Recht rondom schulden samenvatting
Basisboek aanpak schulden:
Hoofdstuk 4: het incasseren van vorderingen
Als een schuldeiser nog geld krijgt van een schuldenaar-> een schuld. De schuldenaar heeft een
vordering bij de schuldeiser. Er zijn 3 fasen in incasso:
1. Buitengerechtelijke incasso (aanspraak)-> schuldeiser stelt recht te hebben op een betaling,
er is nog geen dwang mogelijk, schuldenaar kan aanspraak negeren maar neemt risico op
dwang in latere fase
2. Scharnier tussen buitengerechtelijk en gerechtelijk (vastlegging)-> formeel wordt vastgelegd
(in een executoriale titel) dat er een verplichting is om te betalen, vastlegging kan in
verschillende soorten processen plaatsvinden onder meer: rechtszaak, dwangbevel of
notariële akte. Als de schuldenaar het niet eens is met de aanspraak moet hij zich in deze fase
verweren.
3. Gerechtelijke incasso (executie)-> de aanspraak is formeel vastgelegd, er kan op basis van de
vastgelegde titel dwang worden uitgeoefend (loonbeslag, bankbeslag, beslag op inboedel of
rijtuig). Verweer is niet altijd meer mogelijk (en als er verweer mogelijk is stopt executie vaak
niet bij start verweer).
Incassobureaus en gerechtsdeurwaarders zijn het meest betrokken bij een incassoproces.
- Incassobureaus staan schuldeiser bij om een vordering te incasseren. Een
incassogemachtigde is een derde die namens een schuldeiser om betaling vraagt. De 2
belangrijkste redenen voor schuldeisers om een incassobureau in te schakelen zijn:
1. Kennis-> bij het innen van een vordering kan het een schuldeiser helpen om een
incassobureau in te schakelen, want zij weten beter hoe een vordering het best en snelst
geïncasseerd kan worden.
2. Afschrikking-> veel schuldenaren schrikken als ze een brief krijgen van de schuldeiser.
- Een gerechtsdeurwaarder is een openbaar ambtenaar, belast met wettelijke taken
(ambtshandelingen). De meest voorkomende activiteit is het voeren van een incassopraktijk.
Hij wordt betaald door opdrachtgevers, zoals schuldeisers of incassobureaus.
Fase 1-> de aanspraak->
- Aanspraak-> het staat nog niet officieel vast dat iemand moet betalen. Er is alleen aandrang
op betalen mogelijk. De schuldeiser of door hem ingehuurde incassogemachtigde kan
aandringen op betaling.
Fase 2-> de vastlegging->
- De boodschap dat een schuldeiser wil dat je betaalt wordt formeel vastgelegd. Dit eindigt
met een executoriale titel (nodig om derde fase met dwang betaling af te dwingen). De
uitspraak van de rechter heet ook wel een vonnis, beschikking of arrest (afhankelijk van het
soort zaak). In de meeste gevallen begint de rechtszaak met een dagvaarding. Er zijn 3
stappen in een rechtszaak om een aanspraak op een vordering formeel vast te leggen->
1. Oproep voor de rechtszaak-> dagvaarding uitgebracht door de gerechtsdeurwaarder.
Brief van de rechtbank naar aanleiding van verzoekschrift
, 2. Mogelijk om verweer (bezwaar) te voeren-> mag schuldenaar zelf schriftelijk of
mondelijk. Soms is er een advocaat verplicht. De schuldeiser mag op het verweer
(bezwaar) reageren. Als er verplichting is om te betalen, krijgt de schuldeiser gelijk.
3. Uitspraak-> afwijzing of vonnis, arrest of beschikking. Executoriale titel.
Fase 3-> de executie->
- Dwang om te betalen wordt in juridisch jargon executie of gerechtelijke tenuitvoerlegging
genoemd. Er zijn goederen waarop een schuldeiser de schuld mag verhalen, zoals een auto
inboedel of motor, onroerende zaken zoals een eigen huis, geld op een bankrekening of geld
dat een schuldenaar tegoed heeft van iemand. Er zijn wel beperkingen: een schuldeiser mag
beslag leggen op het inkomen van iemand (maar niet alles). Er zijn zaken van de schuldenaar
dat de schuldeiser mag verkopen, maar niet alles. Een schuldeiser mag beslag leggen op de
bankrekening, maar niet op het hele banksaldo.
