3 Internationale verdragen.....................................................................................19
3. Legaliteitscontrole..................................................................................................... 19
3.1. Grondwettelijk Hof.............................................................................................. 19
3.2. Hoven en rechtbanken........................................................................................20
Hoofdstuk 2: Toepassing van de strafwet in de tijd........................................20
Ten tijde van de gedraging........................................................................................... 20
Conflicten in de tijd....................................................................................................... 21
Geen terugwerkende kracht voor strengere wetten...................................................21
Wel terugwerkende kracht voor mildere wetten........................................................21
Uitzonderingen (dus géén retroactiviteit)..................................................................21
3. Toepassing van de strafwet in de ruimte...................................................21
3.1 Rechtsmachtsrecht.................................................................................................21
1
, 3.2 Territorialiteit als regel............................................................................................22
3.3 Lokalisatie van het misdrijf.....................................................................................22
3.4 Extraterritorialiteit = uitzondering..........................................................................22
4. Interpretatie van de strafwet....................................................................23
4.1 Kwalificeren en interpreteren..................................................................................23
4.2 Niet interpreteren of strikt interpreteren.................................................................23
Toegelaten interpretatiemethoden............................................................................24
4.3. Nooit naar analogie in het nadeel van de vervolgde persoon.................................24
Hoofdstuk 1: begrippen.................................................................................................25
Hoofdstuk 1: begrippen.................................................................................................25
Bestanddelen van een misdrijf...................................................................................25
2. constitutieve bestanddelen van een misdrijf..............................................25
2.1 het materieel bestanddeel......................................................................................25
2.1.1 Een uiterlijke waarneembare gedraging...........................................................26
2.1.2 Een handeling of een nalaten............................................................................26
2.1.3 Het veroorzaken van een bepaald gevolg.........................................................26
2.2 Het moreel bestandsdeel........................................................................................27
2.2.1 Naast handelen of nalaten ook een ingesteldheid van de dader.......................28
Opzet bij opzettelijke misdrijven...............................................................................28
Algemeen opzet......................................................................................................... 28
Bijzonder opzet.......................................................................................................... 28
2.2.2 Ook een zware fout vereist bij onopzettelijke misdrijven..................................29
2.3 Het wederrechterlijk bestandsdeel.......................................................................30
2.4 “Vierde” bestanddeel: Strafwaardigheid..............................................................30
Strafuitsluitende verschoningsgronden......................................................................30
3. Verzwarend bestanddeel van een misdrijf................................................................32
Wat zijn verzwarende bestanddelen?.........................................................................32
Bestanddelen versus factoren....................................................................................32
Hoofdstuk 2: strafbare poging......................................................................33
1. Begripsomschrijving.................................................................................................. 33
Begin van uitvoering.................................................................................................. 34
Pogingsleer: objectivisme en subjectivisme...............................................................35
2. Voorwaarden voor strafbaarheid...............................................................................35
Onmogelijke en ondeugdelijke pogingen...................................................................35
Specifieke bepalingen................................................................................................ 36
3. Vrijwillige terugtred (Art. 9 N.Sw.).............................................................................36
4. De bestraffing van de strafbare poging.....................................................................37
5. Crimineel aanbod (Art. 9, §2 N.Sw.)...........................................................................37
Hoofdstuk 3: Rechtvaardigheidsgronden.......................................................38
1. begripsomschrijving.................................................................................................. 38
2
, 2. Het gebod of de toelating bij de wet.........................................................................39
Twee vormen............................................................................................................. 39
Toestemming van het slachtoffer...............................................................................40
3. Het bevel van de overheid........................................................................................40
4. De noodtoestand....................................................................................................... 41
Begrip........................................................................................................................ 41
Achtergrond............................................................................................................... 41
Voorwaarden.............................................................................................................. 41
Grenzen..................................................................................................................... 42
5. de wettige verdediging............................................................................................. 42
Begrip........................................................................................................................ 42
Aanvalsdaad – voorwaarden......................................................................................42
Verweringsdaad – voorwaarden.................................................................................42
Geen vermoedens meer............................................................................................. 43
Noodweerexces & uitlokking......................................................................................43
Putatief noodweer...................................................................................................... 43
6. Het wettig verzet in geval van misbruik door de overheid........................................43
Begrip........................................................................................................................ 43
Context...................................................................................................................... 44
Voorwaarden.............................................................................................................. 44
Hoofdstuk 1: strafrechterlijke verantwoordelijkheid.......................................44
1. Individuele verantwoordelijkheid...............................................................................44
betekenis................................................................................................................... 44
Verschil met burgerlijk recht......................................................................................45
Strafrecht en burgerlijk recht samen.........................................................................45
Belang van kennis van burgerlijk recht......................................................................45
2. Daderschap............................................................................................................... 45
Verschil tussen daders en deelnemers.......................................................................46
Drie vormen van daderschap.....................................................................................46
Natuurlijke of rechtspersonen als dader.....................................................................47
3. Verantwoordelijkheid van Rechtspersonen...............................................................47
Historische achtergrond............................................................................................. 47
Strafrechterlijke verantwoordelijkheid van alle rechtspersonen en meer...................48
Toerekening............................................................................................................... 48
4. administratieve en burgerlijke aansprakelijkheid van rechtspersonen...................50
Hoofdstuk 2: Strafbare deelneming...............................................................50
1. Begripsbepalingen.................................................................................................... 50
Verschil tussen daderschap en deelneming...............................................................51
Soorten deelneming................................................................................................... 51
Casus: BRANDSTICHTING/ ontploffing........................................................................51
2. Voorwaarden voor strafbare deelneming..................................................................52
2.1. Een misdrijf door een ander gepleegd................................................................52
2.2 Een deelnemingsgedraging..................................................................................52
3. Bestraffing van de deelneming.................................................................................54
3
STRAFRECHT
1E BACHELOR SEMESTER 1
0
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: juridische situering....................................................................7
Wat is strafrecht – begrippen.......................................................................................... 7
Publiekrecht.................................................................................................................... 8
Materieel en formeel strafrecht.......................................................................................9
Nationaal en internationaal strafrecht.............................................................................9
Verschil algemeen – bijzonder strafrecht......................................................................10
Hoofdstuk 2: functies en achtergronden........................................................11
Evolutie en wortels van het strafrecht...........................................................................11
1. Oorsprong en biologische wortels..........................................................................11
2. Strafrecht als machtsinstrument...............................................................................12
3. Geschiedenis van strafrecht......................................................................................12
1. Vroege middeleeuwen (11e-15e eeuw):.................................................................12
2. Late middeleeuwen (15e-18e eeuw):.....................................................................12
3. Eind 18e – eind 19e eeuw: daad- en schuldstrafrecht (klassieke leer):..................13
4. Klassiek strafrecht en codificatie:..........................................................................13
5. Dader- en gevaarstrafrecht – Oud sociaal verweer (19e – eerste helft 20e eeuw). 13
6. Daderstrafrecht met een menselijk gelaat – Nieuw sociaal verweer (tweede helft
20e eeuw).................................................................................................................. 15
7. Postmodern strafrecht (laatste kwart 20e – 21e eeuw)..........................................16
Hoofdstuk 1: legaliteitsbeginsel....................................................................17
Legaliteitsbeginsel........................................................................................................ 17
1. Begripsomschrijving.................................................................................................. 17
Het lex certa-beginsel................................................................................................ 18
2. Wet........................................................................................................................... 18
2.1 (straf)Wet in materiele zin...................................................................................18
2.2 Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend...........18
2.3 Internationale verdragen.....................................................................................19
3. Legaliteitscontrole..................................................................................................... 19
3.1. Grondwettelijk Hof.............................................................................................. 19
3.2. Hoven en rechtbanken........................................................................................20
Hoofdstuk 2: Toepassing van de strafwet in de tijd........................................20
Ten tijde van de gedraging........................................................................................... 20
Conflicten in de tijd....................................................................................................... 21
Geen terugwerkende kracht voor strengere wetten...................................................21
Wel terugwerkende kracht voor mildere wetten........................................................21
Uitzonderingen (dus géén retroactiviteit)..................................................................21
3. Toepassing van de strafwet in de ruimte...................................................21
3.1 Rechtsmachtsrecht.................................................................................................21
1
, 3.2 Territorialiteit als regel............................................................................................22
3.3 Lokalisatie van het misdrijf.....................................................................................22
3.4 Extraterritorialiteit = uitzondering..........................................................................22
4. Interpretatie van de strafwet....................................................................23
4.1 Kwalificeren en interpreteren..................................................................................23
4.2 Niet interpreteren of strikt interpreteren.................................................................23
Toegelaten interpretatiemethoden............................................................................24
4.3. Nooit naar analogie in het nadeel van de vervolgde persoon.................................24
Hoofdstuk 1: begrippen.................................................................................................25
Hoofdstuk 1: begrippen.................................................................................................25
Bestanddelen van een misdrijf...................................................................................25
2. constitutieve bestanddelen van een misdrijf..............................................25
2.1 het materieel bestanddeel......................................................................................25
2.1.1 Een uiterlijke waarneembare gedraging...........................................................26
2.1.2 Een handeling of een nalaten............................................................................26
2.1.3 Het veroorzaken van een bepaald gevolg.........................................................26
2.2 Het moreel bestandsdeel........................................................................................27
2.2.1 Naast handelen of nalaten ook een ingesteldheid van de dader.......................28
Opzet bij opzettelijke misdrijven...............................................................................28
Algemeen opzet......................................................................................................... 28
Bijzonder opzet.......................................................................................................... 28
2.2.2 Ook een zware fout vereist bij onopzettelijke misdrijven..................................29
2.3 Het wederrechterlijk bestandsdeel.......................................................................30
2.4 “Vierde” bestanddeel: Strafwaardigheid..............................................................30
Strafuitsluitende verschoningsgronden......................................................................30
3. Verzwarend bestanddeel van een misdrijf................................................................32
Wat zijn verzwarende bestanddelen?.........................................................................32
Bestanddelen versus factoren....................................................................................32
Hoofdstuk 2: strafbare poging......................................................................33
1. Begripsomschrijving.................................................................................................. 33
Begin van uitvoering.................................................................................................. 34
Pogingsleer: objectivisme en subjectivisme...............................................................35
2. Voorwaarden voor strafbaarheid...............................................................................35
Onmogelijke en ondeugdelijke pogingen...................................................................35
Specifieke bepalingen................................................................................................ 36
3. Vrijwillige terugtred (Art. 9 N.Sw.).............................................................................36
4. De bestraffing van de strafbare poging.....................................................................37
5. Crimineel aanbod (Art. 9, §2 N.Sw.)...........................................................................37
Hoofdstuk 3: Rechtvaardigheidsgronden.......................................................38
1. begripsomschrijving.................................................................................................. 38
2
, 2. Het gebod of de toelating bij de wet.........................................................................39
Twee vormen............................................................................................................. 39
Toestemming van het slachtoffer...............................................................................40
3. Het bevel van de overheid........................................................................................40
4. De noodtoestand....................................................................................................... 41
Begrip........................................................................................................................ 41
Achtergrond............................................................................................................... 41
Voorwaarden.............................................................................................................. 41
Grenzen..................................................................................................................... 42
5. de wettige verdediging............................................................................................. 42
Begrip........................................................................................................................ 42
Aanvalsdaad – voorwaarden......................................................................................42
Verweringsdaad – voorwaarden.................................................................................42
Geen vermoedens meer............................................................................................. 43
Noodweerexces & uitlokking......................................................................................43
Putatief noodweer...................................................................................................... 43
6. Het wettig verzet in geval van misbruik door de overheid........................................43
Begrip........................................................................................................................ 43
Context...................................................................................................................... 44
Voorwaarden.............................................................................................................. 44
Hoofdstuk 1: strafrechterlijke verantwoordelijkheid.......................................44
1. Individuele verantwoordelijkheid...............................................................................44
betekenis................................................................................................................... 44
Verschil met burgerlijk recht......................................................................................45
Strafrecht en burgerlijk recht samen.........................................................................45
Belang van kennis van burgerlijk recht......................................................................45
2. Daderschap............................................................................................................... 45
Verschil tussen daders en deelnemers.......................................................................46
Drie vormen van daderschap.....................................................................................46
Natuurlijke of rechtspersonen als dader.....................................................................47
3. Verantwoordelijkheid van Rechtspersonen...............................................................47
Historische achtergrond............................................................................................. 47
Strafrechterlijke verantwoordelijkheid van alle rechtspersonen en meer...................48
Toerekening............................................................................................................... 48
4. administratieve en burgerlijke aansprakelijkheid van rechtspersonen...................50
Hoofdstuk 2: Strafbare deelneming...............................................................50
1. Begripsbepalingen.................................................................................................... 50
Verschil tussen daderschap en deelneming...............................................................51
Soorten deelneming................................................................................................... 51
Casus: BRANDSTICHTING/ ontploffing........................................................................51
2. Voorwaarden voor strafbare deelneming..................................................................52
2.1. Een misdrijf door een ander gepleegd................................................................52
2.2 Een deelnemingsgedraging..................................................................................52
3. Bestraffing van de deelneming.................................................................................54
3
