Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Voorbeeld 3 van de 27 pagina's
Samenvatting

Samenvatting Werkgroepen voorbereiding Recht, economie en maatschappij (8,7 gehaald , EUR jaar 1 )

Document preview thumbnail
Voorbeeld 3 van de 27 pagina's

mijn voorbereiding van de leerdoelen voor de werkgroepen van recht, economie en maatschappij (EUR). ik had 9/10 keer wel de goede uitwerkingen maar soms mis ik wat etc. zelf een 8,7 gehaald voor dit vak.

Voorbeeld van de inhoud

WERKGROEP 2 24 APR

1. Wat zijn de economische voor- en nadelen van gemeenschappelijke en private
eigendom?

Recht van de sterkste (gemeenschappelijk eigendom)
In een situatie waar geen eigendomsrechten zijn (gemeenschappelijk eigendom), zal iedereen voor
zijn eigen gewin gaan. Wat echter voor een individu zinvol lijkt, hoeft niet voor de gemeenschap
als geheel verstandig te zijn. Doordat iedereen voor zichzelf kiest, zal uiteindelijk een ine ciënte
uitkomst ontstaan die voor niemand optimaal is. In deze situatie zou het aanzienlijk beter
uitpakken voor alle betrokkenen, als ze met elkaar een overeenkomst zouden sluiten waarbij ze
een sociaal contract sluiten. Dit zal voor de gemeenschap als geheel voor een
welvaartsverbetering in de zin van Kaldor-Hicks leiden. Of er ook een Pareto-
welvaartsverbetering optreedt, hangt af van de positie van de sterkste. Om de medewerking van
de sterksten te verkrijgen, kan het nodig zijn om hun onder het sociaal contract een relatief
gunstige positie toe te bedelen.

Tragedy of the commons / Tragedy of free access goods (gemeenschappelijk eigendom)
Van een toestand van eigendomloosheid is sprake wanneer er geen instantie is die e ectief kan
bepalen wie van een schaars goed gebruik mag maken, ook wel gemeenschappelijk eigendom.
In dat geval treden de volgende problemen op, waardoor eigendomsloosheid ine cient is:
• Overgebruik: wanneer niemand voor extra kosten opdraait, gaat iedereen voor zijn eigen gewin.
Vanaf een bepaalde mate van gebruik van gemeenschappelijke hulpbronnen treedt er schaarste
op en ontstaat er rivaliteit in het gebruik. Vanaf dit moment brengt additioneel gebruik kosten
met zich mee, waardoor de mogelijkheden van anderen worden beperkt. Omdat de kosten niet
of niet volledig voor de rekening van het individu komen, zal het individu uitgaande van het
eigenbelang die kosten niet meenemen in zijn afweging. Het additionele gebruik lijkt dan
voordeliger dan in het maatschappelijk perspectief feitelijk is.
• Suboptimale timing: Wanneer een goed gemeenschappelijk is, houdt niemand rekening met
het optimale moment van gebruik. Individuen zijn geneigd het goed zo snel mogelijk te benutten
uit angst dat anderen hen voor zijn. Hierdoor wordt het goed vaak te vroeg of te intensief
gebruikt, terwijl het maatschappelijk e ciënter kan zijn om het gebruik uit te stellen. Dit leidt tot
een situatie waarin de totale waarde van het goed niet maximaal wordt benut.
• Onderinvestering: wanneer iemand investeert in een goed waarop geen eigendomsrecht rust,
kunnen andere medegebruikers hiervan meepro teren. Deze niet-uitsluitbaarheid leidt tot
onderinvestering, omdat niemand de kosten voor het publiek wil dragen en iedereen erop zal
speculeren dat de ander wel zal investeren en dat zij dan gratis kunnen meegenieten (free
ridership).

Het is echter verkeerd te denken dat 'common property' steeds tot een tragedie leidt. De
noodzakelijke voorwaarde is dat consumptie 'rival' is. Meer speci ek hoeft men dus niet voor
overconsumptie te vrezen in de volgende gevallen:
A) Het goed is 'nonrival' en het verzadigingspunt ('congestion') is nog niet bereikt
B) Het goed is ‘rival’ zolang er geen schaarste is, denk aan een oneindig aanbod door natuur

Incentiefproblemen bij rivaliteit
• Capture costs bij het privaat maken van een ‘common good’ (additionele transactiekosten) Bij
‘rival’ goederen kan men een goed pas gebruiken nadat men het heel even privaat heeft
gemaakt. In het wild groeiende aardbeien moet ik eerst plukken. Of handdoeken leggen bij het
zwembad zo vroeg mogelijk.
• Holdup Games: In een common property kan men een ander hinderen bij de consumptie of
dreigen dat te doen. Dit is een incentiefprobleem dat men niet heeft bij private eigendom, gezien
men daar niet het recht heeft het gebruiksrecht van de ander te beperken.De voorwaarde van
dit ‘holdup game’ is dus wel het ‘rival’ karakter van het goed: de dreiger moet in staat zijn om de
ander schade toe te brengen, door het common good op een bepaalde manier te gebruiken die
het gebruik van een ander bemoeilijkt.