Een betalingsregeling-> een afspraak tussen de schuldenaar en de schuldeiser dat het verschuldigde
bedrag in delen wordt betaald.
In de fase aanspraak zijn er 2 componenten die de schuld hoger maken-> rente en incassokosten. Als
je een schuld niet op tijd betaalt, heeft de schuldeiser recht op een vergoeding voor de vertraging in
de betaling (rente). Ook heeft hij een wettelijk recht op een vergoeding voor het extra werk dat hij
dan heeft (incassokosten). Als er in de algemene voorwaarden niets is afgesproken over de rente,
heeft de schuldeiser recht op wettelijke rente (consumentenrente en handelsrente). De incassokosten
zijn een forfaitair bedrag. Er is 1 voorwaarde voor het rekenen van incassokosten-> de schuldeiser
moet na het uitblijven van betaling een kosteloze herinnering sturen. Als de aanspraak wordt
vastgelegd door de rechter wordt de schuldenaar veroordeeld tot betaling van de proceskosten-> de
betekening van de dagvaarding, griffierecht en salaris van de gemachtigde.
Hoofdstuk 5: incassobevoegdheden
Beslagvrije voet-> het bedrag dat niet wordt geïnd, het bedrag dat mensen over houden om van te
leven (wet vereenvoudiging beslagvrije voet). Hoe de BVV wordt berekend hangt af van het inkomen.
- Laag inkomen-> er is hier sprake van als het belastbaar inkomen lager of gelijk is aan de
bijstandsnorm. Hier wordt de BVV berekend door 95% van het netto-inkomen te nemen
inclusief vakantietoeslag. Door het op deze manier te berekenen is er altijd
aflossingscapaciteit om de schuldeisers in ieder geval een laag bedrag te betalen.
- Hoog inkomen-> er is hier sprake van als een huishouden geen recht heeft op toeslagen. Ook
wordt hier 95% van de geldende bijstandsnorm genomen. Alleen wordt hierbij het bedrag dat
vrij wordt gelaten nog verhoogd met een maximale compensatiekop (bedrag dat deze groep
mag houden bovenop de bijstandsnorm omdat ze geen toeslagen ontvangen).
- Middeninkomen-> er is recht op toeslagen, maar niet volledig. Ook wordt hier 95% van de
bijstandsnorm gehanteerd. Ook hier geldt, hoe minder toeslagen iemand ontvangt, hoe
hoger de compensatiekop.
Op de voldoende zaken mag de deurwaarder geen beslag leggen (art. 447 Rv)->
- Inboedel van de door schuldenaar bewoonde woning
- Kleding van de schuldenaar en zijn/haar gezin
- Levensmiddelen in de woning van de schuldenaar
- Zaken voor persoonlijke verzorging en de algemene dagelijkse behoeften
, - Zaken die de schuldenaar en zijn/haar gezin, inclusief spullen voor de verzorging van deze
dieren
- Voorzieningen voor gehandicapten
Op 1 januari 2016 is het Digitaal beslagregister voor gerechtsdeurwaarders van kracht geworden en
daar staan alle beslagen op loon, uitkering en toeslagen in geregistreerd. Deurwaarders checken
daarin als ze beslag willen gaan leggen, of er al niet beslag is gelegd. Dit heeft 2 redenen->
1. Onnodige kosten worden voorkomen.
2. De waarborg van de beslagvrije voet.
Op een auto kan voortaan administratief beslag worden gelegd via het kentekenregister.
Voorbeelden van bijzondere bevoegdheden van schuldeisers zijn->
- Het stoppen van levering van een dienst (afsluiten van energie of water).
- Een vordering verrekenen met een nog uit te keren bedragen of andere middelen (de
schuldeiser een nog openstaand bedrag op eigen initiatief betaald met een ander bedrag).
- Gebruik maken van het retentierecht (goederen in bezit houden zolang er geen betaling
plaatsvindt).
