Criminologie en Mensenrechten
Inhoudstafel
Inleiding: Situering van de criminologie in een mensenperspectief..................................................4
Hoofdstuk 1: Oorsprong en ontwikkeling van fundamentele rechten.............................................9
1. Beknopt historisch overzicht................................................................................................................9
1
, 1.1. Plichten en rechten.........................................................................................................................9
1.1.1. Codex van Hammurabi........................................................................................................9
1.1.2. Griekenland en Rome........................................................................................................10
1.1.3. Middeleeuwen: enkele lichtpunten...............................................................................11
1.2. Van natuurrecht tot natuurlijke rechten: 17de en 18de eeuw..........................................12
1.2.1. Renaissance..........................................................................................................................12
1.2.2. Locke en Bentham..............................................................................................................13
1.3. Van natuurlijke rechten tot juridische rechten....................................................................14
1.3.1. Nieuwe tijden van constitutionalisering......................................................................14
1.3.2. Recente geschiedenis van internationalisering........................................................15
2. Postulaten van mensenrechten........................................................................................................16
3. Types en categorieën van mensenrechten...................................................................................17
3.1. Indeling van Vasak.......................................................................................................................17
3.1.1. Vierledige indeling..............................................................................................................18
3.2. Andere indeling van Claude en Weston..............................................................................21
4. Functies van mensenrechten: “Waarvoor dienen mensenrechten?”....................................21
Hoofdstuk 2: Het recht van de mensenrechten.....................................................................................24
1. Institutioneel en procedureel kader.................................................................................................24
1.1. Systemen van de mensenrechten...........................................................................................24
1.1.1. Mondiale systemen............................................................................................................24
1.1.2. Regionale systemen...........................................................................................................25
1.1.3. Nationale systemen...........................................................................................................31
1.1.4. Andere systemen in een aantal sectoren...................................................................32
1.2. Procedures van de mensenrechten........................................................................................33
1.2.1. Rapportageprocedures (≈ Universal Periodic Review)..........................................33
1.2.2. Klachtprocedures................................................................................................................35
1.2.3. Onderzoeksprocedures.....................................................................................................36
1.2.4. Interpretatieve procedures..............................................................................................37
1.3. Instrumenten van mensenrechten..........................................................................................38
2. Actoren in de sector van de mensenrechten................................................................................38
3. Handhaving van de mensenrechten...............................................................................................38
3.1. Juridische werking........................................................................................................................38
3.2. Implementatie van de mensenrechten..................................................................................39
Hoofdstuk 3: Mensenrechten in de stad..................................................................................................39
1. Lokalisering mensenrechten..............................................................................................................39
1.1. Verticale meerlagigheid en horizontale uitbreiding.........................................................39
2. Leuven Mensenrechtenstad...............................................................................................................41
3. Mensenrechteneducatie......................................................................................................................42
Hoofdstuk 4: Mensenrechten in de strafrechtsbedeling.....................................................................43
1. Mensenrechten en politie...................................................................................................................43
1.1. Een risicovolle omgeving voor de mensenrechten...........................................................45
1.1.1. Enkele algemene kenmerken..........................................................................................45
1.2. Een ondersteunende omgeving voor de mensenrechten...............................................47
2
, 1.2.1. Twee voorbeelden van de ondersteunende houding.............................................48
1.3. Bijstand van een advocaat bij het eerste verhoor van een beschuldigde: Salduz-
arrest.........................................................................................................................................................49
1.4. De rol van het Comité voor de Preventie van Foltering als internationaal
toezichtsorgaan.....................................................................................................................................51
1.4.1. Veranderingen door de rol van het CPT.....................................................................53
1.4.2. Verhouding CPF (RvE) – subcomité voor de Preventie van Foltering (VN).....53
2. Mensenhandel........................................................................................................................................54
2.1. Wereldwijd beleid tegen mensenhandel.............................................................................54
2.1.1. Onderliggende politieke en juridische agenda’s......................................................54
2.2. Geschiedenis..................................................................................................................................55
2.3. Wat is mensenhandel?...............................................................................................................56
2.3.1. Toepassingsgebied: essentiële kenmerken van mensenhandel.........................56
2.3.2. Onderzoek.............................................................................................................................58
2.3.3. Handhaving – enkele punten specifiek voor mensenhandel................................58
3. Racisme en xenofobie..........................................................................................................................59
3.1. Redenen voor oprichting van een ‘Task Group’ in Duitsland........................................60
3.2. Uitgangspunten van de Task Group......................................................................................62
3.2.1. Terminologie.........................................................................................................................62
3.2.2. Preventie van ‘bias crime’.................................................................................................64
3.3. Enkele principes van de Task Group......................................................................................65
Module 5: Criminaliteit en kinderrechten.................................................................................................66
1. Criminaliteit en kinderrechten...........................................................................................................66
1.1. Het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het kind en andere VN-
richtlijnen.................................................................................................................................................67
1.2. Vaststellingen...............................................................................................................................68
1.2.1. Leeftijd van strafrechtelijke verantwoordelijkheid...................................................69
1.2.2. Concept ‘belang van het kind’ (= centraal concept)................................................69
1.2.3. Extra justitiële afhandeling in omgaan met kinderen vs. procedures
waarborgen.......................................................................................................................................71
1.2.4. Kinderen en detentie..........................................................................................................72
1.2.5. Welzijnsgebaseerde preventie.......................................................................................73
1.3. Discussiepunten...........................................................................................................................74
3
,Inleiding: Situering van de criminologie in een
mensenperspectief
In de inleiding wordt er gekeken naar mogelijke dimensies waarbij mensenrechten
betrokken zijn:
“Wat zie je op de foto?”, “Hoe kan dit in verband gebracht worden met mensenrechten?”.
Foto vanuit jaren ‘70 die betrekking heeft op een aantal evenementen* die
plaats gevonden hebben in Zuid-Amerika.
*Houdt verband met de eerste 9/11.
MAAR: het gaat niet over de aanvallen in New York.
↔ Wel 11 september die plaatsvond in 1973 in Chili.
≈ Staatsgreep in Chili gepleegd door de persoon links op de foto
tegen de persoon rechts op de foto staat.
De persoon rechts heeft de linkse persoon benoemd (president Salvador).
→ Gevolg?
Grootschalige schending van vele mensenrechten waarbij dit regime 20
duurde waarin Pinochet aan de macht bleef.
4
, Bovenstaande voorbeelden zijn grootschalige,
ernstige schendingen van mensenrechten.
Pol Pot is de man op de foto die verantwoordelijk is
voor een schatting van 1,7 miljoen doden.
MAAR: Dit betekent niet dat ze altijd grootschalig
moeten zijn om van een ‘schending’ te spreken.
Slobodan Milošević was ooit president van Servië, toen het nog groter was dan
het vandaag is.
MAAR: Na de val van de Berlijnse muur hebben de deelstaten van Joegoslavië
zich onafhankelijk verklaard van het centrale gedeelte.
Hij werd
Dit is Thomas vervolgens
Lubanga die, alspresident
allereerste,van Servië.
terecht stond bij het internationale
> Had naast zich een aantal bekende figuren die
strafhof van Den Haag.
Adolf Hitler heeft via Duitsland zijn politieke carrière probeerden om
Hij was een krijgsheer uit Congo.
zijn nationalistische agenda uit te voeren.
gemaakt.
→ Waarom?
→ Hoe? Hij was één van de munitieleiders* in het militair conflict van
Om het voormalige Joegoslavië te herstellen.
Hij is eerst op een democratische wijze verkozen en Congo.
heeft dan stelselmatig de macht naar zich toegetrokken* =
Hij is oorlog begonnen tegen Kroatië, Kosovo, later
*Totdat hij besloot om de oorlog te starten. Een conflict waarin zowel overheidstroepen als privé-groeperingen
ook Bosnië.
een
MAAR: is nooit definitief veroordeeld* geweest.
plaats hebben waarbij het geweld gaat over bodemschappen.
*Gevolg
Een taak van hem was het militeren van kindsoldaten.
Heeft zich schuldig gemaakt aan misdaden tegen de mensheid.
Enkele vragen hieromtrent:
“Waarom laten mensen zich zo gemakkelijk meeslepen in zo’n denkwijzen?”
“Wat is de relatie tussen een staatsvorm in een land en de mensenrechten?”
“Kunnen de mensenrechten beschermd worden in een dictatuur?”
De krim wordt al sinds 2014 bezet door Rusland.
(= Zuidelijke gedeelte)
Het gaat dus om een conflict dat al langer bezig is dan de 18-maanden
oorlog.
→ Gevolg?
Het is een schending van de mensenrechten.
MAAR: Rusland heeft al talrijke inbreuken op mensenrechten
gepleegd.
Bv: executies van burgers
> Oekraïne is nog steeds massagraven aan het bestuderen.
5
,De vluchtelingen zijn aan het wachten om met de boot naar
Europa te kunnen gaan.
≈ Gaat over de aankomst van vluchtelingen op het Italiaans
eiland Lampedusa*
(ligt dicht bij Tunesië)
*Per dag komen hier even veel migranten aan als dat er
inwoners zijn, wat gaat over ± 7 000 mensen.
Het is een crisissituatie waarbij er afspraken worden gemaakt
tussen Europese landen om mensen te herlokaliseren.
6
, Mensen die de nacht hebben doorgebracht op straat waarbij
ze wachten op asiel.
=
Je mag verblijven in het land o.b.v. een vluchtelingenstatuut
doordat
(1) je denkt geen bescherming te hebben in eigen land.
MAAR: de aantallen zijn zo groot geworden dat er te weinig
plaatsen zijn en men op straat slaapt.
(1) Lokaal vlak
= Het meest lokale niveau is de Commissie van Toezicht Leuven-Centraal
● Elke gevangenis of instelling
waar mensen van hun vrijheid
Wat is de reden van de ‘schending’?
Er was een inperking van de rechten dat
ze geen contact mochten hebben met familieleden,
en nauwelijks met hun advocaten.
MAAR: Als dit wel mocht, was dit omwille
van
veiligheid m.b.v. een mondmasker.
worden beroofd, heeft een dergelijke commissie waar vrijwilligers zitten die
zich inzetten voor de mensenrechten
● Bv: toegang tot advocaten, hygiëne in gevangenissen, behoorlijke manier van
behandeling,…
(2) Nationaal vlak
= Op nationaal niveau is er de Centrale Toezichtsraad
● Een overkoepelend, extern orgaan die alle Commissies van Toezicht overziet.
● Kijken naar wat er gebeurt op vlak van het gevangeniswezen in België.
(3) Internationaal vlak
Comité voor de Een comité dat naar instellingen gaat om te kijken naar
Preventie van Torture de omstandigheden waarin mensen worden
gedetineerd.
● ‘Het comité voor de preventie van foltering’.
OPCAT Het anti-foltercomité met andere bevoegdheden dat
gevestigd is op de mondiale operaties. Niet de operaties
van de Raad van Europa
7
, In de luchthaven van Charleroi had de politie een persoon
vastgehouden omdat hij rare gedragingen vertoonde in het
vliegtuig.
Hij begon zichzelf te verwonden in de gevangeniscel. De
politie heeft hem dan op brute wijze aangehouden, en met
dwang op hem gaan zitten, een inspuiting toegediend
doordat de medische hulp niet snel genoeg ter plaatse was.
Uiteindelijk is de man gestorven.
Enkele vragen hieromtrent:
“Is dwang in overmate gebruikt waardoor de bevoegdheden zijn overschreden?”, “Welke
vormen van toezicht zijn er op de luchthaven?” , “Is het racisme door de vrouw met de
groet?”
Er was een controverse over of de politie camera’s mocht
installeren om verdachten te identificeren.
MAAR: Dit betekent dat iedereen op de camera gefotografeerd
werd terwijl sommigen dit niet willen en zeggen dat het
op een andere manier kan gebeuren.
≈ Gaat over recht op veiligheid en privacy van de reiziger.
8
, Hoofdstuk 1: Oorsprong en ontwikkeling van
fundamentele rechten
“Van waar stammen de mensenrechten?”, “Hoe zijn ze ontstaan?”, “Wat zijn grote gezette
stappen?”, “Wat is de bedoeling van
mensenrechten?”,… Dit is de contact-opsporingsapp waarbij mensen die besmet waren,
dit moesten ingeven om aan te tonen met wie ze in contact waren
1. Beknopt historisch gekomen in de afgelopen 24u*
*Deze personen werden gecontacteerd en gezegd dat ze zich
overzicht moesten laten testen.
MAAR: Is dit geen schending van de privacy?
1.1. Plichten en rechten
Doordat mensen te weten komen waar je was, met wie
1.1.1. Codex van Hammurabi je daar was en wat je daar mogelijks aan het doen was,
± 1780 v.C. – ontstaan van codex staat dit tegenover het recht op veiligheid.
van Hammurabi. De tekst op de
steen wordt vaak gezien als één van de eerste bronnen waaruit het idee van mensenrechten
stamde.
Een koning van Mesopotanië die graag goede
dingen deed voor zijn volk.
Wat is kenmerkend voor de mensrechten?
Het zijn een aantal kernwoorden ‘gelijkheid’,
‘vrijheid’, ‘vrede’, ‘hoop’, ‘waardigheid’, ‘rechtstaat’,
‘goede levensomstandigheden’, ‘gerechtigheid’ die
overal terug komen als het gaat over mensenrechten.
→ Hoe?
Probeerde om het volk te vriend te houden door een soort overzicht te geven van regels die
in het koninkrijk van toepassing waren.
Dit is de codex met rechten die zelfs de koning niet kon aanpassen doordat
het in steen gegrift is.
Iedereen kan er kennis van nemen.
MAAR: kan ook niet zomaar gewijzigd worden doordat het op steen staat.
↔ Om dit te wijzigen, moet er een nieuwe steen komen .
→ Welke rechten staan hierin?
Het gaat over rechten die verband houden met het procesrecht. Zowel in het civiel recht als
in het strafrecht.
● Bv1: “Wie een ander onterecht van moord beschuldigd, wordt zwaar bestraft en zelf
ter dood gebracht”.
● Bv2: “Wie een ander beschuldigd, en dit ook kan bewijzen, kan ook een financiële
beloning krijgen”
9
, ● Bv3: “Niet de waarheid spreken tijdens het proces is een misdrijf dat met de dood
wordt bestraft”.
● Bv4: “Ook rechters kunnen worden bestraft als ze zich niet houden aan de regels
van eerlijke procesvoering”.
Dit zijn regels die specifieke bepalingen inlassen die betrekking hebben op het
strafrechtelijk procesrecht.
MAAR: er zijn ook regels die betrekking hebben op…
● Het regime van soldaten van het leger
○ = belangrijkste pijler van heerschappij
● Andere categorieën van de bevolking
○ Als boeren, kooplieden, familie en erfrecht.
○ Het gaat over aansprakelijkheid van beroepsgroepen (Bv: dokters).
1.1.2. Griekenland en Rome
→ Athene – oftewel Griekenland (500-300 v.C.)
● Meer dan 1 200 jaar later dan de Hammurabi
● De democratie werd uitgevonden.
● Het volk had het recht om iemand te verkiezen die in hun naam zou spreken
● MAAR: ook om zelf verkozen te worden.
○ → Gevolg? Hieruit vloeit het burgerlijk recht voort. Deze waren voorbehouden
voor burgers.
○ ↔ Geen burger- en politieke rechten voor vrouwen en slaven. = De Griekse
democratie baseert zich enkel op mannelijke burgers.
■ Anthene wou de macht aan het volk geven wat betekent dat ze het
volk moeten toelaten om de macht mee uit te oefenen
■ Bv: enkel mannen konden burger zijn van Athene. Hadden recht om
deel te nemen aan beslissing over rechten.
→ Het grote keizerrijk – oftewel Rome (3de eeuw)
Een van de grondleggers van de Romeinse mensenrechten is Ulpianus. Zie hierin een
onderscheid optreden.
Civiel recht Het recht dat van toepassing is op de eigen burgers binnen
(≈ ‘ius civile’) het Romeinse Rijk.
Volkenrecht Het recht dat geldt voor burgers die ergens anders vandaan
(≈ ‘ius gentium’) komen.
● Geen burgers van het keizerrijk zelf.
● MAAR: kunnen er mogelijks wel wonen.
Natuurrecht Zie uitleg hier beneden*
(≈ ‘ius naturale’)
10
Inhoudstafel
Inleiding: Situering van de criminologie in een mensenperspectief..................................................4
Hoofdstuk 1: Oorsprong en ontwikkeling van fundamentele rechten.............................................9
1. Beknopt historisch overzicht................................................................................................................9
1
, 1.1. Plichten en rechten.........................................................................................................................9
1.1.1. Codex van Hammurabi........................................................................................................9
1.1.2. Griekenland en Rome........................................................................................................10
1.1.3. Middeleeuwen: enkele lichtpunten...............................................................................11
1.2. Van natuurrecht tot natuurlijke rechten: 17de en 18de eeuw..........................................12
1.2.1. Renaissance..........................................................................................................................12
1.2.2. Locke en Bentham..............................................................................................................13
1.3. Van natuurlijke rechten tot juridische rechten....................................................................14
1.3.1. Nieuwe tijden van constitutionalisering......................................................................14
1.3.2. Recente geschiedenis van internationalisering........................................................15
2. Postulaten van mensenrechten........................................................................................................16
3. Types en categorieën van mensenrechten...................................................................................17
3.1. Indeling van Vasak.......................................................................................................................17
3.1.1. Vierledige indeling..............................................................................................................18
3.2. Andere indeling van Claude en Weston..............................................................................21
4. Functies van mensenrechten: “Waarvoor dienen mensenrechten?”....................................21
Hoofdstuk 2: Het recht van de mensenrechten.....................................................................................24
1. Institutioneel en procedureel kader.................................................................................................24
1.1. Systemen van de mensenrechten...........................................................................................24
1.1.1. Mondiale systemen............................................................................................................24
1.1.2. Regionale systemen...........................................................................................................25
1.1.3. Nationale systemen...........................................................................................................31
1.1.4. Andere systemen in een aantal sectoren...................................................................32
1.2. Procedures van de mensenrechten........................................................................................33
1.2.1. Rapportageprocedures (≈ Universal Periodic Review)..........................................33
1.2.2. Klachtprocedures................................................................................................................35
1.2.3. Onderzoeksprocedures.....................................................................................................36
1.2.4. Interpretatieve procedures..............................................................................................37
1.3. Instrumenten van mensenrechten..........................................................................................38
2. Actoren in de sector van de mensenrechten................................................................................38
3. Handhaving van de mensenrechten...............................................................................................38
3.1. Juridische werking........................................................................................................................38
3.2. Implementatie van de mensenrechten..................................................................................39
Hoofdstuk 3: Mensenrechten in de stad..................................................................................................39
1. Lokalisering mensenrechten..............................................................................................................39
1.1. Verticale meerlagigheid en horizontale uitbreiding.........................................................39
2. Leuven Mensenrechtenstad...............................................................................................................41
3. Mensenrechteneducatie......................................................................................................................42
Hoofdstuk 4: Mensenrechten in de strafrechtsbedeling.....................................................................43
1. Mensenrechten en politie...................................................................................................................43
1.1. Een risicovolle omgeving voor de mensenrechten...........................................................45
1.1.1. Enkele algemene kenmerken..........................................................................................45
1.2. Een ondersteunende omgeving voor de mensenrechten...............................................47
2
, 1.2.1. Twee voorbeelden van de ondersteunende houding.............................................48
1.3. Bijstand van een advocaat bij het eerste verhoor van een beschuldigde: Salduz-
arrest.........................................................................................................................................................49
1.4. De rol van het Comité voor de Preventie van Foltering als internationaal
toezichtsorgaan.....................................................................................................................................51
1.4.1. Veranderingen door de rol van het CPT.....................................................................53
1.4.2. Verhouding CPF (RvE) – subcomité voor de Preventie van Foltering (VN).....53
2. Mensenhandel........................................................................................................................................54
2.1. Wereldwijd beleid tegen mensenhandel.............................................................................54
2.1.1. Onderliggende politieke en juridische agenda’s......................................................54
2.2. Geschiedenis..................................................................................................................................55
2.3. Wat is mensenhandel?...............................................................................................................56
2.3.1. Toepassingsgebied: essentiële kenmerken van mensenhandel.........................56
2.3.2. Onderzoek.............................................................................................................................58
2.3.3. Handhaving – enkele punten specifiek voor mensenhandel................................58
3. Racisme en xenofobie..........................................................................................................................59
3.1. Redenen voor oprichting van een ‘Task Group’ in Duitsland........................................60
3.2. Uitgangspunten van de Task Group......................................................................................62
3.2.1. Terminologie.........................................................................................................................62
3.2.2. Preventie van ‘bias crime’.................................................................................................64
3.3. Enkele principes van de Task Group......................................................................................65
Module 5: Criminaliteit en kinderrechten.................................................................................................66
1. Criminaliteit en kinderrechten...........................................................................................................66
1.1. Het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het kind en andere VN-
richtlijnen.................................................................................................................................................67
1.2. Vaststellingen...............................................................................................................................68
1.2.1. Leeftijd van strafrechtelijke verantwoordelijkheid...................................................69
1.2.2. Concept ‘belang van het kind’ (= centraal concept)................................................69
1.2.3. Extra justitiële afhandeling in omgaan met kinderen vs. procedures
waarborgen.......................................................................................................................................71
1.2.4. Kinderen en detentie..........................................................................................................72
1.2.5. Welzijnsgebaseerde preventie.......................................................................................73
1.3. Discussiepunten...........................................................................................................................74
3
,Inleiding: Situering van de criminologie in een
mensenperspectief
In de inleiding wordt er gekeken naar mogelijke dimensies waarbij mensenrechten
betrokken zijn:
“Wat zie je op de foto?”, “Hoe kan dit in verband gebracht worden met mensenrechten?”.
Foto vanuit jaren ‘70 die betrekking heeft op een aantal evenementen* die
plaats gevonden hebben in Zuid-Amerika.
*Houdt verband met de eerste 9/11.
MAAR: het gaat niet over de aanvallen in New York.
↔ Wel 11 september die plaatsvond in 1973 in Chili.
≈ Staatsgreep in Chili gepleegd door de persoon links op de foto
tegen de persoon rechts op de foto staat.
De persoon rechts heeft de linkse persoon benoemd (president Salvador).
→ Gevolg?
Grootschalige schending van vele mensenrechten waarbij dit regime 20
duurde waarin Pinochet aan de macht bleef.
4
, Bovenstaande voorbeelden zijn grootschalige,
ernstige schendingen van mensenrechten.
Pol Pot is de man op de foto die verantwoordelijk is
voor een schatting van 1,7 miljoen doden.
MAAR: Dit betekent niet dat ze altijd grootschalig
moeten zijn om van een ‘schending’ te spreken.
Slobodan Milošević was ooit president van Servië, toen het nog groter was dan
het vandaag is.
MAAR: Na de val van de Berlijnse muur hebben de deelstaten van Joegoslavië
zich onafhankelijk verklaard van het centrale gedeelte.
Hij werd
Dit is Thomas vervolgens
Lubanga die, alspresident
allereerste,van Servië.
terecht stond bij het internationale
> Had naast zich een aantal bekende figuren die
strafhof van Den Haag.
Adolf Hitler heeft via Duitsland zijn politieke carrière probeerden om
Hij was een krijgsheer uit Congo.
zijn nationalistische agenda uit te voeren.
gemaakt.
→ Waarom?
→ Hoe? Hij was één van de munitieleiders* in het militair conflict van
Om het voormalige Joegoslavië te herstellen.
Hij is eerst op een democratische wijze verkozen en Congo.
heeft dan stelselmatig de macht naar zich toegetrokken* =
Hij is oorlog begonnen tegen Kroatië, Kosovo, later
*Totdat hij besloot om de oorlog te starten. Een conflict waarin zowel overheidstroepen als privé-groeperingen
ook Bosnië.
een
MAAR: is nooit definitief veroordeeld* geweest.
plaats hebben waarbij het geweld gaat over bodemschappen.
*Gevolg
Een taak van hem was het militeren van kindsoldaten.
Heeft zich schuldig gemaakt aan misdaden tegen de mensheid.
Enkele vragen hieromtrent:
“Waarom laten mensen zich zo gemakkelijk meeslepen in zo’n denkwijzen?”
“Wat is de relatie tussen een staatsvorm in een land en de mensenrechten?”
“Kunnen de mensenrechten beschermd worden in een dictatuur?”
De krim wordt al sinds 2014 bezet door Rusland.
(= Zuidelijke gedeelte)
Het gaat dus om een conflict dat al langer bezig is dan de 18-maanden
oorlog.
→ Gevolg?
Het is een schending van de mensenrechten.
MAAR: Rusland heeft al talrijke inbreuken op mensenrechten
gepleegd.
Bv: executies van burgers
> Oekraïne is nog steeds massagraven aan het bestuderen.
5
,De vluchtelingen zijn aan het wachten om met de boot naar
Europa te kunnen gaan.
≈ Gaat over de aankomst van vluchtelingen op het Italiaans
eiland Lampedusa*
(ligt dicht bij Tunesië)
*Per dag komen hier even veel migranten aan als dat er
inwoners zijn, wat gaat over ± 7 000 mensen.
Het is een crisissituatie waarbij er afspraken worden gemaakt
tussen Europese landen om mensen te herlokaliseren.
6
, Mensen die de nacht hebben doorgebracht op straat waarbij
ze wachten op asiel.
=
Je mag verblijven in het land o.b.v. een vluchtelingenstatuut
doordat
(1) je denkt geen bescherming te hebben in eigen land.
MAAR: de aantallen zijn zo groot geworden dat er te weinig
plaatsen zijn en men op straat slaapt.
(1) Lokaal vlak
= Het meest lokale niveau is de Commissie van Toezicht Leuven-Centraal
● Elke gevangenis of instelling
waar mensen van hun vrijheid
Wat is de reden van de ‘schending’?
Er was een inperking van de rechten dat
ze geen contact mochten hebben met familieleden,
en nauwelijks met hun advocaten.
MAAR: Als dit wel mocht, was dit omwille
van
veiligheid m.b.v. een mondmasker.
worden beroofd, heeft een dergelijke commissie waar vrijwilligers zitten die
zich inzetten voor de mensenrechten
● Bv: toegang tot advocaten, hygiëne in gevangenissen, behoorlijke manier van
behandeling,…
(2) Nationaal vlak
= Op nationaal niveau is er de Centrale Toezichtsraad
● Een overkoepelend, extern orgaan die alle Commissies van Toezicht overziet.
● Kijken naar wat er gebeurt op vlak van het gevangeniswezen in België.
(3) Internationaal vlak
Comité voor de Een comité dat naar instellingen gaat om te kijken naar
Preventie van Torture de omstandigheden waarin mensen worden
gedetineerd.
● ‘Het comité voor de preventie van foltering’.
OPCAT Het anti-foltercomité met andere bevoegdheden dat
gevestigd is op de mondiale operaties. Niet de operaties
van de Raad van Europa
7
, In de luchthaven van Charleroi had de politie een persoon
vastgehouden omdat hij rare gedragingen vertoonde in het
vliegtuig.
Hij begon zichzelf te verwonden in de gevangeniscel. De
politie heeft hem dan op brute wijze aangehouden, en met
dwang op hem gaan zitten, een inspuiting toegediend
doordat de medische hulp niet snel genoeg ter plaatse was.
Uiteindelijk is de man gestorven.
Enkele vragen hieromtrent:
“Is dwang in overmate gebruikt waardoor de bevoegdheden zijn overschreden?”, “Welke
vormen van toezicht zijn er op de luchthaven?” , “Is het racisme door de vrouw met de
groet?”
Er was een controverse over of de politie camera’s mocht
installeren om verdachten te identificeren.
MAAR: Dit betekent dat iedereen op de camera gefotografeerd
werd terwijl sommigen dit niet willen en zeggen dat het
op een andere manier kan gebeuren.
≈ Gaat over recht op veiligheid en privacy van de reiziger.
8
, Hoofdstuk 1: Oorsprong en ontwikkeling van
fundamentele rechten
“Van waar stammen de mensenrechten?”, “Hoe zijn ze ontstaan?”, “Wat zijn grote gezette
stappen?”, “Wat is de bedoeling van
mensenrechten?”,… Dit is de contact-opsporingsapp waarbij mensen die besmet waren,
dit moesten ingeven om aan te tonen met wie ze in contact waren
1. Beknopt historisch gekomen in de afgelopen 24u*
*Deze personen werden gecontacteerd en gezegd dat ze zich
overzicht moesten laten testen.
MAAR: Is dit geen schending van de privacy?
1.1. Plichten en rechten
Doordat mensen te weten komen waar je was, met wie
1.1.1. Codex van Hammurabi je daar was en wat je daar mogelijks aan het doen was,
± 1780 v.C. – ontstaan van codex staat dit tegenover het recht op veiligheid.
van Hammurabi. De tekst op de
steen wordt vaak gezien als één van de eerste bronnen waaruit het idee van mensenrechten
stamde.
Een koning van Mesopotanië die graag goede
dingen deed voor zijn volk.
Wat is kenmerkend voor de mensrechten?
Het zijn een aantal kernwoorden ‘gelijkheid’,
‘vrijheid’, ‘vrede’, ‘hoop’, ‘waardigheid’, ‘rechtstaat’,
‘goede levensomstandigheden’, ‘gerechtigheid’ die
overal terug komen als het gaat over mensenrechten.
→ Hoe?
Probeerde om het volk te vriend te houden door een soort overzicht te geven van regels die
in het koninkrijk van toepassing waren.
Dit is de codex met rechten die zelfs de koning niet kon aanpassen doordat
het in steen gegrift is.
Iedereen kan er kennis van nemen.
MAAR: kan ook niet zomaar gewijzigd worden doordat het op steen staat.
↔ Om dit te wijzigen, moet er een nieuwe steen komen .
→ Welke rechten staan hierin?
Het gaat over rechten die verband houden met het procesrecht. Zowel in het civiel recht als
in het strafrecht.
● Bv1: “Wie een ander onterecht van moord beschuldigd, wordt zwaar bestraft en zelf
ter dood gebracht”.
● Bv2: “Wie een ander beschuldigd, en dit ook kan bewijzen, kan ook een financiële
beloning krijgen”
9
, ● Bv3: “Niet de waarheid spreken tijdens het proces is een misdrijf dat met de dood
wordt bestraft”.
● Bv4: “Ook rechters kunnen worden bestraft als ze zich niet houden aan de regels
van eerlijke procesvoering”.
Dit zijn regels die specifieke bepalingen inlassen die betrekking hebben op het
strafrechtelijk procesrecht.
MAAR: er zijn ook regels die betrekking hebben op…
● Het regime van soldaten van het leger
○ = belangrijkste pijler van heerschappij
● Andere categorieën van de bevolking
○ Als boeren, kooplieden, familie en erfrecht.
○ Het gaat over aansprakelijkheid van beroepsgroepen (Bv: dokters).
1.1.2. Griekenland en Rome
→ Athene – oftewel Griekenland (500-300 v.C.)
● Meer dan 1 200 jaar later dan de Hammurabi
● De democratie werd uitgevonden.
● Het volk had het recht om iemand te verkiezen die in hun naam zou spreken
● MAAR: ook om zelf verkozen te worden.
○ → Gevolg? Hieruit vloeit het burgerlijk recht voort. Deze waren voorbehouden
voor burgers.
○ ↔ Geen burger- en politieke rechten voor vrouwen en slaven. = De Griekse
democratie baseert zich enkel op mannelijke burgers.
■ Anthene wou de macht aan het volk geven wat betekent dat ze het
volk moeten toelaten om de macht mee uit te oefenen
■ Bv: enkel mannen konden burger zijn van Athene. Hadden recht om
deel te nemen aan beslissing over rechten.
→ Het grote keizerrijk – oftewel Rome (3de eeuw)
Een van de grondleggers van de Romeinse mensenrechten is Ulpianus. Zie hierin een
onderscheid optreden.
Civiel recht Het recht dat van toepassing is op de eigen burgers binnen
(≈ ‘ius civile’) het Romeinse Rijk.
Volkenrecht Het recht dat geldt voor burgers die ergens anders vandaan
(≈ ‘ius gentium’) komen.
● Geen burgers van het keizerrijk zelf.
● MAAR: kunnen er mogelijks wel wonen.
Natuurrecht Zie uitleg hier beneden*
(≈ ‘ius naturale’)
10