Tragedie of the commons kan vermeden worden door regulering, dit brengt extra kosten.




ffi fi fi ffi ff ffi

,Indien investering/productie common property door overheid: additionele transactiekosten
(besluitvormingskosten) en incentiefkosten (ontmoedigend e ect belastingen). Sommige common
goods worden geproduceerd door de overheid. Dit leidt tot additionele transactiekosten. Ook
gaan hiermee speci eke incentiefproblemen gepaard: belastingen hebben een
ontmoedigingse ect, er bestaan opdrachtgever problemen tussen overheid en de uitvoerders van
het werk.

Demsetz criterium = samenlevingen zouden eigendomsrechten invoeren wanneer de opbrengst
ervan, namelijk het vermijden van de bovengenoemde 3 problemen, groter wordt dan de kosten
ervan. De invoering van eigendomsrechten houden immers allerlei kosten in. Zolang dit niet het
geval is, zal men de goederen of wel eigendomsloos laten, ofwel onderwerpen aan alternatieve
regelingen zoals het reglementeren van het gebruik ervan door een gezamenlijke instantie
(collectief eigendom). Twee praktijkvoorbeelden zijn de open zee en de bescherming van
biodiversiteit. In beide gevallen is het niet haalbaar of wegen de kosten te zwaar om
eigendomsrechten in te voeren, waardoor dit tot op heden gemeenschappelijke of collectieve
eigendommen blijven.

Privaat eigendom (eigendomsrechten)
Zolang goederen niet schaars zijn, dus in zodanige mate aanwezig dat in de behoeften van
iedereen kan worden voorzien, is er geen behoefte aan eigendom en eigendomsrecht. Als
goederen wel schaars zijn, is het invoeren van eigendom en eigendomsrechten noodzakelijk. Bij
afwezigheid hiervan ontstaat roofbouw en is er geen sprake van een maximale maatschappelijke
welvaart.

Het eigendomsrecht vormt de basis van de markteconomie. Door het ruilen van goederen of
eigendomsrechten wordt de maatschappelijke welvaart vergroot in een situatie van schaarste. De
welvaart van de betrokken partijen neemt dan toe door een ruil. Ruilen zal echter alleen
plaatsvinden bij voldoende bescherming van eigendomsrechten tegen de overheid of andere
particulieren, bij afwezigheid van voldoende beschermde eigendomsrechten zullen er geen
transacties mbt schaarse goederen zijn, althans niet op het optimale niveau, en zullen de
mogelijkheden om de maatschappelijke welvaart te maximaliseren onbenut blijven.

In de rechtseconomie wordt de term property rights / property gebruikt, een bredere zin. Hier
bevat property de volgende bevoegdheden:
• De bevoegdheid tot toegang
• De bevoegdheid om de opbrengst van een goed te verwerven
• De bevoegdheid om het goed te beheren
• Exclusiviteit: de bevoegdheid om anderen van het gebruik en de opbrengst van het goed uit te
sluiten
• De bevoegdheid om het goed aan anderen over te dragen of het te vernietigen.

Het meest cruciaal in de rechtseconomie zijn: het recht om anderen van het genot en de
opbrengsten uit te sluiten + het recht van overdracht.

Eigendomsrechten hebben een economische functie, namelijk dat schaarse goederen dankzij
deze rechten e ciënter kunnen worden gebruikt. Door eigendomsrechten kan men met eenzelfde
hoeveelheid schaarse goederen, meer behoeften van meer personen bevredigen dan zonder die
rechten. Daarnaast heeft het ook een politieke functie; een systeem van private
eigendomsrechten beschermt de burgers tegen willekeurig overheidsingrijpen en maakt het voor
de burgers mogelijk om op een onafhankelijke wijze welstand te verwerven.

Exclusiviteit
De exclusiviteit van private eigedomsrechten bewerkstelligt dat elke individuele gebruiker wordt
geconfronteerd met de volledige baten, maar ook de volledige kosten van zijn eigen handelingen.
Hierdoor wordt ine cient handelen tegengegaan.

Overdraagbaarheid
De overdraagbaarheid van eigendomsrechten creëert een markt waar partijen door middel van
wederzijds onderhandelen en wederzijds voordelige ruil hun welvaart kunnen proberen te
verbeteren. Voor een wederzijds voordelige ruil is wel nodig dat de partijen een verschillende




ffiff ffifi ff

, waarde toekennen aan de eigendomsrechten. Dit kan zo zijn door verschillen in productiviteit of
verschillen in voorkeuren. Daarnaast zijn de werking van de markt en de totstandkoming van
e ciënte allocatie afhankelijk van 1) de initiële allocatie van eigendomsrechten en 2) het gemak
waarmee de partijen elkaar kunnen vinden en tot succesvolle onderhandelingen kunnen komen.