- Gijzeling (je kan een periode in hechtenis moeten (gevangenis) als de indruk bestaat dat je de
vordering niet wil betalen).
- Overheidsvordering (er zijn schuldeisers die de bevoegdheid gebben om Nederlandse banken
de opdracht te geven om een niet betaalde rekening direct van een bankrekening te
schrijven).
Bij de overheidsvordering mogen overheidsinstanties zoals de Belastingdienst, gemeenten en
waterschappen een openstaande vordering direct laten afschrijven van de bankrekening.
Om te voorkomen dat mensen hun premie van de zorgverzekering niet betalen is er een systeem
bedacht (bronheffing). Als je zes maanden achterloopt met betalen, dan kan de zorgverzekeraar je
aanmelden bij het Centraal Administratiekantoor (CAK). Zij gaan dan als een soort incassobureau de
nieuwe maandelijkse zorgpremies direct inhouden op je inkomen.
Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) mag hogere buitengerechtelijke incassokosten in rekening
brengen dan volgens de Wet buitengerechtelijke incassokosten is toegestaan.
In de praktijk is er vaak sprake van een samenloop van een regulieren incassobevoegdheid, zoals
beslag op het inkomen en een bijzondere bevoegdheid, zoals de overheidsvordering, bronheffing of
beslag op een toeslag. Hierdoor kan de schuldenaar verder in de knel komen.
Hoofdstuk 6: voorzieningen voor mensen met schulden
De hulpbehoefte van mensen met schuldenproblematiek is in te delen in 3 categorieën->
1. Juridische vraagstukken-> hulp nodig om inzicht te krijgen in de werking van relevante
wetgeving. Bijvoorbeeld Het Juridisch Loket, Sociale Raadslieden
2. Hulp bij financiële zelfredzaamheid-> hulp nodig bij het bijhouden van de dagelijkse
administratie en het maken van een financiële planning. Bijvoorbeeld zelfhulpsites, budget
coaching, budgetbeheer, beschermingsbewind, ondersteuning door een vrijwilliger en sociale
wijkteams
Basisboek aanpak schulden:
Hoofdstuk 4: het incasseren van vorderingen
Als een schuldeiser nog geld krijgt van een schuldenaar-> een schuld. De schuldenaar heeft een
vordering bij de schuldeiser. Er zijn 3 fasen in incasso:
1. Buitengerechtelijke incasso (aanspraak)-> schuldeiser stelt recht te hebben op een betaling,
er is nog geen dwang mogelijk, schuldenaar kan aanspraak negeren maar neemt risico op
dwang in latere fase
2. Scharnier tussen buitengerechtelijk en gerechtelijk (vastlegging)-> formeel wordt vastgelegd
(in een executoriale titel) dat er een verplichting is om te betalen, vastlegging kan in
verschillende soorten processen plaatsvinden onder meer: rechtszaak, dwangbevel of
notariële akte. Als de schuldenaar het niet eens is met de aanspraak moet hij zich in deze fase
verweren.
3. Gerechtelijke incasso (executie)-> de aanspraak is formeel vastgelegd, er kan op basis van de
vastgelegde titel dwang worden uitgeoefend (loonbeslag, bankbeslag, beslag op inboedel of
rijtuig). Verweer is niet altijd meer mogelijk (en als er verweer mogelijk is stopt executie vaak
niet bij start verweer).
Incassobureaus en gerechtsdeurwaarders zijn het meest betrokken bij een incassoproces.
- Incassobureaus staan schuldeiser bij om een vordering te incasseren. Een
incassogemachtigde is een derde die namens een schuldeiser om betaling vraagt. De 2
belangrijkste redenen voor schuldeisers om een incassobureau in te schakelen zijn:
1. Kennis-> bij het innen van een vordering kan het een schuldeiser helpen om een
incassobureau in te schakelen, want zij weten beter hoe een vordering het best en snelst
geïncasseerd kan worden.
2. Afschrikking-> veel schuldenaren schrikken als ze een brief krijgen van de schuldeiser.
- Een gerechtsdeurwaarder is een openbaar ambtenaar, belast met wettelijke taken
(ambtshandelingen). De meest voorkomende activiteit is het voeren van een incassopraktijk.
Hij wordt betaald door opdrachtgevers, zoals schuldeisers of incassobureaus.
Fase 1-> de aanspraak->
- Aanspraak-> het staat nog niet officieel vast dat iemand moet betalen. Er is alleen aandrang
op betalen mogelijk. De schuldeiser of door hem ingehuurde incassogemachtigde kan
aandringen op betaling.
Fase 2-> de vastlegging->
- De boodschap dat een schuldeiser wil dat je betaalt wordt formeel vastgelegd. Dit eindigt
met een executoriale titel (nodig om derde fase met dwang betaling af te dwingen). De
uitspraak van de rechter heet ook wel een vonnis, beschikking of arrest (afhankelijk van het
soort zaak). In de meeste gevallen begint de rechtszaak met een dagvaarding. Er zijn 3
stappen in een rechtszaak om een aanspraak op een vordering formeel vast te leggen->
1. Oproep voor de rechtszaak-> dagvaarding uitgebracht door de gerechtsdeurwaarder.
Brief van de rechtbank naar aanleiding van verzoekschrift
, 2. Mogelijk om verweer (bezwaar) te voeren-> mag schuldenaar zelf schriftelijk of
mondelijk. Soms is er een advocaat verplicht. De schuldeiser mag op het verweer
(bezwaar) reageren. Als er verplichting is om te betalen, krijgt de schuldeiser gelijk.
3. Uitspraak-> afwijzing of vonnis, arrest of beschikking. Executoriale titel.
Fase 3-> de executie->
- Dwang om te betalen wordt in juridisch jargon executie of gerechtelijke tenuitvoerlegging
genoemd. Er zijn goederen waarop een schuldeiser de schuld mag verhalen, zoals een auto
inboedel of motor, onroerende zaken zoals een eigen huis, geld op een bankrekening of geld
dat een schuldenaar tegoed heeft van iemand. Er zijn wel beperkingen: een schuldeiser mag
beslag leggen op het inkomen van iemand (maar niet alles). Er zijn zaken van de schuldenaar
dat de schuldeiser mag verkopen, maar niet alles. Een schuldeiser mag beslag leggen op de
bankrekening, maar niet op het hele banksaldo.
Een betalingsregeling-> een afspraak tussen de schuldenaar en de schuldeiser dat het verschuldigde
bedrag in delen wordt betaald.
In de fase aanspraak zijn er 2 componenten die de schuld hoger maken-> rente en incassokosten. Als
je een schuld niet op tijd betaalt, heeft de schuldeiser recht op een vergoeding voor de vertraging in
de betaling (rente). Ook heeft hij een wettelijk recht op een vergoeding voor het extra werk dat hij
dan heeft (incassokosten). Als er in de algemene voorwaarden niets is afgesproken over de rente,
heeft de schuldeiser recht op wettelijke rente (consumentenrente en handelsrente). De incassokosten
zijn een forfaitair bedrag. Er is 1 voorwaarde voor het rekenen van incassokosten-> de schuldeiser
moet na het uitblijven van betaling een kosteloze herinnering sturen. Als de aanspraak wordt
vastgelegd door de rechter wordt de schuldenaar veroordeeld tot betaling van de proceskosten-> de
betekening van de dagvaarding, griffierecht en salaris van de gemachtigde.
Hoofdstuk 5: incassobevoegdheden
Beslagvrije voet-> het bedrag dat niet wordt geïnd, het bedrag dat mensen over houden om van te
leven (wet vereenvoudiging beslagvrije voet). Hoe de BVV wordt berekend hangt af van het inkomen.
- Laag inkomen-> er is hier sprake van als het belastbaar inkomen lager of gelijk is aan de
bijstandsnorm. Hier wordt de BVV berekend door 95% van het netto-inkomen te nemen
inclusief vakantietoeslag. Door het op deze manier te berekenen is er altijd
aflossingscapaciteit om de schuldeisers in ieder geval een laag bedrag te betalen.
- Hoog inkomen-> er is hier sprake van als een huishouden geen recht heeft op toeslagen. Ook
wordt hier 95% van de geldende bijstandsnorm genomen. Alleen wordt hierbij het bedrag dat
vrij wordt gelaten nog verhoogd met een maximale compensatiekop (bedrag dat deze groep
mag houden bovenop de bijstandsnorm omdat ze geen toeslagen ontvangen).
- Middeninkomen-> er is recht op toeslagen, maar niet volledig. Ook wordt hier 95% van de
bijstandsnorm gehanteerd. Ook hier geldt, hoe minder toeslagen iemand ontvangt, hoe
hoger de compensatiekop.
Op de voldoende zaken mag de deurwaarder geen beslag leggen (art. 447 Rv)->
- Inboedel van de door schuldenaar bewoonde woning
- Kleding van de schuldenaar en zijn/haar gezin
- Levensmiddelen in de woning van de schuldenaar
- Zaken voor persoonlijke verzorging en de algemene dagelijkse behoeften
, - Zaken die de schuldenaar en zijn/haar gezin, inclusief spullen voor de verzorging van deze
dieren
- Voorzieningen voor gehandicapten
Op 1 januari 2016 is het Digitaal beslagregister voor gerechtsdeurwaarders van kracht geworden en
daar staan alle beslagen op loon, uitkering en toeslagen in geregistreerd. Deurwaarders checken
daarin als ze beslag willen gaan leggen, of er al niet beslag is gelegd. Dit heeft 2 redenen->
1. Onnodige kosten worden voorkomen.
2. De waarborg van de beslagvrije voet.
Op een auto kan voortaan administratief beslag worden gelegd via het kentekenregister.
Voorbeelden van bijzondere bevoegdheden van schuldeisers zijn->
- Het stoppen van levering van een dienst (afsluiten van energie of water).
- Een vordering verrekenen met een nog uit te keren bedragen of andere middelen (de
schuldeiser een nog openstaand bedrag op eigen initiatief betaald met een ander bedrag).
- Gebruik maken van het retentierecht (goederen in bezit houden zolang er geen betaling
plaatsvindt).
- Gijzeling (je kan een periode in hechtenis moeten (gevangenis) als de indruk bestaat dat je de
vordering niet wil betalen).
- Overheidsvordering (er zijn schuldeisers die de bevoegdheid gebben om Nederlandse banken
de opdracht te geven om een niet betaalde rekening direct van een bankrekening te
schrijven).
Bij de overheidsvordering mogen overheidsinstanties zoals de Belastingdienst, gemeenten en
waterschappen een openstaande vordering direct laten afschrijven van de bankrekening.
Om te voorkomen dat mensen hun premie van de zorgverzekering niet betalen is er een systeem
bedacht (bronheffing). Als je zes maanden achterloopt met betalen, dan kan de zorgverzekeraar je
aanmelden bij het Centraal Administratiekantoor (CAK). Zij gaan dan als een soort incassobureau de
nieuwe maandelijkse zorgpremies direct inhouden op je inkomen.
Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) mag hogere buitengerechtelijke incassokosten in rekening
brengen dan volgens de Wet buitengerechtelijke incassokosten is toegestaan.
In de praktijk is er vaak sprake van een samenloop van een regulieren incassobevoegdheid, zoals
beslag op het inkomen en een bijzondere bevoegdheid, zoals de overheidsvordering, bronheffing of
beslag op een toeslag. Hierdoor kan de schuldenaar verder in de knel komen.
Hoofdstuk 6: voorzieningen voor mensen met schulden
De hulpbehoefte van mensen met schuldenproblematiek is in te delen in 3 categorieën->
1. Juridische vraagstukken-> hulp nodig om inzicht te krijgen in de werking van relevante
wetgeving. Bijvoorbeeld Het Juridisch Loket, Sociale Raadslieden
2. Hulp bij financiële zelfredzaamheid-> hulp nodig bij het bijhouden van de dagelijkse
administratie en het maken van een financiële planning. Bijvoorbeeld zelfhulpsites, budget
coaching, budgetbeheer, beschermingsbewind, ondersteuning door een vrijwilliger en sociale
wijkteams