Kosten en baten privaat eigendom
• Geen regeling van eigendomsrechten > recht van de sterkste zegeviert
• Gemeenschappelijk eigendom > tragedy of the commons
• Collectief eigendom > omvangrijke besluitvormingskosten of onvoldoende exibel om in te
spelen op veranderende omstandigheden

Private eigendomsrechten brengen in een situatie van schaarste baten voor de samenleving mee,
die voortvloeien uit exclusiviteit en overdraagbaarheid. Tegelijkertijd functioneren deze rechten
niet altijd zonder problemen en zonder kosten.
• Transactiekosten leggen in de eerste plaats zelf een beslag op schaarse middelen en kunnen in
de tweede plaats een e ciënte marktwerking in de weg staan
• Er zijn kosten verbonden aan de invoering en handhaving van eigendomsrechten; de kosten van
een centraal apparaat voor bv registratie, juridische sancties, politie en justitie etc.

Het feit dat private eigendomsrechten aanzienlijke baten voor de samenleving kunnen opleveren,
maar ook met kosten gepaard gaan, maakt van geval tot geval een afweging noodzakelijk.
Invoering van private eigendomsrechten heeft alleen zin als de baten groter zijn dan de kosten.
Als dat niet zo is, zou invoering van private eigendomsrechten de maatschappelijke welvaart niet
vergroten. In algemene zin kunnen we constateren dat de markteconomieën in onze westerse
wereld behoorlijk functioneren en voor een zowel absoluut als relatief hoog welvaartspeil zorgen.
Daaruit zouden we wellicht kunnen concluderen dat de maatschappelijke baten van private
eigendomsrechten de maatschappelijke kosten in het algemeen ruimschoots overtre en.

2. Wanneer is invoering van private eigendom e cient?

Private eigendomsrechten brengen in een situatie van schaarste baten voor de samenleving mee,
die voortvloeien uit exclusiviteit en overdraagbaarheid. Tegelijkertijd functioneren deze rechten
niet altijd zonder problemen en zonder kosten.
• Transactiekosten leggen in de eerste plaats zelf een beslag op schaarse middelen en kunnen in
de tweede plaats een e ciënte marktwerking in de weg staan
• Er zijn kosten verbonden aan de invoering en handhaving van eigendomsrechten; de kosten van
een centraal apparaat voor bv registratie, juridische sancties, politie en justitie etc.

Kosten verbonden aan private property
• Onderconsumptie > 3 oorzaken:
• Onderconsumptie ten gevolge van een (natuurlijk) monopolie
• Onderconsumptie ten gevolge van vaste kosten
• Onderconsumptie ten gevolge van transactiekostenbarrières
• Het instellen van private eigendomsrechten leidt tot:
• Occupatiekosten bij privaat maken van common property (vorm additionele
transactiekosten): de kosten die mensen maken om een schaars goed of recht
te bemachtigen of veilig te stellen, in plaats van het daadwerkelijk productief te gebruiken.
Denk bv aan kosten voor een patent, tijd en geld steken in het claimen van grond, lobbyen om
een voordeel of recht te verkrijgen. Vaak worden te veel kosten gemaakt dan maatschappelijk
nuttig is, zoals te vroege investeringen, dubbele inspanning van meerdere partijen etcetera. Dit
leidt tot extra transactiekosten en ine cient gebruik van middelen.
• Bij de initiële toewijzing van private goederen gaan schaarse middelen verloren. Individuen die
een privaat goed verwerven worden een stuk rijker, waardoor de kans groot is dat individuen
bereid zijn zeer veel schaarse middelen in te zetten bij dit verwervingsproces zelf.
• Additionele transactiekosten: kosten van de afdwinging van subjectieve rechten
• Afbakeningskosten / uitsluitingskosten: kosten bouwen van een muur
• Afdwingingskosten: bewijskosten en proceskosten
• Kosten om het property right the transferee naar het individu met de hoogste betaalbereidheid.
• Additionele risicocreatie bij de initiële toewijzing van eigendomsrechten waaraan rentes zijn
verbonden.




ffi

ffi ffi ffi fl ff

Documentinformatie

Geüpload op
19 augustus 2026
Aantal pagina's
27
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€8,49

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
5
Volgers
0
Items
34
Laatst verkocht
7 maanden geleden


Echte notities, van echte studenten
Elk document op Stuvia is geschreven door een medestudent die hetzelfde vak deed. Zo leer je van iemand die het al heeft gehaald.



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen